ਦੁਨੀਆ ਦੇ 7ਵੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਆਵਾਜਾਈ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਰੇਲਵੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੀ ਕੁੱਲ ਲੰਬਾਈ 68,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ, ਚੀਨ ਅਤੇ ਰੂਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੌਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਰੇਲਵੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਰੇਲ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਯਾਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਲ ਢੁਆਈ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਚਾਲਕ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਮੇਕ ਇਨ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਤਹਿਤ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸਥਾਨੀਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਅਤੇ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਵਿਸਤਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਰਫਤਾਰ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਦੀ ਤਾਇਨਾਤੀ ਲਈ ਪਹਿਲ
- 1960 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਬੋਰਡ ਨੇ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਦੀ ਗਤੀ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਉਦੋਂ ਬ੍ਰੌਡ ਗੇਜ ਟਰੈਕਾਂ ਉੱਤੇ 96 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ (60 ਮੀਲ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ) ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਸੀ।
- ਇੱਕ ਪਡ਼ਾਅਵਾਰ ਗਤੀ ਸੁਧਾਰ ਯੋਜਨਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਰੇਲਗੱਡੀ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ 120 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ (75 ਮੀਲ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ) ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ 160 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ (99 ਮੀਲ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ) ਤੱਕ ਵਧਾਉਣਾ ਸੀ।
- ਰਾਜਧਾਨੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਨੇ 1969 ਵਿੱਚ ਡੀਜ਼ਲ ਇੰਜਣਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਤੇਜ਼ ਰਫਤਾਰ ਸੇਵਾ ਬਣ ਗਈ, ਜੋ 120 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ (75 ਮੀਲ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ) ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ।
- ਸੰਨ 1988 ਵਿੱਚ ਡਬਲਿਊ. ਏ. ਪੀ.-1 ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਇੰਜਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨੇ ਰੇਲ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ 130 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ (81 ਮੀਲ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ) ਤੱਕ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ।
ਵੰਦੇ ਭਾਰਤਃ ਮੇਕ ਇਨ ਇੰਡੀਆ ਪਹਿਲ ਦੇ ਤਹਿਤ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ
ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ ਟ੍ਰੇਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਟ੍ਰੇਨ 18 ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਨੇ 180 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟੇ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਵਾਲੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਰਧ-ਤੇਜ਼ ਰਫਤਾਰ ਰੇਲਗੱਡੀ ਬਣ ਕੇ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਦਰਜ ਕੀਤਾ। ਜਿਸ ਚੀਜ਼ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਵਿਲੱਖਣ ਬਣਾਇਆ ਉਹ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ ਟ੍ਰੇਨ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਆਧੁਨਿਕ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਆਤਮਨਿਰਭਰਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਮੇਕ ਇਨ ਇੰਡੀਆ ਪਹਿਲ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ
ਮਹੱਤਵਃ ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈੱਸ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਬਦਲ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵਧੇਰੇ ਕੁਸ਼ਲ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਯਾਤਰਾ ਅਨੁਭਵ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 15 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਅਰਧ-ਤੇਜ਼ ਰਫਤਾਰ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 180 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹਨ, ਪਰ ਮੌਜੂਦਾ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਟਰੈਕ ਲਗਾਤਾਰ ਇੰਨੀ ਤੇਜ਼ ਰਫਤਾਰ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਨਹੀਂ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ।
Get the Daily Metro & Rail Brief
Join 125,000+ metro and rail professionals. Project updates, new tenders and contract awards from across India, in your inbox every day.
ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਕ
| ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ | ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ | ਰਵਾਇਤੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈੱਸ ਟ੍ਰੇਨਾਂ |
| ਇਨੋਵੇਟਿਵ ਟ੍ਰੈਕਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮ | ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਟ੍ਰੈਕਸ਼ਨ ਮੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਲਪਿਕ ਕੋਚਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਓਵਰਹੈੱਡ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੈਂਟੋਗ੍ਰਾਫ ਡਰਾਅ ਪਾਵਰ ਨਾਲ ਜੁਡ਼ੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਉੱਤਮ ਪ੍ਰਵੇਗ ਅਤੇ ਸੁਸਤੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। | ਰੇਲਗੱਡੀ ਦੇ ਇੱਕ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਲੋਕੋਮੋਟਿਵ ਪੂਰੀ ਰੇਲਗੱਡੀ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਟਰਮੀਨਲਾਂ ਜਾਂ ਟਰਨਅਰਾਊਂਡ ਬਿੰਦੂਆਂ 'ਤੇ ਲੋਕੋਮੋਟਿਵ ਨੂੰ ਘੁੰਮਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। |
| ਬਿਜਲੀ ਵੰਡ | ਇਸ ਵਿੱਚ 16 ਡੱਬੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 8 ਮੋਟਰ ਵਾਲੇ ਡੱਬੇ ਹਨ ਜੋ ਕੁੱਲ ਐਚ. ਪੀ. ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। | ਬਿਜਲੀ ਲੋਕੋਮੋਟਿਵ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਸਮੁੱਚੀ ਰੇਲਗੱਡੀ ਲਈ ਲਗਭਗ 6,000 ਐਚਪੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। |
| ਗਤੀ ਅਤੇ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ | ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਤੀ 160 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਹੈ। ਵੰਡੀ ਹੋਈ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਤੇਜ਼ ਪ੍ਰਵੇਗ ਅਤੇ ਸੁਸਤੀ। | ਸੰਭਾਵਿਤ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ 130-150 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਤੀ, ਪਰ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ ਨਾਲੋਂ ਹੌਲੀ ਪ੍ਰਵੇਗ ਅਤੇ ਸੁਸਤੀ। |
| ਆਰਾਮ ਅਤੇ ਯਾਤਰੀ ਅਨੁਭਵ | ਰਿੱਕਲਾਈਨਿੰਗ ਸੀਟਾਂ, ਆਧੁਨਿਕ ਅੰਦਰੂਨੀ, ਬਿਹਤਰ ਸਸਪੈਂਸ਼ਨ, ਵਾਈ-ਫਾਈ, ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਅਨੁਭਵ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਯਾਤਰੀ ਜਗ੍ਹਾ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ। | ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਰਾਮਦਾਇਕ ਸੀਟ ਉਪਲਬਧ ਹੈ, ਰਵਾਇਤੀ ਟ੍ਰੇਨਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ਤਾਬਦੀ) ਵਿੱਚ ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀਆਂ ਉੱਨਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ, ਆਧੁਨਿਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਯਾਤਰੀ-ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ। |
ਵਿਕਾਸ ਪਡ਼ਾਅ (2016-2019):
- ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਅਰਧ-ਤੇਜ਼ ਰਫਤਾਰ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਲਈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵਾਂ ਦੇ ਸਫਲ ਨਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਇੰਟੈਗਰਲ ਕੋਚ ਫੈਕਟਰੀ (ਆਈ. ਸੀ. ਐੱਫ.) ਨੇ ਸਿਰਫ਼ 18 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ।
- ਇਸ ਰੇਲਗੱਡੀ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰੇਨ 18 ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ਾਂ ਦੌਰਾਨ 180 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ (112 ਮੀਲ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ) ਤੱਕ ਦੀ ਗਤੀ ਨਾਲ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਗਤੀ 160 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ (99 ਮੀਲ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ) ਸੀ
- ਟ੍ਰੇਨ 18 ਅਲਸਟੌਮ ਦੀਆਂ ਐੱਲ. ਐੱਚ. ਬੀ. ਯਾਤਰੀ ਕਾਰਾਂ ਦੇ ਸਟੇਨਲੈੱਸ ਸਟੀਲ ਬਾਡੀ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ ਜੋ 2001 ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ ਰੇਲਗੱਡੀ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ
- ਲਾਗਤ ਕੁਸ਼ਲਤਾਃ 14 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਾਲੀ ਇਹ ਨਵੀਂ ਰੇਲਗੱਡੀ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮਾਡਲਾਂ ਨਾਲੋਂ 40 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸਸਤੀ ਸੀ।
- ਨਾਮਕਰਨ ਅਤੇ ਲਾਂਚਿੰਗਃ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰੇਨ 18 ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਬ੍ਰਾਂਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਫਰਵਰੀ 2019 ਵਿੱਚ ਚਾਲੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
- ਗਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਃ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਰੇਲਗੱਡੀ ਨੇ 183 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਦੀ ਉੱਚ ਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਇਸ ਦੀ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਗਤੀ ਨੂੰ 130 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
- ਉੱਨਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂਃ ਰੇਲਗੱਡੀ ਦਾ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਟ੍ਰੈਕਸ਼ਨ ਪਾਵਰ ਸਿਸਟਮ 0.8 m/s2 ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਗ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਘੱਟ ਚੋਟੀ ਦੀ ਗਤੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ 130 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟੇ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਨਾਲ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਪਛਾਡ਼ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ 1.0 ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ
- 2019 ਅਤੇ 2022 ਦਰਮਿਆਨ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ 1.0 ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ 2.0:
ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ ਟ੍ਰੇਨ ਲਡ਼ੀ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਨੇ ਇੱਕ ਕਦਮ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਅਤੇ ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਨਵਾਂ ਅਵਤਾਰਃ ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ 2.0 ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ। ਦੂਜੀ ਪੀਡ਼੍ਹੀ ਦੀ ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ ਰੇਲਗੱਡੀ ਨੂੰ ਕੋਵਿਡ-19 ਮਹਾਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਵਿਕਸਤ ਅਤੇ ਪਰਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 21 ਜਨਵਰੀ 2021 ਨੂੰ ਮੈਸਰਜ਼ ਮੇਧਾ ਸਰਵੋ ਡਰਾਈਵਜ਼ ਲਿਮਟਿਡ ਨੂੰ ਰੇਲਵੇ ਤੋਂ 16 ਡੱਬਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ 44 ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ 2211 ਕਰੋਡ਼ ਰੁਪਏ ਦਾ ਆਰਡਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਨਰੇਂਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਗਾਂਧੀਨਗਰ ਤੋਂ ਮੁੰਬਈ ਤੱਕ ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ 2.0 ਸੰਸਕਰਣ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰੇਲਗੱਡੀ ਨੂੰ ਝੰਡੀ ਦਿਖਾ ਕੇ ਰਵਾਨਾ ਕੀਤਾ।
ਇਹ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕੀਤਾ ਸੰਸਕਰਣ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਵਰਤੀ ਨਾਲੋਂ ਉੱਨਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨਾਲ ਲੈਸ ਸੀ। ਇਸ ਨਵੇਂ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਨਾਲ ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ ਟ੍ਰੇਨ 180 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਦੀ ਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਹਲਕਾ ਵੀ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਭਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ 430 ਟਨ ਦੀ ਬਜਾਏ 392 ਟਨ ਸੀ।
ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ 2.0
ਬਿਹਤਰ ਸੁਰੱਖਿਆ
ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤਰਜੀਹ ਰਹੀ ਹੈ। ਨਵੀਂ ਪੀਡ਼੍ਹੀ ਦੇ ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਨੂੰ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਕਸਤ ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਟ੍ਰੇਨ ਪ੍ਰੋਟੈਕਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮ ਕਵਚ (ਰੇਲ ਟੱਕਰ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਪ੍ਰਣਾਲੀ) ਨਾਲ ਲੈਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਵਾਧੂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ
| ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਵਿੰਡੋਜ਼ | ਬਿਹਤਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਹਰੇਕ ਕੋਚ ਵਿੱਚ 4 ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਵਿੰਡੋਜ਼ ਜੋਡ਼ੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। |
| ਕੈਮਰੇ | 4 ਪਲੇਟਫਾਰਮ-ਸਾਈਡ ਕੈਮਰੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਚ ਦੇ ਬਾਹਰ ਰੀਅਰ-ਵਿਊ ਕੈਮਰੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ (ਪਹਿਲਾਂ, ਸਿਰਫ ਦੋ ਸਨ)। |
| ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ | ਨਵੇਂ ਡੱਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਿਹਤਰ ਰੇਲ ਨਿਯੰਤਰਣ ਲਈ ਲੈਵਲ-II ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਕੀਕਰਣ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਣ ਹੈ। |
| ਅੱਗ ਸੁਰੱਖਿਆ | ਸਾਰੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਕਿਊਬਿਕਲਾਂ ਅਤੇ ਪਖਾਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਐਰੋਸੋਲ ਅਧਾਰਤ ਅੱਗ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਅਤੇ ਦਮਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲ ਅੱਗ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ। |
| ਫਲੱਡ ਪਰੂਫਿੰਗ | ਅੰਡਰ-ਸਲੰਗ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਉਪਕਰਣਾਂ ਲਈ ਸੁਪੀਰੀਅਰ ਫਲੱਡ ਪਰੂਫਿੰਗ, ਜੋ ਹੁਣ 650 ਮਿਲੀਮੀਟਰ (ਪਹਿਲਾਂ 400 ਮਿਲੀਮੀਟਰ) ਤੱਕ ਹਡ਼੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ। |
| ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਲਾਈਟਿੰਗ | ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਅਸਫਲਤਾਵਾਂ ਦੌਰਾਨ ਬੈਕਅੱਪ ਲਈ ਹਰੇਕ ਕੋਚ ਵਿੱਚ 4 ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਲਾਈਟਿੰਗ ਯੂਨਿਟ। |
ਯਾਤਰੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ
ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਨੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਯਾਤਰਾ ਅਨੁਭਵ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਤੱਕ ਆਪਣੀ ਮੁਹਾਰਤ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ
| ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ | ਵੇਰਵੇ |
| ਸਵਾਰੀ ਆਰਾਮ | ਇੱਕ 3.5 ਰਾਈਡਿੰਗ ਇੰਡੈਕਸ ਨਾਲ ਸਵਾਰੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਬਿਹਤਰ ਆਰਾਮ। |
| ਐਲਸੀਡੀ ਟੀਵੀ | 32 ਇੰਚ ਦੇ ਐਲ. ਸੀ. ਡੀ. ਟੀਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ 24 ਇੰਚ ਦੇ ਟੀਵੀ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ। |
| ਯਾਤਰੀ ਸੂਚਨਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ | ਯਾਤਰੀ ਸੂਚਨਾ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲ ਲੈਸ। |
| ਬਿਜਲੀ-ਕੁਸ਼ਲ ਏ. ਸੀ | ਵਧੇਰੇ ਅਰਾਮਦਾਇਕ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਟ੍ਰੈਕਸ਼ਨ ਮੋਟਰ ਦੀ ਧੂਡ਼-ਮੁਕਤ ਸਵੱਛ ਹਵਾ ਕੂਲਿੰਗ ਦੇ ਨਾਲ 15 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵਧੇਰੇ ਐਨਰਜੀ-ਕੁਸ਼ਲ ਏਸੀ। |
| ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਕਲਾਸ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਸੀਟਾਂ | ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਕੋਚਾਂ ਲਈ 180 ਡਿਗਰੀ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੀਟਾਂ। |
| ਬਾਇਓ ਵੈਕਯੂਮ ਪਖਾਨੇ | ਬਿਹਤਰ ਸਵੱਛਤਾ ਲਈ ਟੱਚ-ਫ੍ਰੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ। |
ਹੋਰ ਤਰੱਕੀਆਂ
ਪਹਿਲਾਂ ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ ਰੇਲਗੱਡੀ 160 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟੇ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿੱਚ 145 ਸਕਿੰਟ ਲੈਂਦੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ 2.0 ਸੰਸਕਰਣ ਸਿਰਫ 140 ਸਕਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਗਤੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਸੁਧਾਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿਃ
| ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ | ਵੇਰਵੇ |
| ਐਡਵਾਂਸਡ ਐਚ. ਵੀ. ਏ. ਸੀ. ਸਿਸਟਮ | ਇੱਕ ਉੱਚ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਕੰਪ੍ਰੈਸਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕੀਟਾਣੂ-ਮੁਕਤ ਹਵਾ ਸਪਲਾਈ ਲਈ ਇੱਕ ਅਲਟਰਾ ਵਾਇਲਟ (ਯੂਵੀ) ਲੈਂਪ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੈ। |
| ਗਠਨ ਤਬਦੀਲੀ | ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਿਹਤਰ ਐਕਸਲਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸੁਸਤੀ ਲਈ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਨ-ਡਰਾਈਵਿੰਗ ਟ੍ਰੇਲਰ ਕੋਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। |
| ਸਿਗਨਲ ਐਕਸਚੇਂਜ ਲਾਈਟਾਂ | ਰਸਤੇ ਦੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਨਾਲ ਸੰਚਾਰ ਲਈ ਕੋਚਾਂ ਉੱਤੇ ਦੋ ਸਿਗਨਲ ਐਕਸਚੇਂਜ ਲਾਈਟਾਂ ਹਨ। |
ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ 3.0: ਸੁਰੱਖਿਆ, ਗਤੀ, ਆਰਾਮ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਬੈਂਚਮਾਰਕ
ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ ਰੇਲ ਲਡ਼ੀ ਦੀ ਤੀਜੀ ਪੀਡ਼੍ਹੀ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਬੇਡ਼ੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਵਾਧਾ ਹੈ। ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ 3.0 ਮਾਡਲ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਲੀਪਰ ਕੋਚ ਹਨ। ਇਸ ਟ੍ਰੇਨ ਵਿੱਚ 16 ਡੱਬੇ ਹਨਃ 11 ਏਸੀ 3-ਟੀਅਰ, 4 ਏਸੀ 2-ਟੀਅਰ ਅਤੇ 1 ਏਸੀ ਫਸਟ ਕਲਾਸ ਕੋਚ। ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ ਸਲੀਪਰ ਰੇਲਗੱਡੀ 823 ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਬੀ. ਈ. ਐੱਮ. ਐੱਲ. ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ ਸਲੀਪਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ
1 ਸਤੰਬਰ 2024 ਨੂੰ ਮਾਣਯੋਗ ਕੇਂਦਰੀ ਰੇਲ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਵੈਸ਼ਨਵ ਨੇ ਬੀ. ਈ. ਐੱਮ. ਐੱਲ. ਦੇ ਬੰਗਲੌਰ ਰੇਲ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ ਸਲੀਪਰ ਰੇਲਗੱਡੀ ਨੂੰ ਝੰਡੀ ਦਿਖਾ ਕੇ ਰਵਾਨਾ ਕੀਤਾ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 2029 ਤੱਕ 200 ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਤੈਨਾਤ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਹੈ। ਬੀ. ਈ. ਐੱਮ. ਐੱਲ., ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤ ਅਰਥ ਮੂਵਰਜ਼ ਲਿਮਟਿਡ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਲਾਈਨ ਯਾਤਰੀ ਕੋਚਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ। 23 ਮਈ 2023 ਨੂੰ, ਬੀ. ਈ. ਐੱਮ. ਐੱਲ. ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦੀ ਇੰਟੈਗਰਲ ਕੋਚ ਫੈਕਟਰੀ (ਆਈ. ਸੀ. ਐੱਫ.) ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ 10 ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ ਸਲੀਪਰ ਟ੍ਰੇਨਸੈੱਟਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ 675 ਕਰੋਡ਼ ਰੁਪਏ ਦਾ ਠੇਕਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ ਸਲੀਪਰ ਟ੍ਰੇਨ ਨੇ ਸਪੀਡ ਟਰਾਇਲ ਵਿੱਚ 180 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ
ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ ਸਲੀਪਰ ਟ੍ਰੇਨ ਨੇ ਦਸੰਬਰ 31, 2024 ਅਤੇ ਜਨਵਰੀ 2, 2025 ਦਰਮਿਆਨ ਆਯੋਜਿਤ ਕਈ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ਾਂ ਦੌਰਾਨ 180 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟੇ ਦੀ ਚੋਟੀ ਦੀ ਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਤੇਜ਼ ਰਫਤਾਰ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਅਤੇ ਸਥਿਰਤਾ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰੇਨ ਨਾਲ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।
ਮੁੱਖ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ
- ਦਸੰਬਰ 31, 2024-ਜਨਵਰੀ 2, 2025: ਕੋਟਾ-ਲਾਬਾਨ (30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੌਡ਼): 2 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ 180 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਰੋਹਲ ਖੁਰਦ-ਕੋਟਾ (40 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੌਡ਼): 1 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ 180 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਕੋਟਾ-ਨਾਗਦਾ ਸੈਕਸ਼ਨਃ ਰੇਲਗੱਡੀ 170 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਰੋਹਲ ਖੁਰਦ-ਚਾਉ ਮਾਹਲਾ ਸੈਕਸ਼ਨਃ ਦੌਡ਼ ਦੌਰਾਨ 160 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟੇ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ ਸਲੀਪਰ ਟ੍ਰੇਨ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ
ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ ਸਲੀਪਰ ਟ੍ਰੇਨ ਨੂੰ ਸਮੁੱਚੇ ਯਾਤਰਾ ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਸਟਾਫ ਅਤੇ ਰੇਲ ਸੰਚਾਲਕਾਂ ਦੇ ਆਰਾਮ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨਃ
1. ਯਾਤਰੀ ਆਰਾਮ ਅਤੇ ਸਹੂਲਤਾਂ
- ਬਿਹਤਰ ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ-ਟ੍ਰੇਨ ਇੱਕ ਉੱਨਤ ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੈ ਜੋ ਬਿਹਤਰ ਤਾਪਮਾਨ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
- ਆਕਸੀਜਨ ਪੱਧਰ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਪ੍ਰਣਾਲੀ-ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਕੋਚਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨੂੰ ਸਹੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
- ਮੁਡ਼ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤੇ ਪਖਾਨੇ-ਟ੍ਰੇਨ ਵਿੱਚ ਬਿਹਤਰ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਸਵੱਛਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਆਧੁਨਿਕ ਪਖਾਨੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
- ਨਵੀਂ ਪੀਡ਼੍ਹੀ ਦੀ ਸੀਟ-ਲੰਬੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਬਿਹਤਰ ਆਰਾਮ ਲਈ ਸਲੀਪਰ ਬਰਥ ਅਤੇ ਬੈਠਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਕੁਸ਼ਨਿੰਗ ਅਤੇ ਉੱਚ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
2. ਰੇਲ ਸਟਾਫ ਅਤੇ ਡਰਾਈਵਰ ਲਈ ਸਹੂਲਤਾਂ
- ਲੋਕੋ ਪਾਇਲਟਾਂ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕੈਬਿਨ-ਡਰਾਈਵਿੰਗ ਕੈਬਿਨਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕੋ ਪਾਇਲਟਾਂ ਲਈ ਸੰਚਾਲਨ ਦੀ ਅਸਾਨਤਾ ਅਤੇ ਐਰਗੋਨੋਮਿਕਸ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਡਿਊਟੀ 'ਤੇ ਲੰਬੇ ਘੰਟੇ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ।
- ਡਰਾਈਵਰਾਂ ਲਈ ਪਖਾਨੇ-ਸਹੂਲਤ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਰੇਲ ਸੰਚਾਲਕਾਂ ਲਈ ਵੱਖਰੇ ਪਖਾਨੇ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
3. ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਨ ਸੁਧਾਰ
ਉੱਨਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਾਅ-ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਰੇਲਗੱਡੀ ਨੂੰ ਨਵੀਨਤਮ ਅਗਨੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੋਡ਼ਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਨੇ ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਵੱਡਾ ਠੇਕਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ 3.0
| ਵਰਜ਼ਨ | ਨਿਰਮਾਤਾ/ਜੇਵੀ | ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਦੇ ਵੇਰਵੇ | ਟ੍ਰੇਨ ਸੈੱਟਾਂ/ਕੋਚਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ | ਨਿਰਮਾਣ ਸਥਾਨ (ਸਥਾਨ) |
| ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ ਸਲੀਪਰ ਵਰਜ਼ਨ | ਟੀਐੱਮਐੱਚ-ਆਰਵੀਐੱਨਐੱਲ ਜੇਵੀ (ਟ੍ਰਾਂਸਮੈਸ਼ਹੋਲਡਿੰਗ-ਆਰਵੀਐੱਨਐੱਲ) | ₹35,000 ਕਰੋਡ਼-36,000 ਕਰੋਡ਼ ਦਾ ਠੇਕਾ + 35 ਸਾਲ ਦਾ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ | 120 ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ | ਲਾਤੁਰ (ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ) + ਹੋਰ ਸਥਾਨ |
| ਵੰਦੇ ਭਰਾਰ ਸਲੀਪਰ | ਭੇਲ-ਟੀਟਾਗਡ਼੍ਹ | 9,600 ਕਰੋਡ਼ ਰੁਪਏ ਦਾ ਠੇਕਾ + 35 ਸਾਲ ਦਾ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ | 80 ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ | |
| ਵੰਦੇ ਭਰਾਰ ਸਲੀਪਰ | ਬੀਈਐੱਮਐੱਲ | 675 ਕਰੋਡ਼ ਰੁਪਏ | 10 ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ | ਬੀਈਐਮਐਲ, ਬੰਗਲੌਰ |
| ਐਲੂਮੀਨੀਅਮ-ਬਾਡੀ ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ (ਰੱਦ) | ਅਲਸਟਮ (ਫਰਾਂਸ) | ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਨੇ ਉੱਚ ਕੀਮਤ ਕਾਰਨ 100 ਹਲਕੇ ਰੇਲ ਸੈੱਟਾਂ ਲਈ ₹30,000 ਕਰੋਡ਼ ਦਾ ਟੈਂਡਰ ਰੱਦ ਕੀਤਾ | 100 ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ (ਯੋਜਨਾਬੱਧ) | ਐੱਨ/ਏ (ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਰੱਦ) |
ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਵਿੱਚ ਸੋਧ
ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਨੇ 200 ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ ਸਲੀਪਰ ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਲਈ 58,000 ਕਰੋਡ਼ ਰੁਪਏ ਦੇ ਠੇਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਹਰੇਕ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਵਿੱਚ 16 ਦੀ ਬਜਾਏ 24 ਡੱਬੇ ਹੋਣਗੇ, ਪਰ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ 200 ਤੋਂ ਘਟਾ ਕੇ 133 ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
120 ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ ਲਈ ਸਮਝੌਤਾ
ਮਾਰਚ 2023 ਵਿੱਚ, ਰੇਲ ਵਿਕਾਸ ਨਿਗਮ ਲਿਮਟਿਡ (ਆਰ. ਵੀ. ਐੱਨ. ਐੱਲ.) ਅਤੇ ਰੂਸ ਦੇ ਸੀ. ਜੇ. ਐੱਸ. ਸੀ. ਟ੍ਰਾਂਸਮੈਸ਼ਹੋਲਡਿੰਗ (ਟੀ. ਐੱਮ. ਐੱਚ.) ਨੇ ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ ਸਲੀਪਰ ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦਾ ਠੇਕਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਸਾਂਝਾ ਉੱਦਮ ਹੁਣ 120 ਦੀ ਬਜਾਏ 80 ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰੇਗਾ। ਹਰੇਕ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਵਿੱਚ ਮੂਲ 16 ਦੀ ਬਜਾਏ 24 ਡੱਬੇ ਹੋਣਗੇ।
80 ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ ਲਈ ਠੇਕਾ
ਭਾਰਤ ਹੈਵੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲਜ਼ ਲਿਮਟਿਡ (ਬੀ. ਐੱਚ. ਈ. ਐੱਲ.) ਅਤੇ ਟੀਟਾਗਡ਼ ਵੈਗਨਜ਼ ਨੂੰ 80 ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਦਾ ਠੇਕਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਰੇਕ ਰੇਲਗੱਡੀ ਦੀ ਕੀਮਤ 120 ਕਰੋਡ਼ ਰੁਪਏ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਕੁੱਲ ਠੇਕਾ ਮੁੱਲ 9,600 ਕਰੋਡ਼ ਰੁਪਏ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਘ ਹੁਣ 80 ਦੀ ਬਜਾਏ 53 ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰੇਗਾ।
ਵੰਦੇ ਭਾਰਤਃ ਨਵੇਂ ਯੁੱਗ ਦੀ ਰੇਲ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਸਵੇਰ
- 4500 ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣਃ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ 2047 ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੈੱਟਵਰਕ ਵਿੱਚ 4500 ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ 136 ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਦਰਮਿਆਨੀ ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
- ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈਃ ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ ਰੇਲਗੱਡੀ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਖਰੀਦਦਾਰਾਂ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਚਿਲੀ, ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਇਸ ਨੂੰ ਦਰਾਮਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਲਾਗਤ-ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮਾਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਦੀ ਲਾਗਤ 160 ਤੋਂ 180 ਕਰੋਡ਼ ਰੁਪਏ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਸਿਰਫ 120 ਤੋਂ 130 ਕਰੋਡ਼ ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਕਰਦਾ ਹੈ।
- ਹਾਈ-ਸਪੀਡ ਰੇਲ ਕੌਰੀਡੋਰ 'ਤੇ ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ ਅਪਰੇਸ਼ਨਃ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਹਾਈ-ਸਪੀਡ ਰੇਲ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਮੁੰਬਈ ਅਤੇ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਨੂੰ ਬੁਲੇਟ ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਨਾਲ ਜੋਡ਼ੇਗਾ। ਜਾਪਾਨੀ ਸ਼ਿੰਕਨਸੇਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਗਲਿਆਰੇ ਉੱਤੇ ਚੱਲਣਗੀਆਂ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਰੇਲ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸਿਗਨਲਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਈ ਬੋਲੀ ਮੰਗੀ ਹੈ ਜੋ ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਰਣਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਸਿੱਟਾ
ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ ਰੇਲ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਮੇਕ ਇਨ ਇੰਡੀਆ ਪਹਿਲ ਦੇ ਤਹਿਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਰੇਲ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਦੇਸ਼ 2047 ਤੱਕ ਇੱਕ ਵਿਕਸਤ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਬਣਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਟੀਚੇ ਵੱਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਹ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਰੇਲ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਮਾਪਦੰਡ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਅਰਾਮਦਾਇਕ ਰੇਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੋਡ਼ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਤੇ ਅਰਧ-ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਬਣਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਨੇ ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ ਮਾਰਗਾਂ ਦੇ ਕੈਚਮੈਂਟ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਬਿਹਤਰ ਸੰਪਰਕ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਵੀ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਹੋਰ ਰੂਟ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ, ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਵਾਜਾਈ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੀਆਂ ਰਹਿਣਗੀਆਂ, ਆਰਥਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੀਆਂ ਰਹਿਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਟੀਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਰਹਿਣਗੀਆਂ।