ਜਾਣ-ਪਛਾਣ
ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮੈਟਰੋ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸਿਰਫ ਰੇਲ ਲਾਈਨਾਂ ਅਤੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਨੈੱਟਵਰਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ; ਇਸ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਕੁਸ਼ਲ ਆਖਰੀ ਮੀਲ ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਭੀਡ਼ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮੈਟਰੋ ਰੇਲ ਨੈੱਟਵਰਕ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੇ ਲੱਖਾਂ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਲਈ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਡੀ. ਪੀ. ਆਰ. ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤੀ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਸਵਾਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕੁੱਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਸਵਾਰੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਗਿਣਤੀ (ਯੂ. ਆਈ. ਟੀ. ਪੀ. ਇੰਡੀਆ, 2021) ਦੇ ਸਿਰਫ 10 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਡ ਅਤੇ ਅਸਲ ਮੈਟਰੋ ਰਾਈਡਰਸ਼ਿਪ
ਮੈਟਰੋ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਰੁਕਾਵਟ ਲਾਗਤ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਟਰੋ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ, ਆਖਰੀ ਮੀਲ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਰਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮੈਟਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਉਪਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਵਿੱਚ ਡਬਲਿਊ. ਆਰ. ਆਈ. ਇੰਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਖੋਜ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਰਵੇਖਣ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੰਭਾਵਿਤ ਮੈਟਰੋ ਯਾਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 70 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਪਹੁੰਚ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਕਾਰਨ ਮੈਟਰੋ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਭੀਡ਼-ਭਡ਼ੱਕਾ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਆਖਰੀ ਮੀਲ ਦੇ ਹੱਲ ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਭੀਡ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਮੈਟਰੋ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਆਖਰੀ ਮੀਲ ਸੰਪਰਕ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਮੈਟਰੋ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਆਖਰੀ-ਮੀਲ ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ
ਸ਼ਹਿਰੀ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਅਤੇ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਮੈਟਰੋ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਆਖਰੀ ਮੀਲ ਦੀ ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਇਹ ਲੇਖ ਇਸ ਜ਼ਰੂਰਤ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਰਨਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।
Get the Daily Metro & Rail Brief
Join 125,000+ metro and rail professionals. Project updates, new tenders and contract awards from across India, in your inbox every day.
- ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਅਤੇ ਸਵਾਰੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾਃ ਕੁਸ਼ਲ ਆਖਰੀ ਮੀਲ ਵਿਕਲਪ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫੀਡਰ ਬੱਸਾਂ, ਈ-ਰਿਕਸ਼ਾ, ਕਿਰਾਏ ਦੀਆਂ ਬਾਈਕ ਅਤੇ ਈ-ਸਕੂਟਰ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਮੈਟਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਤੱਕ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਅਸਾਨਤਾ ਅਤੇ ਸਹੂਲਤ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਧਿਐਨ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਜ਼ਬੂਤ ਆਖਰੀ-ਮੀਲ ਹੱਲ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਟਰੋ ਸਵਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ 20-30% ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
- ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਵਧਾਉਣਾਃ ਰਾਈਟਸ ਲਿਮਟਿਡ ਦੀ 2021 ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ 30 ਤੋਂ 40 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਮੈਟਰੋ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੈਟਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿੱਚ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕਾਫ਼ੀ ਫੀਡਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਘੱਟ ਆਮਦਨੀ ਵਾਲੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਅਤੇ ਅਪਾਹਜ ਲੋਕ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਲਾਗਤ ਵਾਲੇ ਆਖਰੀ ਮੀਲ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਕਾਰਨ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
- ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਭੀਡ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਨ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ਯੋਗ ਅਤੇ ਲਾਗਤ-ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਆਖਰੀ ਮੀਲ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਹਿਰ ਨਿੱਜੀ ਵਾਹਨਾਂ ਤੋਂ ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ ਵੱਲ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਬਿਹਤਰ ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ ਨਿਜੀ ਵਾਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਨਿੱਜੀ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘਟਾਉਣ ਨਾਲ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਨ ਘੱਟ ਹੋਵੇਗਾ
ਮੈਟਰੋ ਰੇਲ ਨੀਤੀ 2017 ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ
ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਮੈਟਰੋ ਰੇਲ ਸਵਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਆਖਰੀ ਮੀਲ ਤੱਕ ਸੰਪਰਕ ਸੁਧਾਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। 2017 ਦੀ ਮੈਟਰੋ ਰੇਲ ਨੀਤੀ ਨੇ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮੈਟਰੋ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਲਈ ਆਖਰੀ ਮੀਲ ਤੱਕ ਸੇਵਾ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਫੀਡਰ ਬੱਸ ਰੂਟ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 2017 ਵਿੱਚ ਹਾਊਸਿੰਗ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੁਸ਼ਲ ਆਖਰੀ ਮੀਲ ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਨਿੱਜੀ ਵਾਹਨਾਂ ਤੋਂ ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ ਵੱਲ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਆਖਰੀ-ਮੀਲ ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ 'ਤੇ ਕੇਸ ਸਟੱਡੀਜ਼
1. ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋਃ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੈਟਰੋ ਸਿਸਟਮ
ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੇ ਮੈਟਰੋ ਨੈੱਟਵਰਕ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ ਸ਼ਹਿਰ ਬਲਕਿ ਗੁਡ਼ਗਾਓਂ, ਨੋਇਡਾ ਅਤੇ ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਵਰਗੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜੋਡ਼ ਕੇ 2 ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰੀ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਜੋਂ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਰੇਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ (ਡੀ. ਐੱਮ. ਆਰ. ਸੀ.) 289 ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਭਗ 1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਨੈੱਟਵਰਕ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਦੀਆਂ ਫੀਡਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੇ ਸਮੁੱਚੀ ਸਵਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ 12 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦਾ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਆਵਾਜਾਈ ਵਿਕਲਪ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਕੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ।
ਡੀ. ਐੱਮ. ਆਰ. ਸੀ. ਵੱਲੋਂ ਆਖਰੀ-ਮੀਲ ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ
- ਈ-ਆਟੋ ਸੇਵਾਵਾਂਃ ਜੁਲਾਈ 2024 ਵਿੱਚ, ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਰੇਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ (ਡੀ. ਐੱਮ. ਆਰ. ਸੀ.) ਨੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਆਟੋ-ਰਿਕਸ਼ਾ (ਈ-ਆਟੋ) ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਾਲ ਆਖਰੀ ਮੀਲ ਤੱਕ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ। ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਡੀ. ਐੱਮ. ਆਰ. ਸੀ. ਨੂੰ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਕੁੱਲ ਈ-ਆਟੋ ਲਾਇਸੈਂਸਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਈ-ਆਟੋ ਲਾਇਸੈਂਸਾਂ ਨੂੰ ਸਫ਼ਲਤਾਪੂਰਵਕ ਰਜਿਸਟਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਲਗਭਗ 40 ਡੀ. ਐੱਮ. ਆਰ. ਸੀ. ਸਟੇਸ਼ਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਈ-ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ ਨੂੰ ਸੰਭਵ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ।
- ਮੋਬਾਈਲ ਐਪ ਰਾਹੀਂ ਬਾਈਕ ਟੈਕਸੀ ਏਕੀਕਰਣਃ ਨਵੰਬਰ 2024 ਵਿੱਚ, ਮਹਿਲਾ ਮੈਟਰੋ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਅਤੇ ਤਰਜੀਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਡੀ. ਐੱਮ. ਆਰ. ਸੀ. ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਹਿਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਡੀ. ਐੱਮ. ਆਰ. ਸੀ. ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਮੋਬਾਈਲ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ, ਡੀ. ਐੱਮ. ਆਰ. ਸੀ. ਮੋਮੈਂਟਮ (ਦਿੱਲੀ ਸਾਰਥੀ 2.0) ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਈਕ ਟੈਕਸੀ ਬੁਕਿੰਗ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਯਾਤਰੀ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਈਕਲ ਟੈਕਸੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਰਥਾਤ ਔਰਤਾਂ ਲਈ, ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਆਰ. ਵਾਈ. ਡੀ. ਆਰ.।
3. ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਲਈ ਨੀਤੀਃ ਅਗਸਤ 2024 ਵਿੱਚ, ਡੀ. ਐੱਮ. ਆਰ. ਸੀ. ਨੇ ਮੈਟਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ 'ਤੇ ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਮੀਲ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਨੀਤੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਪਹਿਲ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਾਈਵਾਲੀ ਰਾਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਮਾਲੀਆ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਡੀ. ਐੱਮ. ਆਰ. ਸੀ. ਦੁਆਰਾ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਆਖਰੀ-ਮੀਲ ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ
| ਆਖਰੀ-ਮਾਈਲ ਸੇਵਾ ਦੀ ਕਿਸਮ | ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਜਿੱਥੇ ਸੇਵਾ ਉਪਲਬਧ ਹੈ |
| ਈ-ਰਿਕਸ਼ਾ-ਸੇਵਾਵਾਂ | 2 ਸਟੇਸ਼ਨ |
| ਪੈਡਲ ਸਾਈਕਲ | 18 ਸਟੇਸ਼ਨ |
| ਬੈਟਰੀ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਚੱਕਰ | 43 ਸਟੇਸ਼ਨ |
| ਈ-ਆਟੋ ਸੇਵਾਵਾਂ | 40 ਸਟੇਸ਼ਨ |
- ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਦੀ ਘਾਟਃ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਨੈੱਟਵਰਕ ਅੰਦਰੂਨੀ-ਮੁਖੀ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫੀਡਰ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨਾਲ ਕੋਈ ਤਾਲਮੇਲ ਨਹੀਂ ਹੈ।
- ਨਾਕਾਫ਼ੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾਃ ਲਗਭਗ 40 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਭਾਰਤੀ ਮੈਟਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਮਿਤ ਬੱਸ ਬੇ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਟੋ ਜ਼ੋਨਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ, ਜੋ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਭੀਡ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਹੈ।
- ਉੱਚ ਲਾਗਤਃ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਸਾਇੰਸ ਐਂਡ ਇਨਵਾਇਰਮੈਂਟ (ਸੀ. ਐੱਸ. ਈ.) ਦੀ 2022 ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਆਖਰੀ ਮੀਲ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਲਾਗਤ ਸਮੁੱਚੀ ਯਾਤਰਾ ਲਾਗਤ ਦਾ% ਸੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਟਰੋ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘੱਟ ਗਈ।
ਚੰਗੇ ਆਖਰੀ-ਮੀਲ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ
- ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਵਧੀ ਹੋਈ ਭੂਮਿਕਾਃ ਮੈਟਰੋ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਤੱਕ ਢੁਕਵੀਂ ਪਹੁੰਚ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਕੀਮਤ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਿਰਤ ਸੰਗਠਨ (ਆਈ. ਐੱਲ. ਓ.) ਨੇ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਆਵਾਜਾਈ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਵਧਾਉਣ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦਰ ਵਿੱਚ% ਵਾਧਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
- ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਭੀਡ਼ ਵਿੱਚ ਕਮੀਃ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਆਖਰੀ ਮੀਲ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਬਹੁਪੱਖੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ ਵਧੇਰੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰੇਗਾ ਬਲਕਿ ਨਿਜੀ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਘਟਾਏਗਾ ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਕਾਰਬਨ ਦਾ ਨਿਕਾਸ ਘੱਟ ਹੋਵੇਗਾ।
- ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਲਾਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਃ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਸਰੋਤ ਸੰਸਥਾਨ (ਡਬਲਿਊ. ਆਰ. ਆਈ.) ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਯਾਤਰੀ ਆਪਣੇ ਕੁੱਲ ਯਾਤਰਾ ਸਮੇਂ ਦਾ 40 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਲਾਗਤ ਦਾ 48 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਖਰਚ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਵਰਗੇ ਜਨਤਕ ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ ਸਾਧਨਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਲੋਡ਼ੀਂਦੀ ਕੁੱਲ ਯਾਤਰਾ ਦੂਰੀ ਦਾ ਸਿਰਫ 18 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੈ।
ਸਿੱਟਾ
ਭਾਰਤੀ ਮੈਟਰੋ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਆਖਰੀ ਮੀਲ ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਹੱਲਾਂ' ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਆਖਰੀ ਮੀਲ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਇਹ ਅਣਹੋਂਦ ਸਵਾਰੀ ਨੂੰ ਨਿਰਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਫੀਡਰ ਬੱਸਾਂ, ਈ-ਰਿਕਸ਼ਾ, ਬਾਈਕ ਅਤੇ ਟੈਕਸੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮੈਟਰੋ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੇ ਆਖਰੀ ਮੀਲ ਦੇ ਹੱਲਾਂ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਵਾਰੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ 20-30% ਵਾਧਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਮੈਟਰੋ ਰੇਲ ਨੀਤੀ 2017 ਦੁਆਰਾ ਆਖਰੀ ਮੀਲ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚ ਵਧੇਗੀ, ਭੀਡ਼ ਘੱਟ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਲਿੰਗ-ਸਮਾਵੇਸ਼ੀ ਜਨਤਕ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਮਿਲੇਗੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦਰ ਵਿੱਚ% ਵਾਧਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੈਟਰੋ ਰੇਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨ ਲਈ ਆਖਰੀ ਮੀਲ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ।