ଯେତେବେଳେ ବି ମୁଁ 'ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ "ଶବ୍ଦ ଶୁଣେ, ମୁଁ ଏକ ଅତି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବାକ୍ୟ ମନେ ପକାଏ:-ପ୍ରକୃତି ପାଖରେ ଆମର ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ସବୁକିଛି ଉପଲବ୍ଧ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ଆମର ଲୋଭ ପାଇଁ ନୁହେଁ।
ବିଶ୍ୱ ତାପମାତ୍ରା ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନର ସମଗ୍ର ପ୍ରକ୍ରିୟା ମାନବ ଲୋଭର ଏକ ଅଭିବ୍ୟକ୍ତି ମାତ୍ର। ଏହା ହେଉଛି ଧନ ଏବଂ ଧନର ମନୁଷ୍ୟର ଲୋଭ ଯାହା ପୃଥିବୀକୁ ଏପରି ଏକ ସ୍ଥାନରେ ପରିଣତ କରିଛି ଯାହାର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଛି। ଚାଲୁଥିବା ମହାମାରୀ ହେଉଛି ଏକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଯାହା ମାନବ ଜଗତ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ଅନେକ ସମସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ସହରାଞ୍ଚଳ ପରିବହନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପରେ ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନର ବିଭିନ୍ନ ଦିଗ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିବା ପୂର୍ବରୁ, ଆସନ୍ତୁ ଏଠାରେ ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ବିଷୟରେ କିଛି ଆଲୋଚନା କରିବା, ଯାହା ଆଜି ଜରୁରୀ ଧ୍ୟାନର ବିଷୟ ପାଲଟିଛି। ଆଜି ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନର ଏହା ପ୍ରଥମ ଉଦାହରଣ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ଘଟିଥିଲା। ଆମର ବିଗତ କିଛି ପିଢ଼ି ପୃଥିବୀ ମାତାର ସମ୍ବଳକୁ ଅତିମାତ୍ରାରେ ନିଃଶେଷ କରିଦେଇଛନ୍ତି, ଯାହା ହୁଏତ ଆମ ଭବିଷ୍ୟତ ପିଢ଼ିକୁ ସମସ୍ୟାରେ ପକାଇପାରେ। ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଏହାର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସଂଜ୍ଞାକୁ ଆସିଥାଉ, ସେତେବେଳେ ଆମେ ଦେଖୁ ଯେ ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନର ଅନେକ କାରଣ ରହିଛି। ଏହା କେବଳ ମାନବ ହସ୍ତକ୍ଷେପ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବିତ ଏକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ନୁହେଁ, ବରଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନେକ କାରଣ ମଧ୍ୟ ରହିଛି। ତଥାପି, ଏହା ଆଜି ଅନିବାର୍ଯ୍ୟ ଯେ ମଣିଷ ହିଁ ପୃଥିବୀର ଜଳବାୟୁ ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନଠାରୁ ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନର ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଗୁରୁତର ଭାବରେ ପ୍ରଭାବିତ କରିଛି | ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନରେ ଉଭୟ ଗ୍ରୀନ୍ ହାଉସ୍ ଗ୍ୟାସ୍ ନିର୍ଗମନ ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ବିଶ୍ୱ ତାପମାତ୍ରା ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ପାଣିପାଗ ଢାଞ୍ଚାରେ ବ୍ୟାପକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ | ଯଦିଓ ପୂର୍ବରୁ ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନର ଅବଧି ରହିଥିଲା, ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ମଧ୍ୟଭାଗରୁ, ପୃଥିବୀର ଜଳବାୟୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପରେ ମାନବ ପ୍ରଭାବର ହାର ଏବଂ ସେହି ପ୍ରଭାବର ବୈଶ୍ୱିକ ସ୍ତର ଅଭୂତପୂର୍ବ ରହିଛି। ୟୁରୋପରେ ଶିଳ୍ପ ବିପ୍ଳବର ଆରମ୍ଭ ସହିତ, ଯାହା ସହରଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରଦୂଷଣ ସ୍ତରକୁ ଆହୁରି ବୃଦ୍ଧି କରିଥିଲା, ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଏକ ଉନ୍ନତ ସାର୍ବଜନୀନ ପରିବହନ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ପ୍ରବର୍ତ୍ତନକୁ ଅନିବାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଆବଶ୍ୟକ କରିଦେଇଥିଲା। ଲଣ୍ଡନର ଆକାର ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବା ସହିତ ବହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ ପ୍ରବାସୀମାନେ ସହରକୁ ଆସୁଥିବାରୁ, ପ୍ରଥମ ଭୂତଳ ମେଟ୍ରୋ ସିଷ୍ଟମ ପ୍ରବର୍ତ୍ତନ କରାଯାଇଥିଲା। ଆଜି, ଆମେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା ସହିତ, ଆମେ ଆମ ଭିତରେ ଏବଂ ଆଖପାଖରେ ଅନେକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟୁଥିବା ଦେଖୁଛୁ। ରାଜଧାନୀ ଦିଲ୍ଲୀର ପ୍ରଦୂଷଣ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଶୀତ ଋତୁରେ ବିପଜ୍ଜନକ ସ୍ତର ଛୁଇଁଥାଏ। ମୁମ୍ବାଇ, ଚେନ୍ନାଇ, ହାଇଦ୍ରାବାଦ, ବାଙ୍ଗାଲୋର ଏବଂ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ପ୍ରମୁଖ ଭାରତୀୟ ସହରର ଏକ ସାଧାରଣ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ରହିଛି, ଏବଂ ତାହା ହେଉଛି "ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ପ୍ରଦୂଷଣ"। ଆମର ସମସ୍ତ ପ୍ରମୁଖ ସହରରେ ମେଟ୍ରୋ ପ୍ରକଳ୍ପ ବିକଶିତ କରାଯାଉଛି, କିନ୍ତୁ ରାସ୍ତାରେ ଭିଡ଼ ଶେଷ ହୋଇନାହିଁ। ବାସ୍ତବରେ, ସମୟ ଅତିବାହିତ ହେବା ସହିତ ଏହା ଦିନକୁ ଦିନ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି ଏବଂ ଆମ ଅବସ୍ଥା ପାଇଁ ଅନୁତାପ କରିବା ବ୍ୟତୀତ ଆମ ପାଖରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ। ସରକାରମାନେ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ସମାନ ପୁରୁଣା ଯାତ୍ରା ଉପାୟ ବ୍ୟବହାର କରି ସେମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି। ଜଗତୀକରଣ ଆରମ୍ଭ ହେବା ପରେ ଲୋକଙ୍କ କ୍ରୟ ଶକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି ପାଇବା ସହିତ ବିକାଶଶୀଳ ଦେଶଗୁଡ଼ିକର ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନଶୈଳୀ ମଧ୍ୟ କାରର ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ଆରମ୍ଭ କରିଛି। କାର୍ ମାଲିକମାନଙ୍କ ଏହି ନୂତନ ଭିଡ଼ କେବଳ ଟ୍ରାଫିକ୍ ସମସ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି କରିନାହିଁ, ବରଂ ବର୍ଦ୍ଧିତ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ନିର୍ଗମନ ଦିଗରେ ସେମାନଙ୍କର ବହୁତ ଯୋଗଦାନ ରହିଛି। ଏହା ବର୍ଦ୍ଧିତ ଉତ୍ତାପ, ମରୁଡ଼ି ଏବଂ କୀଟପତଙ୍ଗ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାବ ସହିତ ସମସ୍ୟାକୁ ଆହୁରି ବୃଦ୍ଧି କରେ | ଏହି ସମସ୍ତ ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସହିତ ଜଡିତ ଯାହା ଜଙ୍ଗଲ ନିଆଁ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କରେ | ଏହି ସମସ୍ତ କାରଣଗୁଡ଼ିକ ଫଳରେ ଜଳ ଯୋଗାଣ ହ୍ରାସ, କୃଷି ଉତ୍ପାଦନ ହ୍ରାସ, ଉତ୍ତାପ କାରଣରୁ ସହରଗୁଡ଼ିକରେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଉପରେ ପ୍ରଭାବ, ଏବଂ ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ବନ୍ୟା ଏବଂ କ୍ଷୟ ଆଦି ଅତିରିକ୍ତ ଚିନ୍ତାର ବିଷୟ। ଟ୍ରାଫିକ୍ ଯାହା ଆମେ ଆମ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ ଦେଖୁଛୁ ତାହା ଦିନକୁ ଦିନ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି। ବିଭିନ୍ନ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, 2031 ସୁଦ୍ଧା ପ୍ରାୟ 60 କୋଟି ଲୋକ ଭାରତର ସହରଗୁଡ଼ିକରେ ବାସ କରିବେ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି। ତେବେ, 500,000 ରୁ ଅଧିକ ଜନସଂଖ୍ୟା ବିଶିଷ୍ଟ କେବଳ 20ଟି ଭାରତୀୟ ସହରରେ କୌଣସି ପ୍ରକାରର ସଂଗଠିତ ସାର୍ବଜନୀନ ପରିବହନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି। ଏବଂ, କେବଳ ଅଳ୍ପ କିଛି ଲୋକ ସାମୂହିକ ଦ୍ରୁତ ପରିବହନ ପାଇଁ ଏକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦାବି କରିପାରିବେ | ବୃହତ ଭାରତୀୟ ସହରରେ ସାର୍ବଜନୀନ ପରିବହନର ଅଂଶ 1994 ରେ 70 ପ୍ରତିଶତରୁ 2007 ରେ ପ୍ରାୟ 40 ପ୍ରତିଶତକୁ ହ୍ରାସ ପାଇଛି। ଅଧିକନ୍ତୁ, ଭାରତର ଦୁର୍ଘଟଣା ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ହାର ବିଶ୍ୱରେ ସର୍ବାଧିକ, ଯାହା ମୁଖ୍ୟତଃ ଗରିବ ଏବଂ ଦୁର୍ବଳ ଲୋକଙ୍କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଛି, ଯେଉଁମାନଙ୍କ ପାଖରେ ନିଜସ୍ୱ ପରିବହନ ମାଧ୍ୟମ ନାହିଁ। ଏହି ପରିଦୃଶ୍ୟକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବାକୁ ପଡିବ। ଅନେକ କାରକକୁ ବଦଳାଇବାକୁ ପଡିବ କାରଣ ବର୍ଦ୍ଧିତ ଟ୍ରାଫିକ୍ ପ୍ରଦୂଷଣକୁ ଉଚ୍ଚ ସ୍ତରକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିପାରେ | ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ସମସ୍ୟାଗୁଡ଼ିକର ସମାଧାନ କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି। ସାଧାରଣ ପରିବହନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଧିକ ସୁରକ୍ଷିତ ଏବଂ ସୁରକ୍ଷିତ ବୋଲି ଜନସାଧାରଣଙ୍କୁ ଅବଗତ କରାଯିବା ଉଚିତ। ଅଧିକନ୍ତୁ, ସାର୍ବଜନୀନ ପରିବହନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଘରୋଇ ବ୍ୟବସ୍ଥା ତୁଳନାରେ ଅଧିକ ପରିବେଶ ଅନୁକୂଳ। ଏଠାରେ, ମୁଁ ଏହାକୁ ମୁମ୍ବାଇର ଉଦାହରଣ ସହିତ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରୁଛି। ମୁମ୍ବାଇ ସହରାଞ୍ଚଳ ପରିବହନ ପ୍ରକଳ୍ପ (ଏମ. ୟୁ. ଟି. ପି.) ଭାରତରେ ଏହି ପ୍ରକାରର ପ୍ରଥମ ବହୁମୁଖୀ ପ୍ରକଳ୍ପ ଥିଲା। ଏଥିରେ ମୁମ୍ବାଇର ସଡ଼କ, ରେଳ, ବସ୍, ସେତୁ ଏବଂ ଟ୍ରାଫିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଉନ୍ନତି ଆଣିବା ସାମିଲ ଥିଲା। ରେଳପଥର ପାର୍ଶ୍ୱବର୍ତ୍ତୀ ଝୁମ୍ପୁଡ଼ିରେ ରହୁଥିବା ହଜାର ହଜାର ପରିବାର ସମେତ ଅଧିକ ସଂଖ୍ୟକ ପରିବାରଙ୍କୁ ନିରାପଦ ସ୍ଥାୟୀ ବାସଗୃହକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ନୂତନ ଆବାସ ପାଇଁ ଆଇନଗତ ଅଧିକାର ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଏହି ସମଗ୍ର ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆହ୍ୱାନପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା ଏବଂ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ, ପୁନର୍ବାସ ସ୍ଥଳ ନିର୍ମାଣ, ପରାମର୍ଶ, ବୁଝାମଣା, ସ୍ଥାନାନ୍ତର ଏବଂ ପୁନର୍ବାସ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସହାୟତା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ବିପୁଳ ପ୍ରୟାସର ଆବଶ୍ୟକତା ଥିଲା। ଭାରତର ସାର୍ବଜନୀନ ପରିବହନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ମୁଖ୍ୟତଃ ରାଷ୍ଟ୍ରାୟତ୍ତ କ୍ଷେତ୍ରର ଏକାଧିକାର ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ | ସେମାନେ ସାଧାରଣତଃ ଖରାପ ସେବା, ଅଦକ୍ଷ ପରିଚାଳନା ଏବଂ ଖରାପ ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତିରେ ପୀଡ଼ିତ ହୁଅନ୍ତି, ଯାହାର ଫଳସ୍ୱରୂପ ମୋଡ୍ ସେୟାରଗୁଡିକ ନାଟକୀୟ ଭାବରେ ହ୍ରାସ ପାଇଥାଏ | ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷରେ, ଘରୋଇ ପରିବହନ ପ୍ରାୟତଃ ବ୍ୟୟବହୁଳ, ଯାହା ସହରାଞ୍ଚଳର ଜନସଂଖ୍ୟାରୁ, ବିଶେଷ କରି ଅତି ଗରିବ ଲୋକଙ୍କଠାରୁ ବିପୁଳ ମୂଲ୍ୟ ଆଦାୟ କରିଥାଏ। ଜିନିଷଗୁଡ଼ିକୁ ଏକ ଉତ୍ତମ ଏବଂ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଉପାୟରେ ବୁଝିବା ଆବଶ୍ୟକ | ଲୋକମାନେ ଏବେ ନିଜ ଭୂମିକା ପ୍ରତି ଅଧିକ ସଚେତନ ଏବଂ ଉତ୍ତରଦାୟୀ ହେବାର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି। ସାର୍ବଜନୀନ ପରିବହନ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ବ୍ୟବହାରକୁ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ ଏବଂ ଗ୍ରହଣ କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି। ବର୍ଦ୍ଧିତ ଜନସଂଖ୍ୟା ନିଜ ଭିତରେ ଏକ ବଡ଼ ଚିନ୍ତାର ବିଷୟ ଏବଂ ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସହିତ ବିଶ୍ୱ ତାପମାତ୍ରା ବୃଦ୍ଧି ଅନ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ ସମସ୍ୟା। ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ଥାନର ଜଳବାୟୁକୁ ଆହୁରି ପ୍ରଭାବିତ କରିବ, ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନଠାରୁ, ସହରାଞ୍ଚଳ ଗମନାଗମନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଆବଶ୍ୟକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ଯଦି ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ, ସହରାଞ୍ଚଳ ପରିବହନ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏବଂ ଯୋଜନା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇ ବନ୍ୟା ସହରର ଏକ ନୂତନ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ହୋଇଯାଏ, ତେବେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି। ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ, ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ଆମ ସହରଗୁଡ଼ିକର ଭବିଷ୍ୟତରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିବ। ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ, ବିଶ୍ୱ ତାପମାତ୍ରା ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ଗ୍ରୀନ୍ ହାଉସ୍ ପ୍ରଭାବ ମିଳିତ ଭାବେ ମାନବ ସଭ୍ୟତା ପାଇଁ ଆଗାମୀ ସମୟରେ ବିରାଟ ସମସ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ। ସ୍ଥାୟୀ ବିକାଶକୁ ବାସ୍ତବବାଦୀ କରିବା ପାଇଁ ଏହି ସମସ୍ୟା ଏବଂ ଆହ୍ୱାନର ସମାଧାନ କରିବା ଏକ ଜରୁରୀ ସମୟର ଆବଶ୍ୟକତା। ସହରାଞ୍ଚଳ କେନ୍ଦ୍ରର ଲୋକମାନେ ଏଥିରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିବେ ଏବଂ ସହରାଞ୍ଚଳ ପରିବହନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଭବିଷ୍ୟତ ଭାରତର ମେରୁଦଣ୍ଡ ଗଠନ କରିବ।