दिल्ली मेट्रोच्या चौथ्या टप्प्याबाबत डी. एम. आर. सी. चे व्यवस्थापकीय संचालक डॉ. विकास कुमार यांची माहिती

मेट्रो रेल न्यूजने दिल्ली मेट्रो रेल कॉर्पोरेशनचे (डी. एम. आर. सी.) व्यवस्थापकीय संचालक डॉ. विकास कुमार यांची विशेष मुलाखत घेतली. ही मुलाखत दिल्ली मेट्रोच्या चौथ्या टप्प्यातील प्रकल्पावर केंद्रित होती. कुमार यांनी संपर्क वाढवण्याच्या प्रकल्पाच्या क्षमतेवर चर्चा केली आणि दिल्ली मेट्रोच्या कामकाजात समाविष्ट केलेल्या यू. टी. ओ. आणि सी. बी. टी. सी. सारख्या प्रगत तंत्रज्ञानाचा उल्लेख केला. मुलाखतीदरम्यान, कुमार यांनी अक्षय ऊर्जा, हरित पद्धती आणि प्रवाशांचे अडथळे कमी करण्याच्या प्रयत्नांद्वारे शाश्वततेसाठी डी. एम. आर. सी. ची वचनबद्धता अधोरेखित केली. भारत आणि परदेशातील मेट्रो प्रकल्पांमध्ये डी. एम. आर. सी. च्या सल्लागार भूमिकेवरही त्यांनी भर दिला.

आगामी चौथा टप्पा दिल्लीच्या दळणवळणात परिवर्तन घडवून आणण्याचे वचन देतो. यामुळे संपूर्ण शहरात प्रवासाची वेळ आणि प्रवेशयोग्यता कशी सुधारेल? पूर्ण झाल्यावर प्रवासी संख्येतील अपेक्षित वाढ तुम्ही मोजू शकता का?

दिल्ली मेट्रोच्या चौथ्या टप्प्यामुळे दळणवळण लक्षणीयरीत्या वाढेल आणि संपूर्ण शहरातील प्रवासाचा वेळ कमी होईल. बोगद्याचे काम आणि पुलाचे बांधकाम यासह महत्त्वाचे टप्पे गाठण्यात आले आहेत आणि जनकपुरी पश्चिम-कृष्णा उद्यान विस्तार मार्ग आता कार्यान्वित होण्यासाठी सज्ज झाला आहे. इतर मार्गांवरही काम सुरू आहे. आम्हाला अलीकडेच पुढच्या टप्प्यासाठीही गाड्यांचा पहिला संच मिळाला आहे.

आधीच कार्यरत असलेल्या मार्गिकांना एकमेकांशी जोडणे आणि प्रवाशांना अधिक पर्याय उपलब्ध करून देणे ही नवीन चौथ्या टप्प्यातील मार्गिकेमागील प्राथमिक कल्पना आहे.

चौथा टप्पा महत्त्वाकांक्षी असला तरी, डी. एम. आर. सी. च्या अंदाजानुसार संभाव्य अडथळे कोणते आहेत आणि तुम्ही वेळेवर आणि किफायतशीर पूर्णत्व कसे सुनिश्चित कराल?

या प्रकल्पासाठी महामारी हे एक मोठे आव्हान होते आणि आता भूसंपादन आणि वृक्षतोडीला परवानगी ही काही आव्हाने आहेत जी अद्याप पूर्णपणे सोडवली गेली नाहीत. आमचा दृष्टीकोन सर्व भागधारकांशी सक्रिय सहभाग, काळजीपूर्वक नियोजन आणि जोखीम कमी करण्यासाठी प्रगत प्रकल्प व्यवस्थापन तंत्रांचा वापर करण्यावर केंद्रित आहे. अशा प्रकारे आम्ही धोरणात्मक संसाधनांचे वाटप आणि प्रकल्पांच्या निरंतर देखरेखीद्वारे प्रकल्प वेळेवर आणि किफायतशीरपणे पूर्ण करणे सुनिश्चित करू शकतो.

Sponsored

पायाभरणी झाल्यानंतर, चौथा टप्पा पूर्ण करण्यासाठी अंदाजित कालमर्यादा किती आहे? खर्चात होणारी वाढ टाळण्यासाठी डी. एम. आर. सी. अर्थसंकल्पाचे व्यवस्थापन कसे करते?

जनकपुरी पश्चिम आणि कृष्णा पार्क विस्तार मेट्रो स्थानकाला जोडणाऱ्या जनकपुरी पश्चिम-आर. के. आश्रम मार्ग कॉरिडॉरचा एक भाग आता कार्यान्वित होण्यासाठी तयार असल्याने चौथ्या टप्प्यातील प्रकल्प सातत्याने प्रगतीपथावर आहे. मौजपूर ते मजलिस पार्क मार्गिका पुढील वर्षी टप्प्याटप्प्याने उघडली जाईल, तर जनकपुरी पश्चिम-आर. के. आश्रम मार्ग आणि दिल्ली एरोसिटी-तुघलकाबादची उर्वरित बांधकामे 2026 च्या अखेरीस टप्प्याटप्प्याने उघडली जातील. याव्यतिरिक्त, इंद्रलोक-इंद्रप्रस्थ आणि लाजपत नगर-साकेत जी ब्लॉक हे दोन नवीन मार्गिका निविदापूर्व टप्प्यात आहेत.

स्पर्धात्मक निविदा मागवून, खर्चावर बारकाईने लक्ष ठेवून आणि गुणवत्ता कमी न करता संसाधनांचा प्रभावीपणे वापर करण्याचे स्मार्ट मार्ग शोधून आम्ही अंदाजपत्रकाला चिकटून राहतो.

सुरक्षा, परिचालन कार्यक्षमता आणि प्रवाशांचा अनुभव वाढवण्यासाठी आगामी टप्प्यात कोणते अत्याधुनिक तंत्रज्ञान समाविष्ट केले जात आहे? तुम्ही विशिष्ट उदाहरणे सांगू शकता का?

दिल्ली मेट्रो सुरक्षा, परिचालन कार्यक्षमता आणि प्रवाशांचा वर्धित अनुभव सुनिश्चित करण्यासाठी अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करते. त्यात हे समाविष्ट आहेः

• लक्ष न दिलेले रेल्वे परिचालन (यू. टी. ओ.): मॅजेंटा आणि गुलाबी मार्गावरील गाड्या यू. टी. ओ. तंत्रज्ञानाने सुसज्ज आहेत, ज्यामुळे कार्यक्षम, वेळेचे पालन आणि सुरक्षित वाहतूक शक्य होते.
• अयशस्वी-सुरक्षित आणि सी. बी. टी. सी. प्रणालीः तांत्रिक अडचणी आल्यास स्वयंचलितपणे थांबणाऱ्या अयशस्वी-सुरक्षित तंत्रज्ञानाने गाड्या सुसज्ज आहेत. दळणवळण-आधारित रेल्वे नियंत्रण (सी. बी. टी. सी.) उच्च वारंवारतेच्या कालावधीतही सुरक्षित आणि कार्यक्षम परिचालन सुनिश्चित करते.
• प्लॅटफॉर्म स्क्रीन डोर्स (पीएसडी): हे प्रवासी आणि रुळांमधील संपर्क रोखतात, ज्यामुळे स्थानकांवर सुरक्षा वाढते.
• इंटरनेट ऑफ थिंग्ज (आयओटी) आणि बिग डेटा इंटिग्रेशनः इंटरनेट ऑफ थिंग्ज (आयओटी) आधारित भविष्यसूचक देखभाल आणि स्वदेशी विकसित आय-एटीएस (स्वदेशी-स्वयंचलित ट्रेन पर्यवेक्षण) प्रणाली 'मेक इन इंडिया' उपक्रमाशी सुसंगत राहून परिचालन कार्यक्षमता आणि विश्वासार्हता सुधारते.
• डिजिटल उपायः क्यू. आर.-आधारित तिकीट, नॅशनल कॉमन मोबिलिटी कार्ड्स (एन. सी. एम. सी.), संपर्कविरहित देयके आणि डी. एम. आर. सी. मोबाइल एप प्रवासाची सुविधा वाढवतात.
• रिअल-टाइम प्रोजेक्ट मॉनिटरिंगः स्टॅम्प (सिस्टम फॉर ट्रॅकिंग अँड मॉनिटरिंग प्रोजेक्ट) प्रणाली प्रकल्पाच्या प्रगतीचा मागोवा घेते, वेळेवर वितरण आणि प्रभावी संसाधन व्यवस्थापन सुनिश्चित करते.
• ए. आय.-संचालित आभासी सहाय्यकः डी. एम. आर. सी. ने अलीकडेच त्याच्या अधिकृत संकेतस्थळावर ए. आय.-संचालित आभासी सहाय्यक 'चेतना' ची बीटा आवृत्ती सुरू केली आहे. हा चॅटबॉट प्रवाशांना प्रवासाचे मार्ग, भाडे गणना आणि स्थानकांचा तपशील यासारख्या मेट्रो प्रवासाशी संबंधित प्रश्नांना त्वरित प्रतिसाद देतो.

डी. एम. आर. सी. आपल्या विस्तार योजनांमध्ये शाश्वतता आणि पर्यावरणीय विचारांचे एकत्रीकरण कसे करत आहे? अक्षय ऊर्जेचा वापर करण्यासाठी किंवा कार्बन फूटप्रिंट कमी करण्यासाठी काही उपक्रम आहेत का?

डी. एम. आर. सी. त्याच्या कामकाजात आणि विस्तारात शाश्वतता राखण्यास प्राधान्य देते. प्रदूषण न करणारी प्रणाली म्हणून, पुनरुत्पादक ब्रेकिंग आणि मोडल शिफ्ट उपक्रमांसाठी कार्बन क्रेडिट मिळविणारी ही जागतिक स्तरावर पहिली रेल्वे-आधारित संस्था होती. रिजनरेटिव्ह ब्रेकिंगमुळे 30 टक्क्यांपर्यंत ऊर्जेची बचत होते, तर मोडल शिफ्टमुळे वाहनांचे उत्सर्जन कमी होते. डी. एम. आर. सी. हरित प्रमाणित इमारती बांधते; काढून टाकलेल्या प्रत्येक झाडासाठी 10 झाडे लावते आणि त्याच्या ऊर्जेच्या 35 टक्के गरजा नूतनीकरणाद्वारे पूर्ण करते, ज्यात छतावरील सौर ऊर्जेतून 50 एम. डब्ल्यू. पी. आणि रेवा सौर प्रकल्पातून 100 एम. डब्ल्यू. पी. चा समावेश आहे. चौथ्या टप्प्यात सौर ऊर्जा, हरित इमारती, पावसाचे पाणी साठवणे आणि ऊर्जा-कार्यक्षम पद्धती यावर लक्ष केंद्रित केले आहे.

सध्या सुरू असलेल्या प्रकल्पांमध्ये ग्राहकांचे समाधान राखण्यासाठी आणि बांधकामादरम्यान येणारे अडथळे कमी करण्यासाठी डी. एम. आर. सी. कशी योजना आखते? प्रवाशांची माहिती ठेवण्यासाठी काही विशिष्ट संवाद योजना आहेत का?

नियोजित बांधकाम वेळापत्रक आणि पर्यायी वाहतूक व्यवस्थापनाद्वारे चौथ्या टप्प्यातील कामांमध्ये प्रवाशांचे अडथळे कमी करण्यासाठी डी. एम. आर. सी. वचनबद्ध आहे. माध्यमांद्वारे, सामाजिक मंचांद्वारे नियमित अद्यतने आणि आमच्या संकेतस्थळाद्वारे अद्ययावत माहिती प्रसारित करणे जेणेकरून प्रवाशांना बदलांविषयी माहिती दिली जाईल. या संक्रमण काळात तक्रारींचे त्वरित निराकरण करण्यासाठी आणि प्रवाशांची सोय सुनिश्चित करण्यासाठी आम्ही सोशल मीडिया आणि संकेतस्थळाद्वारे ग्राहक-प्रथम दृष्टीकोन राखून ठेवतो. रहिवाशांना बांधकाम योजनांबद्दल माहिती देण्यासाठी आणि त्यांचा अभिप्राय जाणून घेण्यासाठी ठिकाणांजवळच्या विविध भागात सामुदायिक संवाद कार्यक्रम आयोजित केले जातात.

चौथ्या टप्प्यातील प्रकल्पासाठीच्या निधीच्या धोरणावर तुम्ही चर्चा करू शकता का? या संदर्भात सरकारी मदतीची भूमिका काय आहे?

डी. एम. आर. सी. प्रकल्पांना प्रामुख्याने सरकारी योगदान आणि डी. एम. आर. सी. च्या अंतर्गत स्रोतांच्या मिश्रणासह जपान इंटरनॅशनल कोऑपरेशन एजन्सीकडून (जे. आय. सी. ए.) कर्जाद्वारे निधी दिला जातो. या व्यापक प्रकल्पासाठी सरकारी पाठबळ अविभाज्य आहे, ज्यामुळे नागरिकांसाठी सुलभता आणि सामाजिक समता सुलभ करताना पायाभूत सुविधा गुंतवणूक सक्षम होते.

चौथ्या टप्प्याच्या पुढे आणखी विस्तार करण्याची काही योजना आहे का? तसे असल्यास, तुम्ही कृपया संभाव्य नवीन मार्गिका किंवा सेवांबद्दल तपशील सामायिक करू शकता का?

दिल्ली-एन. सी. आर. च्या बदलत्या गरजा पूर्ण करण्यासाठी डी. एम. आर. सी. चौथ्या टप्प्यानंतरच्या विस्ताराच्या संधींचे मूल्यांकन करत आहे. नवीन मार्गिका ओळखण्यासाठी आणि आसपासच्या प्रदेशांशी संपर्क सुधारण्यासाठी प्राथमिक अभ्यास सुरू आहेत. परिघापर्यंत संपर्क वाढवणे आणि सार्वजनिक वाहतुकीची सुलभता वाढवण्यासाठी मेट्रोचे जाळे वाढवणे, या संभाव्य क्षेत्रांवर लक्ष केंद्रित केले जाऊ शकते.

प्रवाशांचा अनुभव सुलभ करण्यासाठी डी. एम. आर. सी. ने अलीकडे कोणते उपक्रम हाती घेतले आहेत?

दिल्ली मेट्रो रेल कॉर्पोरेशन (डी. एम. आर. सी.) सुविधा वाढवण्यासाठी रिअल-टाइम माहिती/अद्यतने प्रदान करण्यासाठी डिजिटल प्लॅटफॉर्म आणि मोबाइल अॅप्सचा वापर करून प्रवाशांच्या अनुभवाला प्राधान्य देते. मोमेंटम 2.0 दिल्ली सारथी-सारथी अॅपसारखे डी. एम. आर. सी. मोबाईल अॅप्स मार्ग नियोजन, तिकिटांचे एकत्रीकरण, भाडे गणना, स्थानकांची माहिती आणि प्रत्यक्ष-वेळेची रेल्वे अद्यतने यासारखी वैशिष्ट्ये देतात. संपर्कविरहित तिकीटवाटप क्यू. आर. कोड तिकीटवाटप, तिकीट विक्री यंत्रांवर (टी. व्ही. एम.) यू. पी. आय. देयके आणि कागदी क्यू. आर. तिकिटांद्वारे उपलब्ध आहे.

डी. एम. आर. सी. ची एक्स (पूर्वी ट्विटर म्हणून ओळखली जाणारी), फेसबुक, इन्स्टाग्राम आणि लिंक्डइनवर प्रभावी सोशल मीडिया उपस्थिती आहे, ज्यात प्रभावी फॉलोअर्सची संख्या आणि उच्च गुंतवणूकीचे प्रमाण आहे. या मंचांचा वापर प्रामुख्याने प्रश्न सोडवण्यासाठी, वेळेवर परिचालन अद्यतने प्रदान करण्यासाठी केला जातो; प्रवाशांना कोणत्याही विलंबाबद्दल चांगल्या प्रकारे माहिती आहे याची खात्री करून घेणे.

पाटणा मेट्रो आणि भुवनेश्वर मेट्रो यासारख्या भारतात आणि परदेशात सुरू असलेल्या मेट्रो प्रकल्पांमध्ये डी. एम. आर. सी. ची भूमिका तुम्ही कृपया अधोरेखित कराल का?

पाटणा, भुवनेश्वर, मुंबई इत्यादी शहरांमधील मेट्रो प्रकल्पांसाठी डी. एम. आर. सी. सल्लामसलत पुरवत आहे. ढाका येथे मेट्रो प्रणालीची अंमलबजावणी आणि कार्यान्वयनासह आम्ही भारतापलीकडेही आमचे कौशल्य सामायिक करत आहोत. एकंदरीत, आमच्या भूमिकेमध्ये सल्लामसलत प्रदान करणे, अभियांत्रिकी आणि ऑपरेशन्समधील सर्वोत्तम पद्धती सामायिक करणे आणि मौल्यवान शिक्षण हस्तांतरित करणे समाविष्ट आहे.

मेट्रो रेल्वेच्या बातम्यांच्या वाचकांसाठी आणि दिल्ली मेट्रोच्या प्रवाशांसाठी तुमचा काय संदेश आहे?

दिल्ली मेट्रोचे सर्व प्रवासी आणि वाचकांनी दिलेला विश्वास आणि पाठिंब्याबद्दल मी त्यांचे मनापासून आभार मानतो. डी. एम. आर. सी. सुरक्षा, कार्यक्षमता आणि शाश्वतता यांना प्राधान्य देत जागतिक दर्जाचा वाहतूक अनुभव देण्यासाठी वचनबद्ध आहे. आम्ही तुमच्या आश्रयाने प्रेरित आहोत आणि चांगल्या भविष्यासाठी शहरी हालचालींमध्ये बदल घडवून आणण्यासाठी समर्पित आहोत.