शहराची स्वतःची मेट्रो प्रणाली तयार करण्याचा प्रकल्पः ठाणे मेट्रो

परिचय

ठाणे मेट्रो ही भारतातील महाराष्ट्रातील ठाणे शहरासाठी मास रॅपिड ट्रान्झिट प्रणाली आहे. यात 29 किलोमीटर मार्गावरील 22 स्थानके (26 किलोमीटर उंच आणि 3 किलोमीटर जमिनीखालील) असतील आणि ती मुंबई मेट्रोच्या 4 आणि 5 व्या मार्गांशी जोडली जातील. प्रस्तावित नवीन ठाणे रेल्वे स्थानक आणि विद्यमान ठाणे रेल्वे स्थानकाशीही ते एकत्रित केले जाईल आणि जोडले जाईल. या प्रकल्पाची अंमलबजावणी ठाणे महानगरपालिका (टी. एम. सी.) आणि महाराष्ट्र मेट्रो रेल महामंडळ (महा मेट्रो) करणार आहेत.

मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या अध्यक्षतेखालील महाराष्ट्र सरकारच्या मंत्रिमंडळाने 6 मार्च 2019 रोजी ठाणे अंतर्गत रिंग मेट्रो प्रकल्पाला मंजुरी दिली. हे बांधकाम 4 ते 5 वर्षांत 13,095 कोटी रुपये खर्चून पूर्ण होणे अपेक्षित होते. तिकिटांची प्रस्तावित किंमत 17 ते 104 रुपयांपर्यंत असेल. मेट्रो स्थानकांच्या छतावर सौर पॅनेल बसवण्याचे नियोजन आहे, जे प्रणालीसाठी आवश्यक असलेल्या विजेच्या 65 टक्क्यांपर्यंत पुरवेल.

प्रकल्पाचा तपशील

प्रमुख आकडेवारी

कार्यरतः 0 किमी

निर्माणाधीनः 0 कि. मी

मंजूरः 0 किमी

Sponsored

प्रस्तावित-29 किमी

एकूण अंदाजित खर्चः 7165 कोटी रुपये

मेट्रोलाईट प्रणालीची वैशिष्ट्ये

ट्रॅक गेज-मानक गेज-1435 मिमी

विद्युतीकरणः 25 केव्ही, 50 हर्ट्ज एसी ओएचई

संकेतः संप्रेषण-आधारित रेल्वे नियंत्रण (सी. बी. टी. सी.)

एकूण क्षमताः 300-425 प्रवासी (3 डबे असलेली गाडी)

मार्गाची माहिती

लांबीः 29 किमी

प्रकारः उंच (प्रामुख्याने) आणि भूमिगत (2-3 कि. मी.)

थांबे/स्थानकांची संख्याः 22

स्थानकांची नावेः रायला देवी, वागळे सर्कल, लोकमान्य नगर बस डेपो, शिवाजी नगर, नीलकंठ टर्मिनल, गांधी नगर, कोलशेट औद्योगिक क्षेत्र, मनपाडा, डोंगरीपाडा, विजयनगर, वाघबिल, वॉटरफ्रंट, पाटलीपाडा, आझाद नगर बस थांबा, मनोरमा नगर, बाल्कुम नाका, बाल्कुम पाडा, रबोडी, शिवाजी चौक, ठाणे जंक्शन (भूमिगत) आणि नवीन ठाणे (भूमिगत).

कालमर्यादा (मुख्य तारखा)

डिसेंबर 2018: ठाणे महानगरपालिकेने डी. पी. आर. ला मंजुरी दिली.

जानेवारी 2019: ठाणे महानगरपालिकेने महाराष्ट्र सरकारला डी. पी. आर. सादर केला

मार्च 2019: महाराष्ट्र मंत्रिमंडळाने डी. पी. आर. ला मंजुरी दिली.

डिसेंबर 2020: ठाणे महानगरपालिकेने सुधारित मेट्रोलाईट डी. पी. आर. ला मान्यता दिली.

सप्टेंबर 2021: मेट्रोलाईट योजना रद्द करण्यात आली आणि ठाणे महानगरपालिकेने मंजूर केलेल्या नियमित मेट्रो डी. पी. आर. मध्ये सुधारणा करण्यात आली.

भाडे

ठाणे मेट्रोलाईटची भाडेरचना, किंमती आणि नियम अद्याप जाहीर करण्यात आलेले नाहीत. व्यावसायिक व्यवहार सुरू होण्याच्या जवळ ते निश्चित केले जाईल. तिकीटवाटप बहुधा मुंबईच्या मेट्रो जाळ्यामध्ये समाकलित केले जाईल.

निष्कर्ष

1 वर्तुळाकार मार्ग आणि 22 स्थानकांसह ठाणे मेट्रोलाईट प्रकल्प ही 29 कि. मी. लांबीची हलकी रेल्वे वाहतूक (एल. आर. टी.) प्रणाली महाराष्ट्र मेट्रो रेल कॉर्पोरेशन लिमिटेड (महा मेट्रो) द्वारे महाराष्ट्रातील ठाणे येथे बांधण्याचा प्रस्ताव आहे. ठाण्याचा सामूहिक वाहतूक प्रकल्प सुरुवातीला नियमित (अवजड) मेट्रो मार्ग म्हणून आखण्यात आला होता, डिसेंबर 2018 मध्ये पंतप्रधानांनी त्याची पायाभरणी केली होती, खर्चाच्या चिंतेमुळे 2019 मध्ये तो रद्द करण्यात आला आणि नंतर 2020 च्या सुरुवातीला मेट्रोलाईट किंवा हलकी रेल्वे वाहतूक (एल. आर. टी.) प्रणाली म्हणून त्याचे पुनरुज्जीवन करण्यात आले.

ही प्रणाली भारत सरकारच्या जुलै 2019 च्या मेट्रोलाईट वैशिष्ट्यांनुसार तयार केली जाईल आणि नियमित अवजड रेल्वे मेट्रो प्रणालींच्या तुलनेत कमी क्षमतेसह त्याच्या लहान आकारामुळे ती बांधणे (अंदाजे 100 कोटी रुपये/किमी) आणि देखभाल करणे स्वस्त होईल. मेट्रोलाईट गाड्या मुख्यतः समर्पित/कुंपण असलेल्या मार्गिकांवर श्रेणी (रस्ता पातळी) वर धावतील आणि मुंबई मेट्रो (मार्ग-4 ग्रीन लाइन आणि मार्ग-5 ऑरेंज लाइन) आणि स्थानिक उपनगरीय रेल्वे प्रणालीसाठी उत्कृष्ट पुरवठादार म्हणून काम करतील.

त्याची मानक गेज प्रणाली ताशी 60 किमी वेगाने धावणाऱ्या गाड्यांसह तयार केली जाईल. 22 स्थानकांपैकी 2 स्थानके भूमिगत असतील तर उर्वरित स्थानके उंच केली जातील. वडवली येथे रेल्वे देखभाल डेपो बांधण्याचे नियोजन आहे. ठाणे मेट्रोलाईटच्या सविस्तर प्रकल्प अहवालाला ठाणे महानगरपालिकेने (टी. एम. सी.) डिसेंबर 2020 मध्ये मंजुरी दिली होती आणि सध्या तो राज्य सरकारच्या मंजुरीच्या प्रतीक्षेत आहे.