ਲਖਨਊ ਮੈਟਰੋਃ ਸਥਿਰਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਲੰਮਾ ਰਾਹ

ਮੈਟਰੋ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਟੀਅਰ 2 ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਬਾਰੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਹਿਸ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸਥਿਰਤਾ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਜਦੋਂ ਟੀਅਰ 1 ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਨੈਟਵਰਕ ਵੀ ਸੰਚਾਲਨ ਲਾਗਤਾਂ ਅਤੇ ਅਨੁਮਾਨਤ ਸਵਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪਿਛੋਕਡ਼ ਵਿੱਚ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲਖਨਊ ਇੱਕ ਅਪਵਾਦ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਵਾਰੀ, ਸੰਚਾਲਨ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੀ ਵਿਵਹਾਰਕਤਾ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਹੋਰ ਟੀਅਰ 2 ਮੈਟਰੋ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਪਛਾਡ਼ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਲਖਨਊ ਮੈਟਰੋ ਦੇ ਤਰਜੀਹੀ ਗਲਿਆਰੇ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਇਹ ਇੱਕ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਬਣ ਗਿਆ; ਇਹ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੂਜੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸੰਸਥਾਗਤ ਸਹਾਇਤਾ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਅਤੇ ਲੋਡ਼ੀਂਦੀ ਫੰਡਿੰਗ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਨਗਰ ਤੋਂ ਚਾਰਬਾਗ ਤੱਕ ਦਾ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੈਟਰੋ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਗਤੀ ਲਈ ਇੱਕ ਰਿਕਾਰਡ ਸੀ। ਕਈ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਦੇ ਪਡ਼ਾਅ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਖਨਊ ਮੈਟਰੋ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।

ਅੱਠ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਲਖਨਊ ਮੈਟਰੋ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਇੱਕ 22.88-ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਨੈੱਟਵਰਕ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਲਗਭਗ 67,000 ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦਿੱਲੀ ਜਾਂ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਮਿਆਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮਾਮੂਲੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਥਿਰ ਅਤੇ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਫਿਰ ਵੀ, ਲਖਨਊ ਮੈਟਰੋ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਲੀਨੀਅਰ ਪ੍ਰਗਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਣਾਅ ਦੀ ਵੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਧ ਰਹੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰੀ ਰੇਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੀ ਅਭਿਲਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਵਾਰੀ ਅਧਾਰ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਗਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਿਵਹਾਰਕ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਗਤੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ; ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿੱਤੀ ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸਥਿਰਤਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਇਸ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਲਖਨਊ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਨਜ਼ਰ

ਮੈਟਰੋ ਅਲਾਈਨਮੈਂਟ ਬਾਰੇ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ

ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਮੈਟਰੋ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪਡ਼ਾਅ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੰਗ ਵਾਲੇ ਗਲਿਆਰਿਆਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੋਡ਼ਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਕੁੱਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਖੇਤਰ ਘੱਟ ਸੇਵਾ ਵਾਲੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਮੁੱਚੀ ਸਵਾਰੀ ਅਤੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਵਧ ਰਹੀ ਆਬਾਦੀ

ਸਾਲ 2026 ਵਿੱਚ ਲਖਨਊ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਮੈਟਰੋ ਖੇਤਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 4,229,000 ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਾਲ 2025 ਤੋਂ% ਵਾਧਾ ਹੈ। ਲਖਨਊ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਹਰ ਸਾਲ 2 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਆਮਦ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਆਵਾਜਾਈ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਉੱਤੇ ਭਾਰੀ ਦਬਾਅ ਪਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਨਾਕਾਫ਼ੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧਾ

ਲਖਨਊ ਦੇ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਿੱਜੀ ਵਾਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਵਾਹਨ ਦੇ ਅੰਕਡ਼ਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ 10 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਜਿਸਟਰਡ ਵਾਹਨ ਹਨ। ਦੋ-ਪਹੀਆ ਵਾਹਨ (ਲਗਭਗ 20 ਲੱਖ) ਅਤੇ ਚਾਰ-ਪਹੀਆ ਵਾਹਨ (ਲਗਭਗ 10 ਲੱਖ) ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਨਿੱਜੀ ਆਵਾਜਾਈ ਉੱਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨਿਰਭਰਤਾ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮਾਲ ਗੱਡੀਆਂ, ਟ੍ਰੈਕਟਰਾਂ, ਐਂਬੂਲੈਂਸਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ 3.17 ਤਿੰਨ-ਪਹੀਆ ਵਾਹਨ ਵੀ ਹਨ।

Sponsored

ਈ-ਰਿਕਸ਼ਾ ਅਤੇ ਗ਼ੈਰ ਰਸਮੀ ਆਵਾਜਾਈ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ

ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਸੀਮਤ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਈ-ਰਿਕਸ਼ਾ ਅਤੇ ਈ-ਆਟੋ ਦਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਸਤਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਢੰਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਮੀਲ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਪਾਡ਼ੇ ਨੂੰ ਭਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਅਕਸਰ ਬੱਸਾਂ ਜਾਂ ਮੈਟਰੋ ਵਰਗੇ ਰਸਮੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਵਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਈਵੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਮੋਹਰੀ

ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਵਾਹਨ ਹਨ, ਜੋ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਾਧਾ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਵੀ ਝਲਕਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਤਿੰਨ-ਪਹੀਆ ਵਾਹਨ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਈਵੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਦਾ ਇੱਕ ਆਮ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ।

ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਵਿਕਾਸ ਬਨਾਮ ਵਾਹਨ ਵਿਕਾਸ

ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸਾਲਾਨਾ 10-12% ਦੀ ਅਨੁਮਾਨਤ ਦਰ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲੋਂ ਤੇਜ਼ ਹੈ। ਮਿਊਂਸਪਲ ਸਡ਼ਕਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਲਗਭਗ 520 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 1,545 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਲੋਕ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਭਾਗ ਦੀਆਂ ਸਡ਼ਕਾਂ 2021 ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 6,200 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 2024 ਵਿੱਚ 8,700 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਅਜੇ ਵੀ ਮੋਟਰਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਦੀ ਗਤੀ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹੈ।

ਗੰਭੀਰ ਪਾਰਕਿੰਗ ਘਾਟਾ

ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਾਡ਼ੇ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਪਾਰਕਿੰਗ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ 3.1 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਪਲਬਧ ਪਾਰਕਿੰਗ ਸਮਰੱਥਾ 3,900 ਸਥਾਨਾਂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ। ਇਹ ਬੇਮੇਲਤਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ, ਭੀਡ਼ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ

ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ

ਲਖਨਊ ਮੈਟਰੋ ਦੇ ਰੂਟ

ਲਖਨਊ ਮੈਟਰੋ ਸੰਚਾਲਨ ਲਾਈਨ (ਪਡ਼ਾਅ 1ਏ)

ਲਾਈਨ-1: ਸੀ. ਸੀ. ਐੱਸ. ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ-ਮੁਨਸ਼ੀ ਪੁਲੀਆ (22.878 ਕਿਲੋਮੀਟਰ)

• ਲੰਬਾਈਃ 22.878 ਕਿਲੋਮੀਟਰ
• ਕਿਸਮਃ ਐਲੀਵੇਟਿਡ (19.438 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 19 ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਨਾਲ) ਅਤੇ ਅੰਡਰਗਰਾਊਂਡ (4 ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਨਾਲ 4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ)
• ਡਿਪੂਃ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਨਗਰ
• ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀਃ 23
• ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਂਃ ਸੀ. ਸੀ. ਐੱਸ. ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ (ਭੂਮੀਗਤ), ਅਮੌਸੀ, ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਨਗਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਗਰ, ਸਿੰਗਰ ਨਗਰ, ਆਲਮਬਾਗ, ਆਲਮਬਾਗ ਬੱਸ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਮਵਈਆ, ਦੁਰਗਾਪੁਰੀ, ਚਾਰਬਾਗ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਹੁਸੈਨ ਗੰਜ (ਭੂਮੀਗਤ), ਸਚਿਵਾਲਾ (ਭੂਮੀਗਤ), ਹਜ਼ਰਤ ਗੰਜ (ਭੂਮੀਗਤ), ਕੇ. ਡੀ. ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਵਿਸ਼ਵਵਿਦਿਆਲਿਆ, ਆਈ. ਟੀ. ਚੌਰਾਹਾ, ਬਾਦਸ਼ਾਹਬਾਗ, ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨਗਰ, ਲੇਖਰਾਜ ਮਾਰਕੀਟ, ਰਾਮਸਾਗਰ ਮਿਸ਼ਰਾ ਨਗਰ, ਇੰਦਰਾ ਨਗਰ ਅਤੇ ਮੁਨਸ਼ੀ ਪੁਲੀਆ

ਲਖਨਊ ਮੈਟਰੋ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਲਾਈਨ (ਪਡ਼ਾਅ 1 ਬੀ)

ਲਾਈਨ-2: ਲਖਨਊ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ (ਚਾਰਬਾਗ)-ਵਸੰਤ ਕੁੰਜ

• ਲੰਬਾਈਃ 11.098 ਕਿਲੋਮੀਟਰ
• ਸਥਿਤੀਃ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਅਗਸਤ 2025 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ
• ਅੰਦਾਜ਼ਨ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਵਾਰੀਃ 60,000 ਦਿਨ
• ਐਲੀਵੇਟਿਡਃ 4.548 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 5 ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਨਾਲ (ਜੀ. ਬੀ. ਮਾਰਗ-ਠਾਕੁਰਗੰਜ)
• ਭੂਮੀਗਤਃ 6.55 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 7 ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਨਾਲ (ਠਾਕੁਰਗੰਜ-ਵਸੰਤ ਕੁੰਜ)
• ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀਃ 12
• ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਮ-ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ ਮਾਰਗ, ਅਮੀਨਾਬਾਦ, ਪਾਂਡੇਗੰਜ, ਸਿਟੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਚੌਰਾਹਾ, ਨਵਾਜ਼ਗੰਜ, ਠਾਕੁਰਗੰਜ, ਬਾਲਾਗੰਜ, ਸਰਫ਼ਰਾਜ਼ਗੰਜ, ਮੁਸਾਬਾਗ, ਵਸੰਤ ਕੁੰਜ

• ਨੋਟਃ ਪਡ਼ਾਅ 1 ਬੀ ਫਰਵਰੀ 2026 ਵਿੱਚ ਟੈਂਡਰਿੰਗ ਪਡ਼ਾਅ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ ਏ. ਵਾਈ. ਈ. ਐੱਸ. ਏ. ਇੰਜਨੀਰੀਆ ਆਰਕੀਟੈਕਚੁਰਾ ਐੱਸ. ਏ. ਯੂ. ਅਤੇ ਏ. ਵਾਈ. ਈ. ਐੱਸ. ਏ. ਇੰਡੀਆ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ ਨੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਂਝੇ ਉੱਦਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ

ਲਖਨਊ ਮੈਟਰੋ ਪਡ਼ਾਅ 2 ਰੂਟ (ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ)

ਡੀ. ਐੱਮ. ਆਰ. ਸੀ. ਅਤੇ ਯੂ. ਪੀ. ਐੱਮ. ਆਰ. ਸੀ. ਐੱਲ. ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਸ ਪਡ਼ਾਅ ਵਿੱਚ 3 ਗਲਿਆਰੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ 1 ਨਵੀਂ ਲਾਈਨ ਅਤੇ 2 ਲਾਈਨ ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

• ਲਾਈਨ-1 ਦਾ ਵਿਸਤਾਰਃ ਮੁਨਸ਼ੀ ਪੁਲੀਆ-ਜਾਨਕੀਪੁਰਮ
• ਲਾਈਨ-2 ਦਾ ਵਿਸਤਾਰਃ ਚਾਰਬਾਗ-ਐੱਸ. ਜੀ. ਪੀ. ਜੀ. ਆਈ. (ਸੰਜੇ ਗਾਂਧੀ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਿਜ਼)
• ਨਵੀਂ ਲਾਈਨ-3: ਆਈ. ਆਈ. ਐਮ. ਲਖਨਊ-ਰਾਜਾਜੀਪੁਰਮ

ਰਿਕਾਰਡ ਸਪੀਡ 'ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆਃ ਨਿਰਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤੀ

ਲਖਨਊ ਮੈਟਰੋ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਇਸ ਦੀ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਜਾਂ ਇਸ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਹ ਉਹ ਗਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਨਗਰ ਤੋਂ ਚਾਰਬਾਗ ਤੱਕ ਦਾ ਤਰਜੀਹੀ ਲਾਂਘਾ ਸਤੰਬਰ 2014 ਵਿੱਚ ਨਿਰਮਾਣ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਦੀ ਮਿਤੀ ਤੋਂ 2 ਸਾਲ ਅਤੇ 9 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਚਾਲੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਮੈਟਰੋ ਨਿਰਮਾਣ ਸਮਾਂ-ਸੀਮਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਮੈਟਰੋ ਰੇਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ 2017 ਵਿੱਚ ਲਖਨਊ ਮੈਟਰੋ ਰੇਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਡਨ ਐਂਡ ਬ੍ਰੈਡਸਟ੍ਰੀਟ ਇਨਫ੍ਰਾ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

ਲਖਨਊ ਦੇ ਉੱਚ ਜਲ ਪੱਧਰ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਸ਼ਹਿਰੀ ਕੱਪਡ਼ੇ ਵਿੱਚ ਭੂਮੀਗਤ ਮੈਟਰੋ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਚੁਣੌਤੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਸੱਚੀ ਸੰਚਾਲਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਸੀ।

ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦਰਮਿਆਨ ਸਾਂਝੇ ਉੱਦਮ, ਯੂ. ਪੀ. ਐੱਮ. ਆਰ. ਸੀ. ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਸੰਸਥਾਗਤ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਾਨਪੁਰ ਮੈਟਰੋ ਅਤੇ ਆਗਰਾ ਮੈਟਰੋ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ, ਜੋ ਦੋਵੇਂ ਹੁਣ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਉੱਨਤ ਪਡ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ।

ਸ਼ਹਿਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵਃ ਮੈਟਰੋ ਨੇ ਕੀ ਬਦਲਿਆ ਹੈ

ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ

ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਢਾਂਚੇ ਉੱਤੇ ਲਖਨਊ ਮੈਟਰੋ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਈ ਪਹਿਲੂਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਪਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਹੈਃ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਤੋਂ ਚਾਰਬਾਗ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੱਕ ਦਾ ਇੱਕ ਆਵਾਜਾਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਸਡ਼ਕ ਦੁਆਰਾ ਮਿੰਟ ਲੱਗਦੇ ਸਨ, ਹੁਣ ਮੈਟਰੋ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਕੈਬ ਜਾਂ ਆਟੋ-ਰਿਕਸ਼ਾ ਦੀ ਲਾਗਤ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ' ਤੇ 35 ਮਿੰਟ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਰੈੱਡ ਲਾਈਨ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਟਰਮੀਨਲਾਂ, ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਹਜ਼ਰਤਗੰਜ ਵਿਖੇ ਇਸ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਦੱਖਣ ਧੁਰੇ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਗਤ ਖੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਜੋਡ਼ਦੀ ਹੈ।

ਵਪਾਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ

ਮੈਟਰੋ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗਲਿਆਰੇ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਪਾਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸਟੇਸ਼ਨ ਖੇਤਰਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਹਜ਼ਰਤਗੰਜ, ਚਾਰਬਾਗ ਅਤੇ ਗੋਮਤੀ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚੂਨ ਵਿਕਰੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੈਟਰੋ ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਿਆਰੀ ਮਾਪਦੰਡ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਆਵਾਜਾਈ-ਮੁਖੀ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਦਿੱਲੀ ਜਾਂ ਬੰਗਲੁਰੂ ਜਿੰਨਾ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ

ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ, ਮੈਟਰੋ ਨੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਵਿਕਲਪਾਂ ਦਾ ਅਰਥਪੂਰਨ ਵਿਸਤਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਮਰਪਿਤ ਮਹਿਲਾ ਕੋਚਾਂ, ਚੰਗੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸੀ. ਸੀ. ਟੀ. ਵੀ.-ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਾਲੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਅਨੁਮਾਨਤ ਸਮੇਂ ਨੇ ਮੈਟਰੋ ਨੂੰ ਮਹਿਲਾ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਤਰਜੀਹੀ ਵਿਕਲਪ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਜਨਸੰਖਿਆ ਜੋ ਕਿ ਨਿੱਜੀ ਵਾਹਨ ਅਤੇ ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਆਵਾਜਾਈ ਢੰਗ ਅਕਸਰ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਲਾਭ ਅਤੇ ਐਨਰਜੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾਃ ਸਾਲਵਾਰ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਦੇ ਟਨ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ

ਲਖਨਊ ਮੈਟਰੋ ਨੇ ਰੀਜਨਰੇਟਿਵ ਬ੍ਰੇਕਿੰਗ ਅਤੇ ਸੋਲਰ ਪਾਵਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਰਾਹੀਂ ਐਨਰਜੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਅਤੇ ਨਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਇੱਕ ਮਾਪਣਯੋਗ ਕੇਸ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਸੰਚਾਲਨ ਵਿੱਚ ਖਪਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਹਰ 100 ਯੂਨਿਟ ਬਿਜਲੀ ਲਈ, ਲਗਭਗ 45 ਯੂਨਿਟ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੁਡ਼ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਮੁੱਚੀ ਐਨਰਜੀ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਕਾਰਬਨ ਫੁਟਪ੍ਰਿੰਟ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਲਿਆਉਣ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਇੱਕ ਆਮ ਦਿਨ ਵਿੱਚ, ਮੈਟਰੋ ਲਗਭਗ 190 ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਲਗਭਗ 250 ਯੂਨਿਟ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੁੱਲ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਖਪਤ ਲਗਭਗ 47,000 ਯੂਨਿਟ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰੀਜਨਰੇਟਿਵ ਬ੍ਰੇਕਿੰਗ ਰਾਹੀਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 45 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਲਗਭਗ 20,000 ਇਕਾਈਆਂ, ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਮੁਡ਼ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਲਗਭਗ 18.4 ਟਨ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਨਿਕਾਸ, ਜਾਂ ਲਗਭਗ 6,700 ਟਨ ਸਾਲਾਨਾ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕਮੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 1 ਟਨ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਸੰਚਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਰੀਜਨਰੇਟਿਵ ਬ੍ਰੇਕਿੰਗ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 4.3 ਕਰੋਡ਼ ਯੂਨਿਟ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਬੱਚਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਸੇ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ ਸੌਰ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਨੇ ਹੋਰ 80 ਲੱਖ ਇਕਾਈਆਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਪਾਵਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਲਗਭਗ ₹5 ਕਰੋਡ਼ ਰੁਪਏ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਲਾਗਤ ਦੀ ਬੱਚਤ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁੱਲ ਕਾਰਬਨ ਨਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਕਮੀ 1 ਟਨ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।

ਲਖਨਊ ਮੈਟਰੋ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਦਾ ਸਿਰਫ 40 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਕਿਰਾਇਆ ਹੈ; ਬਾਕੀ 60 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵਿਗਿਆਪਨ, ਵਪਾਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਿੱਤੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰ ਅਧਿਐਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਮਾਲੀਆ ਮਾਡਲਃ ਇੱਕ ਵਿਭਿੰਨ ਪਰ ਦਬਾਅ ਵਾਲੀ ਬਕਾਇਆ ਸ਼ੀਟ

ਲਖਨਊ ਮੈਟਰੋ ਦਾ ਵਿੱਤੀ ਢਾਂਚਾ ਇੱਕ ਵਧੇਰੇ ਸਿੱਖਿਆਤਮਕ ਕੇਸ ਅਧਿਐਨ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਭਾਰਤੀ ਮੈਟਰੋ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਕਿਰਾਏ ਦੇ ਬਕਸੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸਥਿਰਤਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਫਸਟ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਯੂ. ਪੀ. ਐੱਮ. ਆਰ. ਸੀ. ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਦਾ ਲਗਭਗ 40 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਯਾਤਰੀ ਕਿਰਾਏ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਕੀ 60 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵਿਗਿਆਪਨ ਮਾਲੀਆ, ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ 'ਤੇ ਵਪਾਰਕ ਸਥਾਨ ਲੀਜ਼ਿੰਗ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਮਾਗਮਾਂ, ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗੈਰ-ਕਿਰਾਏ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2025 ਲਈ ਯੂ. ਪੀ. ਐੱਮ. ਆਰ. ਸੀ. ਦਾ ਕੁੱਲ ਮਾਲੀਆ 383 ਕਰੋਡ਼ ਰੁਪਏ ਰਿਹਾ, ਜੋ 23 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੀ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਸਾਲਾਨਾ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਲੀਆ ਅਧਾਰ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁੱਲ ਲਾਗਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਅਜੇ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਰਫਤਾਰ ਨਾਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਸਰੋਤਃ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੰਪਟਰੋਲਰ ਅਤੇ ਆਡੀਟਰ ਜਨਰਲ

ਇਹ ਵਿਭਿੰਨ ਮਾਡਲ ਕਿਰਾਇਆ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮੈਟਰੋ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿੱਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਟ੍ਰਾਂਜਿਟ ਨੋਡਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵਪਾਰਕ ਸੰਪਤੀਆਂ ਵਜੋਂ ਮੰਨ ਕੇ, ਯੂ. ਪੀ. ਐੱਮ. ਆਰ. ਸੀ. ਨੇ ਮਾਲੀਆ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਵਿਗਿਆਪਨ ਪੈਨਲ, ਪ੍ਰਚੂਨ ਰਿਆਇਤਾਂ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਮਦਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਸਵਾਰੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਿਆਪਕ ਵਿੱਤੀ ਤਸਵੀਰ ਵਧੇਰੇ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਹੈ। ਯੂ. ਪੀ. ਐੱਮ. ਆਰ. ਸੀ. ਨੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2023 ਲਈ 17 ਬਿਲੀਅਨ ਰੁਪਏ ਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਘਾਟਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ, ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਅੰਕਡ਼ਾ ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਭਾਰਤੀ ਮੈਟਰੋ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਲਈ ਆਮ ਢਾਂਚਾਗਤ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈਃ ਪੂੰਜੀ ਲਾਗਤ, ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਕਰਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਵਿਆਜ ਦੇ ਬੋਝ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਨ ਮਾਲੀਏ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਤਰ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਹੈ।

ਇਹ ਚੁਣੌਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਲਖਨਊ ਲਈ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਾਲ 2022 ਵਿੱਚ ਸੰਸਦੀ ਸਥਾਈ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਮੈਟਰੋ ਨੈੱਟਵਰਕ ਸੰਚਾਲਨ ਘਾਟੇ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ, ਕਿਰਾਏ ਦਾ ਮਾਲੀਆ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਖਰਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਨਾਕਾਫ਼ੀ ਹੈ।

ਲਖਨਊ ਮੈਟਰੋ ਦੀਆਂ ਕਮੀਆਂਃ ਜਿੱਥੇ ਕਮੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ

ਸੰਭਾਵਨਾ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਰਾਈਡਰਸ਼ਿਪ

ਸਰੋਤਃ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੰਪਟਰੋਲਰ ਅਤੇ ਆਡੀਟਰ ਜਨਰਲ

ਲਖਨਊ ਮੈਟਰੋ ਦੀ ਔਸਤ ਸਵਾਰੀ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਲਗਭਗ 78,000 ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਦੀ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸੰਚਾਲਨ ਲਾਗਤ ਰਿਕਵਰੀ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਲਗਭਗ 35 ਲੱਖ ਦੀ ਆਬਾਦੀ, ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਜਾਂ ਮੁੰਬਈ ਵਰਗੇ ਮੈਟਰੋ-ਅਨੁਕੂਲ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਸੰਘਣੀ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਆਟੋ-ਨਿਰਭਰ ਹੈ, ਹਰੇਕ ਸਟੇਸ਼ਨ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਕੈਚਮੈਂਟ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਰੈੱਡ ਲਾਈਨ ਦਾ ਉੱਤਰ-ਦੱਖਣ ਰੁਝਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਗਤ ਰੀਡ਼੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਦੇ ਵੱਡੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਖੇਤਰ ਬਿਨਾਂ ਜੁਡ਼ੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਟਰੋ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਯਾਤਰੀ ਅਧਾਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਆਖਰੀ-ਮਾਈਲ ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ

ਉੱਚ ਸਵਾਰੀਆਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਰੁਕਾਵਟ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਆਖਰੀ ਮੀਲ ਸੰਪਰਕ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਹੈ। ਮੈਟਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਲਖਨਊ ਦਾ ਆਟੋ-ਰਿਕਸ਼ਾ ਅਤੇ ਈ-ਰਿਕਸ਼ਾ ਨੈੱਟਵਰਕ ਗੈਰ ਰਸਮੀ, ਅਨਿਯਮਿਤ ਅਤੇ ਉਪਲੱਬਧਤਾ ਅਤੇ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ ਅਸੰਗਤ ਹੈ। ਫੀਡਰ ਬੱਸ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਹਨ, ਸੰਭਾਵਿਤ ਮੈਟਰੋ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਲਈ ਲੋਡ਼ੀਂਦੇ ਪੈਮਾਨੇ ਜਾਂ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕੋਈ ਯਾਤਰੀ ਲਾਗਤ, ਉਪਲੱਬਧਤਾ ਜਾਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਤੋਂ ਮੈਟਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਮੈਟਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤੱਕ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਮੈਟਰੋ ਆਪਣੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇਗੀ।

ਸਿੰਗਲ ਲਾਈਨ ਨਿਰਭਰਤਾ

ਹੁਣ ਤੱਕ, ਲਾਲ ਲਾਈਨ ਸਿਰਫ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹੈ; ਲਖਨਊ ਮੈਟਰੋ ਇੱਕ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਕੋਰੀਡੋਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਮੈਟਰੋ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਮੁੱਲ ਗੈਰ-ਰੇਖਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਧਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਵਰੇਜ ਫੈਲਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਇੰਟਰਚੇਂਜ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦੋ-ਲਾਈਨ ਨੈੱਟਵਰਕ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗ ਦੋ ਸਿੰਗਲ ਲਾਈਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਪਹਿਲਾ ਪਡ਼ਾਅ ਖੁੱਲ੍ਹਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਲੂ ਲਾਈਨ ਚਾਰਬਾਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਸਲ ਇੰਟਰਚੇਂਜ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦੀ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਲਖਨਊ ਮੈਟਰੋ ਸਮੁੱਚੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮੂਲ-ਮੰਜ਼ਿਲ ਜੋਡ਼ਿਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸੀਮਤ ਸਮੂਹ ਦੀ ਸੇਵਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇਗੀ।

ਕਰਜ਼ਾ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਓਵਰਹੈਂਗ

ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2023 ਵਿੱਚ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ 17 ਬਿਲੀਅਨ ਰੁਪਏ ਦਾ ਘਾਟਾ ਢਾਂਚਾਗਤ ਵਿੱਤੀ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕਰਜ਼ੇ ਰਾਹੀਂ ਫੰਡ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪੂੰਜੀ-ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨਾਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਸਵਾਰੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਵਾਧਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂ ਪਡ਼ਾਅ 2 ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਲੋਡ਼ੀਂਦੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਘਣਤਾ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਯੂ. ਪੀ. ਐੱਮ. ਆਰ. ਸੀ. ਸਾਲਵੈਂਟ ਬਣੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਇਕੁਇਟੀ ਨਿਵੇਸ਼ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇਗਾ। ਇਹ ਕੋਈ ਤੁਰੰਤ ਸੰਕਟ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਇੱਕ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸਥਿਰਤਾ ਜੋਖਮ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੰਗਠਨ ਨੂੰ ਮਾਲੀਆ ਵਾਧੇ ਅਤੇ ਲਾਗਤ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦੋਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੱਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸਥਿਰਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨਃ ਕੀ ਲਖਨਊ ਮੈਟਰੋ ਇੱਕ ਵਿਵਹਾਰਕ ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ?

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰੀ ਮੈਟਰੋ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਲਈ ਵਿੱਤੀ ਸਥਿਰਤਾ ਇਕੱਲੇ ਕਿਰਾਏ ਦੇ ਮਾਲੀਏ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਅਤੇ ਇਹ ਯਕੀਨਨ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵੀ ਕਿਰਾਏ ਦੇ ਮਾਲੀਏ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ। ਲਖਨਊ ਮੈਟਰੋ ਲਈ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਸਵਾਰੀ ਪੈਮਾਨੇ, ਗੈਰ-ਕਿਰਾਇਆ ਮਾਲੀਆ, ਆਵਾਜਾਈ-ਮੁਖੀ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਘਣਤਾ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਬਣਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੋ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਵਿਵਹਾਰਕਤਾ ਨੂੰ ਸੰਭਵ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਐੱਮ. ਟੀ. ਆਰ. ਮਾਡਲ, ਵਿੱਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟਿਕਾਊ ਮੈਟਰੋ ਸੰਚਾਲਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਬੈਂਚਮਾਰਕ, ਕਿਰਾਏ ਦੇ ਮਾਲੀਏ ਨੂੰ ਰੇਲ ਪਲੱਸ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਮਾਡਲ ਨਾਲ ਜੋਡ਼ਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮੈਟਰੋ ਸੰਚਾਲਕ ਆਪਣੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਪਰ ਅਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਅਚੱਲ ਸੰਪਤੀ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਪਰਟੀ ਵਿਕਾਸ ਮਾਲੀਆ ਸੰਚਾਲਨ ਲਾਗਤਾਂ ਅਤੇ ਕਿਰਾਏ ਦੀ ਆਮਦਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੇ ਪਾਡ਼ੇ ਨੂੰ ਫੰਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਵੈ-ਨਿਰੰਤਰ ਵਿੱਤੀ ਚੱਕਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਯੂ. ਪੀ. ਐੱਮ. ਆਰ. ਸੀ. ਨੇ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਇਸ ਮਾਡਲ ਨੂੰ ਸਾਰਥਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ; ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਵਪਾਰਕ ਵਿਕਾਸ ਲਖਨਊ ਵਰਗੇ ਵਧ ਰਹੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਉੱਚ-ਫੁੱਟਫਾਲ ਮੈਟਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸੀਮਤ ਹੈ।

ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜਾਈ-ਮੁਖੀ ਵਿਕਾਸ ਨੀਤੀ ਅਜੇ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਲਖਨਊ ਵਿਕਾਸ ਅਥਾਰਟੀ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਰੂਪ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਮੈਟਰੋ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਮੈਟਰੋ ਗਲਿਆਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵੈਲਿਊ ਕੈਪਚਰ ਫਾਇਨੈਂਸਿੰਗ, ਟੀਓਡੀ ਜ਼ੋਨਿੰਗ ਅਤੇ ਡਿਵੈਲਪਰ ਯੋਗਦਾਨ ਵਿਧੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਮੁੱਲ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਲੋਡ਼ੀਂਦੇ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਉਸ ਪੈਮਾਨੇ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਯੂ. ਪੀ. ਐੱਮ. ਆਰ. ਸੀ. ਦੀ ਸੰਤੁਲਨ ਸ਼ੀਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੌਤਿਕ ਫਰਕ ਲਿਆਵੇਗਾ।

ਐਨਰਜੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਲਖਨਊ ਮੈਟਰੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਠੋਸ ਵਿੱਤੀ ਲਾਭ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਰੀਜਨਰੇਟਿਵ ਬ੍ਰੇਕਿੰਗ ਰਾਹੀਂ 40 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਐਨਰਜੀ ਰਿਕਵਰੀ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੱਟ ਬਿਜਲੀ ਬਿੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੈਟਰੋ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸੰਚਾਲਨ ਲਾਗਤ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਲਖਨਊ ਮੈਟਰੋ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਉਸੇ ਚੀਜ਼ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਰ ਮੱਧ-ਆਕਾਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਮੈਟਰੋ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈਃ ਕੀ ਸ਼ਹਿਰ ਆਪਣੀ ਮੈਟਰੋ ਵਿੱਚ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਕੀ ਮੈਟਰੋ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਫਡ਼ਨ ਲਈ ਅਣਮਿੱਥੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲਖਨਊ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸਰਗਰਮ ਹੈ। ਮੈਟਰੋ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਇੱਕ ਸਵੈ-ਮਜ਼ਬੂਤ ਚੱਕਰ ਲਈ ਸ਼ਰਤਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਕੀ ਯੂ. ਪੀ. ਐੱਮ. ਆਰ. ਸੀ. ਪਡ਼ਾਅ 1 ਬੀ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਲਾਗੂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਆਖਰੀ ਮੀਲ ਤੱਕ ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੰਭਾਵਿਤ ਸਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਯਾਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀ ਡਿਵੈਲਪਰ ਦੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਗਲਿਆਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਪਾਰਕ ਸੰਪਤੀਆਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਉਹ ਪਰਿਵਰਤਨ ਹਨ ਜੋ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨਗੇ ਕਿ ਕੀ ਲਖਨਊ ਮੈਟਰੋ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਰਾਜ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਊ ਸ਼ਹਿਰੀ ਰੇਲ ਲਈ ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਮਿਤ ਪਰ ਵਿੱਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਵਾਲੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਸੰਪਤੀ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਸਿੱਟਾ

ਲਖਨਊ ਮੈਟਰੋ, ਨਿਰਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਨ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੇ ਲਗਭਗ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਾਪ ਦੁਆਰਾ, ਇੱਕ ਸਫਲਤਾ ਹੈ। ਮੈਟਰੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਮੈਟਰੋ ਨਾਲੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ 40 ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਭਰੋਸੇਯੋਗ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਸਵੱਛ ਤੇਜ਼ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਨ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਨੂੰ ਵਿੱਤੀ ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਸ਼ਹਿਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਲਖਨਊ ਮੈਟਰੋ ਆਪਣੀ ਸੰਭਾਵਿਤ ਸਵਾਰੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਜਨਤਕ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਪੈਮਾਨੇ ਉੱਤੇ ਖਪਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਿਰੰਤਰ, ਵਧ ਰਹੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਲਾਭਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਪਡ਼ਾਅ 1 ਬੀ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਖੁੱਲ੍ਹੇਗਾ, ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਟੈਸਟ ਹੋਵੇਗਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨੈੱਟਵਰਕ ਘਣਤਾ, ਇੰਟਰਚੇਂਜ ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਅਤੇ ਕਵਰੇਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇਗੀ ਜੋ ਰਾਈਡਰਸ਼ਿਪ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਅਰਥਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਲਖਨਊ ਮੈਟਰੋ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਅਜੇ ਵੀ ਲਿਖੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਤਿਆਰ ਹੈ। ਮਾਲੀਆ ਮਾਡਲ, ਜੋ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਭਾਰਤੀ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਵਿਭਿੰਨ ਹੈ, ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਨੀਂਹ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਸ ਨੂੰ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਪੈਮਾਨੇ, ਆਖਰੀ ਮੀਲ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ ਜੋ ਨੇਡ਼ਤਾ ਨੂੰ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਨੀਤੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਜੋ ਮੈਟਰੋ ਨੂੰ ਨਾ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਆਵਾਜਾਈ ਸੇਵਾ ਬਲਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਥਾਨਿਕ ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਚਾਲਕ ਬਣਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪਡ਼੍ਹੋਃ ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਦਾ ਇੰਦਰਲੋਕ-ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਕੋਰੀਡੋਰ ਨਿਰਮਾਣ ਪਡ਼ਾਅ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ