રેલવે મંત્રાલયના રેલવે બોર્ડના અધ્યક્ષ શ્રી વિનોદ કુમાર યાદવે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ભારતીય રેલવે ખાનગી ટ્રેન ઓપરેટરોને લાવવા માટે બોલી દસ્તાવેજો તૈયાર કરી રહી છે. એક મુલાકાતમાં રેલવે બોર્ડના અધ્યક્ષ સમજાવે છે કે રેલવેને ખાનગી ટ્રેનોની શા માટે જરૂર છે અને તે કેવી રીતે અને ક્યાં શરૂ કરવામાં આવશે. અહીં સંપાદિત અવતરણો છેઃ
ભારતીય રેલવે ખાનગી ટ્રેનો લાવવાની યોજના કેમ બનાવી રહી છે?
શ્રી યાદવઃ ડિસેમ્બર 2021 સુધીમાં આપણે દિલ્હી અને મુંબઈ, અને દિલ્હી અને હાવડા (કોલકાતા) ને જોડતા આપણા સમર્પિત માલવાહક કોરિડોર (ડીએફસી) પૂર્ણ કરી શકીશું. હાલમાં માલગાડીઓની મહત્તમ ઝડપ 60 કિમી/કલાક છે. પરંતુ ડી. એફ. સી. 100 કિમી/કલાક માટે વિકસાવવામાં આવી રહ્યા છે. આ બધાનો અર્થ એ થશે કે આ માર્ગો પર 90 ટકા માલવહન પરિવહન ડી. એફ. સી. માં સ્થાનાંતરિત થશે.
દરમિયાન, કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળે 160 કિમી/કલાકની ઝડપે દોડતી ટ્રેનો માટે દિલ્હી-મુંબઈ અને દિલ્હી-કોલકાતા પટ્ટાને અપગ્રેડ કરવા માટે લગભગ 13,000 કરોડ રૂપિયાની મંજૂરી આપી છે.
તેથી, ચારથી પાંચ વર્ષમાં અમે માંગ અનુસાર ટ્રેનો ચલાવી શકીશું. ત્યાં કોઈ પ્રતીક્ષા યાદી હશે નહીં. પરંતુ તેનો અર્થ એ પણ થશે કે મોટી સંખ્યામાં નવી ટ્રેનોની જરૂર પડશે. ખાનગી ટ્રેનોની ભૂમિકા અહીં આવે છે.
Get the Daily Metro & Rail Brief
Join 125,000+ metro and rail professionals. Project updates, new tenders and contract awards from across India, in your inbox every day.
પરંતુ ભારતીય રેલવે વધુ ટ્રેનોનું ઉત્પાદન પણ કરી શકે છે અને અંતર ભરી શકે છે. અમારે ખાનગી ટ્રેનોની જરૂર કેમ છે?
શ્રી યાદવઃ ખાનગી ઓપરેટરો પાસેથી અપેક્ષા રાખવામાં આવે છે કે તેઓ તેમના પોતાના ટ્રેનસેટ, અત્યાધુનિક ટેકનોલોજી અને મુસાફરોની સુવિધાઓ પૂરી પાડવા અને સામાન સંભાળવા માટે નવા ઉકેલો શોધવાની નવીન રીતો લાવશે.
ખાનગી ટ્રેન કામગીરીની વિભાવનાને સાબિત કરવા માટે, અમે તાજેતરમાં અમારી પોતાની કંપની, આઈઆરસીટીસીને તેજસ નામની બે વૈભવી રેક સોંપી છે. તે શુદ્ધ ખાનગી ઓપરેટરોને મંજૂરી આપતા પહેલા એક પ્રયોગ છે. હવે, આઈ. આર. સી. ટી. સી. એ દરેક ટિકિટ પર 25 લાખ રૂપિયાનો વીમો, વ્હીલચેર, હોમ પિક-અપ અને સામાનની ડિલિવરી વગેરે જેવા મૂલ્યવર્ધનની જાહેરાત કરી છે. આઈ. આર. સી. ટી. સી. તમને તમારા ઘરેથી પણ ઉપાડી શકે છે અને સ્ટેશન પર મૂકી શકે છે. દિલ્હી અને લખનૌમાં (4 ઓક્ટોબર સુધીમાં આઈ. આર. સી. ટી. સી. સંચાલિત ટ્રેન દ્વારા જોડવામાં આવશે), મુસાફરો રિટાયરિંગ રૂમમાં પણ રહેઠાણનો લાભ લઈ શકે છે.
કેટલી ખાનગી ટ્રેનો હશે? અને જાય પણ ક્યાં?
શ્રી યાદવઃ ભારતીય રેલવેની શરૂઆતમાં 150 ખાનગી ટ્રેનો હશે. અમે હજુ પણ તે માર્ગો પર કામ કરી રહ્યા છીએ જે બોલી લગાવવા માટે જશે. અમે આ ટ્રેનો દિલ્હી-મુંબઈ અને દિલ્હી-હાવડા કોરિડોરમાં અને અન્ય વ્યવહારુ માર્ગો પર પણ ચલાવીશું.
શું ખાનગી ઓપરેટરો માટે ભારતમાં કોચ અને એન્જિનોનું ઉત્પાદન કરવું ફરજિયાત રહેશે?
શ્રી યાદવઃ બોલી દરમિયાન અમે વિકલ્પો આપીશું-આયાત કરો, ભારતીય કંપની પાસેથી અથવા અમારી પાસેથી રેક ખરીદો. તેઓ લીઝ પર કોચ પણ મેળવી શકે છે. પરંતુ અમારી અપેક્ષા છે કે નવા પ્રકારના ટ્રેનસેટ આવશે.
તમે ખાનગી કંપનીઓ પાસેથી કેટલા રોકાણની અપેક્ષા રાખો છો? આ ટ્રેનો ક્યારે દોડશે?
શ્રી યાદવઃ અમે અત્યારે રોકાણના ચોક્કસ આંકડા આપી શકતા નથી. આ અંગે કામ કરવામાં આવી રહ્યું છે. અમે આશા રાખીએ છીએ કે ખાનગી ટ્રેનો 2023-24 દ્વારા ચલાવવી જોઈએ. અને તે થાય તે માટે, બોલી પ્રક્રિયા ટૂંક સમયમાં શરૂ કરવાની જરૂર છે.
પરંતુ જો રેલવે તેની પ્રતિબદ્ધતાઓનું પાલન કરવામાં નિષ્ફળ જશે તો મધ્યસ્થી કોણ હશે?
શ્રી યાદવઃ જ્યારે ખાનગી ટ્રેન સંચાલકોને લાવવામાં આવશે, ત્યારે આપણને નિયમનકારની જરૂર પડશે. નિયમનકાર માર્ગો અને ભાડા સહિતના વિવાદો પર નિર્ણય લેશે.
પરંતુ રેલવેને 13 વર્ષથી ચાલી રહેલી ખાનગી કન્ટેનર ટ્રેનો સફળતાપૂર્વક ચલાવી ન શકવા બદલ ટીકાનો સામનો કરવો પડ્યો છે.
શ્રી યાદવઃ અમે નિયમિતપણે ખાનગી કન્ટેનર ઓપરેટરો સાથે બેસીએ છીએ. તેમની સમસ્યાઓનું સમાધાન કરવામાં આવી રહ્યું છે. ઓપરેટરોને લાગે છે કે તેઓ કન્ટેનર કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા સાથે સ્પર્ધા કરવામાં અસમર્થ છે. તે એક રેલવે પીએસયુ અને એક મોટી કંપની છે.
તમે કામદારોના વિરોધ છતાં ઉત્પાદન એકમોનું નિગમીકરણ કરવાનું પણ નક્કી કર્યું છે. શા માટે?
શ્રી યાદવઃ ઉત્પાદન એકમોનું નિગમીકરણ આવશ્યક છે કારણ કે આપણને 160 કિમી/કલાકની ઝડપે ચાલતા વધુ કોચ અને એન્જિનની જરૂર પડશે. એકવાર વધુ સ્વાયત્તતા આપવામાં આવે તે પછી, આપણા ઉત્પાદન એકમો નવી ટેકનોલોજી લાવશે અને આંતરિક વપરાશ અને નિકાસ માટે રોલિંગ સ્ટોકનું ઉત્પાદન કરશે. શ્રીલંકા અને બાંગ્લાદેશમાંથી રોલિંગ શેરોની ભારે માંગ છે. ઓસ્ટ્રેલિયા પણ રસ દાખવી શકે છે. તેણે પહેલેથી જ કેટલાક કોચ આયાત કર્યા છે.
અમે ચર્ચા કરી રહ્યા છીએ કે અમારા આઠ ઉત્પાદન એકમોને જોડવા માટે અમારી પાસે એક હોલ્ડિંગ કંપની હોવી જોઈએ કે બે. એક દલીલ એ છે કે આપણી પાસે બે જાહેર સાહસો હોવા જોઈએ-એક લોકો માટે અને એક કોચ માટે.
પરંતુ ટ્રેડ યુનિયનો ખાનગી ટ્રેનોનો વિરોધ કરે છે. તમે આ પરિસ્થિતિનો સામનો કેવી રીતે કરશો?
શ્રી યાદવઃ અંતિમ નિર્ણય લેતા પહેલા, અમે તમામ હિતધારકોની સલાહ લઈશું, જેમાં ટ્રેડ યુનિયનો પણ સામેલ છે. અમે સુનિશ્ચિત કરીશું કે રેલવે કર્મચારીઓના હિતોનું સંપૂર્ણ રક્ષણ થાય.
(આ મુલાકાત સૌપ્રથમ ઇટીમાં દેખાય છે)
આ મુલાકાત મેટ્રો રેલ ન્યૂઝ ઓક્ટોબર અંકમાં આવરી લેવામાં આવશે. સબ્સ્ક્રાઇબ કરવા માટે અહીં ક્લિક કરો