ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਮੈਟਰੋਲਾਈਟ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਹਲਕੀ ਰੇਲ ਸ਼ਹਿਰੀ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ ਜੋ ਘੱਟ ਅਨੁਮਾਨਤ ਸਵਾਰੀਆਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਮੈਟਰੋ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਫੀਡਰ ਰੂਟ ਵਜੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਮੈਟਰੋ ਲਾਈਨ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਲਾਗਤ 'ਤੇ ਘੱਟ ਯਾਤਰੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਮਰਪਿਤ ਟਰੈਕ ਹਨ ਜੋ ਸਡ਼ਕ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਹਨ। ਆਰ. ਆਈ. ਟੀ. ਈ. ਐੱਸ. ਨੂੰ ਅਰਬਨ ਮਾਸ ਟ੍ਰਾਂਜਿਟ ਕੰਪਨੀ (ਯੂ. ਐੱਮ. ਟੀ. ਸੀ.) ਤੋਂ ਸਰਵੇਖਣ ਰਿਪੋਰਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਯੂ. ਐੱਮ. ਟੀ. ਸੀ. ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ, ਆਰ. ਆਈ. ਟੀ. ਈ. ਐੱਸ. ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਖਰਡ਼ਾ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 'ਮੈਟਰੋਲਾਈਟ' ਬਾਰੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਰਿਪੋਰਟ (ਡੀ. ਪੀ. ਆਰ.) ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ, ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹੇਠ ਹੋਈ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਮੈਟ੍ਰੋਲਾਈਟ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਉੱਤੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਬਣੀ ਸੀ।
ਇਹ ਵੀ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹ 2025 ਵਿੱਚ ਮਹਾਕੰਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਗਮ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਦੋ ਸ਼ਹਿਰੀ ਰੂਟਾਂ-ਫਾਫਾਮਾਊ ਅਤੇ ਬਾਮਰੌਲੀ ਅਤੇ ਅੰਡਾਵਾ (ਝੁਨਸੀ) ਤੋਂ ਬਾਮਰੌਲੀ ਤੱਕ ਮੈਟਰੋਲਾਈਟ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਮਾਰਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਮਹਾਕੁੰਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਿਕਾਸ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸੰਗਮ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ 2025 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਬੱਸ ਲੈ ਸਕੇਗਾ। ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ ਨੂੰ 2025 ਤੱਕ 100 ਨਵੀਆਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਬੱਸਾਂ ਮਿਲਣਗੀਆਂ। ਸਾਲ 2023 ਤੱਕ 50 ਬੱਸਾਂ ਦੇ ਬੇਡ਼ੇ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਵਾਹਨ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਬੱਸ ਦੀ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ ਨੈਨੀ ਵਿਖੇ ਸਥਾਪਤ ਚਾਰਜਿੰਗ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਡ ਬੱਸਾਂ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਅਰਾਮਦਾਇਕ ਸੀਟਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਆਧੁਨਿਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਲਈ ਸੀ. ਸੀ. ਟੀ. ਵੀ. ਕੈਮਰੇ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਘੱਟ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦ ਮਿਲੇਗੀ। ਬੱਸਾਂ ਨੂੰ ਦਸੰਬਰ 2024 ਤੱਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਈ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ।
ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਹ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਬੱਸਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪੰਜ ਰੂਟਾਂ ਉੱਤੇ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ ਵਿੱਚ 150 ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਬੱਸਾਂ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਵੇਲੇ 50 ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਹੋਰ ਬੱਸਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਲੋਕ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਭਾਗ (ਪੀਡਬਲਯੂਡੀ) ਨੇ ਉੱਤਰ ਮੱਧ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ-ਪੰਡਿਤ ਦੀਨ ਦਿਆਨ ਉਪਾਧਿਆਏ (ਮੁਗਲਸਰਾਏ) ਰੇਲਵੇ ਸੈਕਸ਼ਨ 'ਤੇ ਨੈਨੀ ਦੇ ਚੇਓਕੀ ਸਟੇਸ਼ਨ' ਤੇ ਰੇਲ ਓਵਰ ਬ੍ਰਿਜ (ਆਰਓਬੀ) ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ 41.88 ਕਰੋਡ਼ ਰੁਪਏ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
Get the Daily Metro & Rail Brief
Join 125,000+ metro and rail professionals. Project updates, new tenders and contract awards from across India, in your inbox every day.
ਮੰਤਰਾਲੇ ਤੋਂ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਆਰ. ਓ. ਬੀ. ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਆਉਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਬਾਂਦਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਭੀਡ਼ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲੇਗੀ। ਆਰ. ਓ. ਬੀ. ਨੂੰ ਪੰਜ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਐੱਨ. ਸੀ. ਆਰ. ਨੇ ਮਾਰਚ 2022 ਤੱਕ ਆਰ. ਓ. ਬੀ. 'ਤੇ 7 ਕਰੋਡ਼ ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਆਰ. ਓ. ਬੀ. ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਥੰਮ੍ਹ ਪੂਰਾ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਸਬੰਧੀ ਕੁਝ ਮੁੱਦਿਆਂ ਕਾਰਨ ਫੌਜ ਵੱਲੋਂ ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਕੰਮ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਲੋਕ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਕੰਮ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਫੌਜ ਤੋਂ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਬਾਕੀ ਰਕਮ ਲਈ ਬਜਟ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ ਮੈਟਰੋ
ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ ਲਾਈਟ ਮੈਟਰੋ, ਦੋ ਲਾਈਨਾਂ ਅਤੇ ਉਨੱਤੀ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਮੈਟਰੋ ਰੇਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਲਿਮਟਿਡ (ਯੂ. ਪੀ. ਐੱਮ. ਆਰ. ਸੀ. ਐੱਲ.) ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ (ਇਲਾਹਾਬਾਦ), ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਲਈ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਇੱਕ ਲਾਈਟ ਰੇਲ ਟ੍ਰਾਂਜਿਟ (ਐੱਲ. ਆਰ. ਟੀ.) ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ। ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 2017 ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਮੈਟਰੋ ਰੇਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ (ਯੂ. ਪੀ. ਐੱਮ. ਆਰ. ਸੀ. ਐੱਲ.) ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਪਡ਼ਾਅ ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ 'ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ' ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸਾਲ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਰਾਈਟਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵਿਵਹਾਰਕਤਾ ਰਿਪੋਰਟ ਅਤੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਰਿਪੋਰਟ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੌਂਪੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਦੋਵੇਂ ਨਵੰਬਰ 2019 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ ਵਿਕਾਸ ਅਥਾਰਟੀ (ਪੀ. ਡੀ. ਏ.) ਨੂੰ ਸੌਂਪੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।
ਮੁੱਖ ਅੰਕਡ਼ੇ
ਕਾਰਜਸ਼ੀਲਃ 0 ਕਿਲੋਮੀਟਰ
ਨਿਰਮਾਣ ਅਧੀਨਃ 0 ਕਿਲੋਮੀਟਰ
ਮਨਜ਼ੂਰਃ 0 ਕਿਲੋਮੀਟਰ
ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤਃ 42 ਕਿਲੋਮੀਟਰ
ਮੈਟਰੋ ਲਾਈਨਾਂ (ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ)
ਲਾਈਨ-1: ਫਾਫਾਮਾਊ-ਨੈਨੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀਪੁਰਮ
ਕਿਸਮਃ ਐਲੀਵੇਟਿਡ
ਲਾਈਨ-2: ਬਾਮਰੌਲੀ-ਝੁਨਸੀ
ਕਿਸਮਃ ਐਲੀਵੇਟਿਡ
ਅਲੋਪੀਬਾਗ ਦੇ ਨੇਡ਼ੇ ਪਰੇਡ ਗਰਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਚੇਂਜ ਸਟੇਸ਼ਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਹੈ
ਸਿੱਟਾ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੈਟਰੋ ਰੇਲ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਟਰੋ ਦੇ ਚੱਲਣ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਕਿਵੇਂ ਨਾਟਕੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬਦਲਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਬੰਗਲੌਰ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਲਾਭ ਹੋਇਆ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਨਾਲ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਆਉਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ ਮੈਟਰੋ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤਬਦੀਲੀ ਆਉਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ।
ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ ਮੈਟਰੋ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਮੈਟਰੋ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਲਾਈਟ ਰੇਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ। ਮੈਟਰੋ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਵੀਹ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀਆਂ ਦੋ ਲਾਈਨਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਸਾਲ 2019 ਵਿੱਚ ਰੇਲ ਇੰਡੀਆ ਟੈਕਨੀਕਲ ਐਂਡ ਇਕਨਾਮਿਕ ਸਰਵਿਸ (ਆਰ. ਆਈ. ਟੀ. ਈ. ਐੱਸ.) ਨੇ ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ ਵਿਕਾਸ ਅਥਾਰਟੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਰਿਪੋਰਟ ਸੌਂਪੀ ਸੀ। ਮੈਟਰੋ 2025 ਵਿੱਚ ਕੁੰਭ ਮੇਲੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ।
ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ ਮੈਟਰੋ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਖਿਲੇਸ਼ ਯਾਦਵ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹੇਠ ਹੋਈ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ 2019 ਦੇ ਬਜਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ 175 ਕਰੋਡ਼ ਰੁਪਏ ਅਲਾਟ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਰੇਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਲਾਈਨਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈਃ ਇੱਕ ਮਨੌਰੀ ਤੋਂ ਤ੍ਰਿਵੇਣੀਪੁਰਮ (ਪੂਰਬ-ਪੱਛਮ) ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਸ਼ਾਂਤੀਪੁਰਮ ਤੋਂ ਕਰਚਨਾ (ਉੱਤਰ-ਦੱਖਣ) ਤੱਕ। ਲਾਈਨ 1 ਵਿੱਚ 20 ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੋਣਗੇ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਲਾਈਨ 2 ਵਿੱਚ 19 ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੋਣਗੇ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਕੁੱਲ ਲਾਗਤ ਲਗਭਗ 8,000 ਕਰੋਡ਼ ਰੁਪਏ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।