ਮੁੰਬਈ (ਮੈਟਰੋ ਰੇਲ ਨਿਊਜ਼): ਜਦੋਂ ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਦਿਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੀਂਹ ਨੇ ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਸਡ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਉਪਨਗਰੀ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਅਧਰੰਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਚੇਂਬੂਰ ਅਤੇ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੋਨੋਰੇਲ ਚੱਲ ਗਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਹਡ਼੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰਾਹਤ ਮਿਲੀ। 20 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੀ ਸੇਵਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਘੱਟ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਟਿਕਟ ਕਾਊਂਟਰਾਂ 'ਤੇ ਲੰਬੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਅੱਠ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੇ ਇਸ ਮਾਰਗ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪਡ਼ਾਅ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਫਰਵਰੀ 2014 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਦੀ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ₹3,000 ਕਰੋਡ਼ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਲਾਗਤ ਆਈ ਸੀ। ਮੋਨੋਰੇਲ ਐਲੀਵੇਟਿਡ ਮੈਟਰੋ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਰੇਲ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਰੇਲ, ਬੀਮ ਜਾਂ ਟਿਊਬ ਉੱਤੇ ਚਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਚਾਂ ਵਿੱਚ ਰਬਡ਼ ਦੇ ਟਾਇਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮੁੰਬਈ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਰੀਜਨ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਅਥਾਰਟੀ (ਐੱਮ. ਐੱਮ. ਆਰ. ਡੀ. ਏ.), ਜਿਸ ਨੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨਾਲ ਲਾਈਨ ਬਣਾਈ ਸੀ, ਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਸਨ। ਏਜੰਸੀ ਨੇ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹਰੇਕ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ 7,500 ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਾਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 2 ਲੱਖ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਵਾਰੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਐੱਮ. ਐੱਮ. ਆਰ. ਡੀ. ਏ. ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਰੂਟ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋਡ਼ਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਪਨਗਰੀ ਰੇਲ ਜਾਂ ਨਿਰਮਾਣ ਅਧੀਨ ਮੈਟਰੋ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੁਡ਼ੇ ਹਨ।
ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਰਿਸਰਚ ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਐਂਡ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ (ਆਈ. ਆਰ. ਜੇ. ਈ. ਟੀ.) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਮੋਨੋਰੇਲ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਕਈ ਫਾਇਦੇ ਹਨ। ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਮੈਟਰੋ ਅਤੇ ਉਪਨਗਰੀ ਰੇਲਵੇ ਵਰਗੇ ਮਾਸ ਰੈਪਿਡ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ਿਟ ਸਿਸਟਮ (ਐੱਮ. ਆਰ. ਟੀ. ਐੱਸ.) ਲਈ ਇੱਕ ਫੀਡਰ ਵਜੋਂ ਆਦਰਸ਼ ਸੀ। ਘੱਟ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਦੀ ਲਾਗਤ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਫਾਇਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਹੋਰ ਐੱਮ. ਆਰ. ਟੀ. ਐੱਸ. (ਮੁੰਬਈ ਲੋਕਲ ਟ੍ਰੇਨਾਂ) ਅਤੇ ਮੈਟਰੋ (ਭੂਮੀਗਤ ਅਤੇ ਓਵਰ-ਗਰਾਊਂਡ) ਵਾਂਗ ਭਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
Get the Daily Metro & Rail Brief
Join 125,000+ metro and rail professionals. Project updates, new tenders and contract awards from across India, in your inbox every day.
ਪਰ ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਮੋਨੋਰੇਲ ਨੂੰ "ਚਿੱਟਾ ਹਾਥੀ" ਦਾ ਲੇਬਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ-ਇੱਕ ਵਿਅਰਥ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਜੋ ਦੂਰਅੰਦੇਸ਼ੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਲਈ ਮਾਡ਼ੀ ਸਮੀਖਿਆ ਮਿਲੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ-ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ, ਰੂਟ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ।
ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਵਿਘਨ ਪੈਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਸੰਬਰ ਵਿੱਚ, ਐੱਮ. ਐੱਮ. ਆਰ. ਡੀ. ਏ. ਨੇ ਰੇਲਵੇ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਦੋ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਕ ਖਾਲੀ ਮੋਨੋਰੇਲ ਕੋਚ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਕਾਰਨ ਨੈੱਟਵਰਕ ਲਗਭਗ ਨੌਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਦੂਜੇ ਸੈਕਸ਼ਨ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਵਾਰੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲਗਭਗ 10,000 ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ-ਜੋ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਪੈਦਲ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਹੈ।
ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾ 9 ਤੋਂ 10 ਮਿੰਟ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲਾਂ 'ਤੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ, 20 ਮਿੰਟ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲਾਂ' ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਮੈਟਰੋ ਦੇ ਉਲਟ, ਜਿਸ ਦੀ ਹੁਣ ਇੱਕ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੂਟਾਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ, ਮੋਨੋਰੇਲ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਕੋਈ ਯੋਜਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ, ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਲਾਈਨ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਐੱਮ. ਐੱਮ. ਆਰ. ਡੀ. ਏ. ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਔਸਤ ਨਾਲੋਂ 50 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵੱਧ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਲਿਜਾਇਆ। ਸ਼ਹਿਰੀ ਆਵਾਜਾਈ ਮਾਹਰਾਂ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਮੋਨੋਰੇਲ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ; ਕੁਝ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਉਪਨਗਰੀ ਰੇਲਵੇ ਅਤੇ ਮੈਟਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਜੋਡ਼ਨ ਲਈ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਮੁੰਬਈ ਇਨਵਾਇਰਨਮੈਂਟਲ ਸੋਸ਼ਲ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੇ ਅਸ਼ੋਕ ਦਾਤਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਵਧੇਰੇ ਕੋਚ ਹੋਣ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਕੋਚ ਇੰਨੇ ਮਹਿੰਗੇ ਕਿਉਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਧਾਉਣ ਨਾਲ ਸਵਾਰੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਚੇਨਬੂਰ ਤੋਂ ਘਾਟਕੋਪਰ ਤੱਕ 1.5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਲਾਈਨ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਇਸ ਦੇ ਹੋਰ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੂੰ ਜੋਡ਼ੇਗਾ।
ਦਾਤਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨਿੱਜੀ ਸੰਘ ਤੋਂ ਮੋਨੋਰੇਲ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਐੱਮ. ਐੱਮ. ਆਰ. ਡੀ. ਏ. ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਘਾਟੇ ਨੂੰ ₹1.8 ਕਰੋਡ਼ ਤੋਂ ਘਟਾ ਕੇ ₹1 ਕਰੋਡ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। "ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਇੰਨਾ ਪੈਸਾ ਖਰਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਹੈ।