ਕੋਲਕਾਤਾ ਮੈਟਰੋਃ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਹਿਰ ਇੱਕ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਈ ਤਿਆਰ

ਕੋਲਕਾਤਾਃ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਵ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ਹਿਰ

ਕੋਲਕਾਤਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1690 ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਨਿਮਰ ਪਿੰਡਾਂ-ਸੁਤਾਨੁਤੀ, ਗੋਬਿੰਦਪੁਰ ਅਤੇ ਕਾਲੀਕਾਟਾ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਨਾਲ ਹੋਈ ਸੀ। ਪਰ, ਇਹ ਪਿਛਲੀਆਂ ਤਿੰਨ ਸਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮਹਾਂਨਗਰ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਵਣਜ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵੀ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਲੰਬੀ ਹੋਂਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਇਸ ਪ੍ਰਮੁੱਖ 'ਸ਼ਹਿਰ', ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ-ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵੇਖੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਅਣਗਿਣਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ ਵੱਲ ਨਿਰੰਤਰ ਤਬਦੀਲੀ ਅਤੇ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ-ਨਿਵਾਸੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੈਟਰੋ ਰੇਲਵੇ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਇਸ ਮਹਾਨ 'ਸ਼ਹਿਰ' ਦੇ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 'ਲਾਈਫ ਲਾਈਨ' ਬਣਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਅਤੇ ਮਾਣ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਇੱਕ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈ

ਕੋਲਕਾਤਾ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬੀ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਵਪਾਰਕ, ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ। ਕਦੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਰਿਹਾ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਇਸ ਦੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਆਬਾਦੀ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੋਲਕਾਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਹੂਲਤਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੀ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਪੁਰਾਤਨਤਾ ਅਤੇ ਗੈਰ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਵਿਕਾਸ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਨਾਕਾਫ਼ੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹੋਏ, ਸਰਕਾਰ ਮਹਾਨਗਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਏਜੰਸੀਆਂ ਇਸ ਟੀਚੇ ਵੱਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੋਰ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਮੈਟਰੋ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ 20 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਸਿਰਫ%% ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਡ਼ਕਾਂ ਹਨ। ਸਾਲ 2011 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 10 ਲੱਖ ਅਤੇ 10 ਲੱਖ ਆਵਾਜਾਈ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਹੋਣ ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਦੇ ਨਾਲ, ਸ਼ਹਿਰ ਆਪਣੀ ਸੀਮ ਵਿੱਚ ਫਟ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਡ਼ਕ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਅਤੇ 3 ਮਿਲੀਅਨ ਦੀ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਵਾਹਨ ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ 2025 ਤੱਕ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 3 ਕਰੋਡ਼ 20 ਲੱਖ ਆਵਾਜਾਈ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਮੱਸਿਆ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਦੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਸਿਰਫ ਸਡ਼ਕ ਆਵਾਜਾਈ ਆਬਾਦੀ ਦੀਆਂ ਵਧਦੀਆਂ ਆਵਾਜਾਈ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਇਸ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਜਨਤਕ ਤੇਜ਼ ਆਵਾਜਾਈ ਲਈ ਇੱਕ ਰੇਲ ਅਧਾਰਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਵਹਾਰਕ ਵਿਕਲਪ ਹੈ।

ਇਸ ਲਈ, ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਯੋਜਨਾਕਾਰਾਂ, ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ। ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਸਥਿਤੀ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਕੁੱਝ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਡਾ. ਬੀ. ਸੀ. ਰਾਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1949 ਵਿੱਚ ਕੋਲਕਾਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਭੂਮੀਗਤ ਰੇਲਵੇ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਹੱਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।

Sponsored

ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਮਾਹਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਕੁਝ ਵੀ ਠੋਸ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਬੇਡ਼ੇ ਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੇ ਗਏ ਯਤਨਾਂ ਨੇ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਕਲਕੱਤਾ ਵਿੱਚ ਸਡ਼ਕਾਂ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ ਸਿਰਫ% ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਇਹ 25 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ 30 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੈ। ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਬਦਲਵਾਂ ਹੱਲ ਲੱਭਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ (ਆਰ. ਐਲ. ਆਈ. ਐੱਸ.) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1969 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਅਧਿਐਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਐੱਮ. ਟੀ. ਪੀ. (ਆਰ. ਐੱਲ. ਆਈ. ਐੱਸ.) ਇਸ ਸਿੱਟੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਕਿ ਮਾਸ ਰੈਪਿਡ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ਿਟ ਸਿਸਟਮ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵਿਕਲਪ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਐੱਮ. ਟੀ. ਪੀ. (ਆਰ. ਐੱਲ. ਆਈ. ਐੱਸ.) ਨੇ 1971 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਸਟਰ ਪਲਾਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਲਕਾਤਾ ਸ਼ਹਿਰ ਲਈ ਪੰਜ ਤੇਜ਼ ਆਵਾਜਾਈ ਲਾਈਨਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਕੁੱਲ ਲੰਬਾਈ 97 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਰਜੀਹ ਦਮ ਦਮ ਅਤੇ ਟੋਲੀਗੰਜ ਦਰਮਿਆਨ ਵਿਅਸਤ ਉੱਤਰ-ਦੱਖਣ ਧੁਰੇ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 4.2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ 1 ਜੂਨ 1972 ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਤਤਕਾਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਦਸੰਬਰ 16.45 ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਕੰਮ 29, 1972 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਕਈ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਜਿਵੇਂ ਕਿ 1977-78 ਤੱਕ ਲੋਡ਼ੀਂਦੇ ਫੰਡਾਂ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ, ਭੂਮੀਗਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨਾ, ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਆਦੇਸ਼, ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਅਨਿਯਮਿਤ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਹੋਰ। ਪਰ ਅਣਗਿਣਤ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਕਲਕੱਤਾ ਮੈਟਰੋ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ, ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਐਸਪਲੇਨੇਡ ਅਤੇ ਨੇਤਾਜੀ ਭਵਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੰਜ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਅੰਸ਼ਕ ਵਪਾਰਕ ਸੇਵਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹਕੀਕਤ ਬਣ ਗਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਨੋਵਰਮਬਰ 24, 1984 ਉੱਤੇ ਦਮ ਦਮ ਅਤੇ ਬੇਲਗਾਚੀਆ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ 3.40 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਉੱਤੇ ਯਾਤਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈਆਂ। ਯਾਤਰੀ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਮਹਾ ਨਾਇਕ ਉੱਤਮ ਕੁਮਾਰ ਤੱਕ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸੇਵਾ 11 ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉੱਤਰੀ ਸੈਕਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਕਤੂਬਰ, 92 ਤੋਂ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗ ਛੋਟਾ ਸੈਕਸ਼ਨ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਆਕਰਸ਼ਕ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਅੱਠ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਡਮ ਡਮ-ਬੇਲਗਾਚੀਆ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਨਾਲ ਬੇਲਗਾਚੀਆ-ਸ਼ਿਆਮਬਾਜ਼ਾਰ ਸੈਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਐਸਪਲੇਨੇਡ ਤੋਂ ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਕ ਤੱਕ ਇੱਕ ਹੋਰ 1.62 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਚਾਲੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸ਼ਿਆਮਬਾਜ਼ਾਰ-ਸ਼ੋਵਾਬਾਜ਼ਾਰ-ਗਿਰੀਸ਼ ਪਾਰਕ (13,1994 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਅਤੇ ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਕ-ਕੇਂਦਰੀ (0.71 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਸੈਕਸ਼ਨ ਫਰਵਰੀ 2, 1994 ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹੇ ਗਏ ਸਨ। ਮੈਟਰੋ ਦੇ ਪੂਰੇ ਹਿੱਸੇ ਉੱਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਾਡ਼ੇ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕ ਸੁਪਨਾ ਸੱਚ ਹੋ ਗਿਆ।

ਮਹਾ ਨਾਇਕ ਉੱਤਮ ਕੁਮਾਰ ਤੋਂ ਕਵੀ ਨਜ਼ਰੁਲ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੱਕ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪਡ਼ਾਅ ਅਗਸਤ 2009 ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਕਤੂਬਰ, 2010 ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਕ ਸੰਚਾਲਨ ਲਈ ਕਵੀ ਸੁਭਾਸ਼ ਤੱਕ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ 10 ਜੁਲਾਈ 2013 ਨੂੰ ਦਮ ਦਮ ਤੋਂ ਨੋਆਪਾਰਾ ਤੱਕ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 5.834 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਸੀ। ਆਖਰੀ ਪਡ਼ਾਅ 23 ਫਰਵਰੀ 2021 ਨੂੰ ਨੋਆਪਾਰਾ ਤੋਂ ਦਕਸ਼ਿਨੇਸ਼ਵਰ (2.851 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਤੱਕ ਵਪਾਰਕ ਸੰਚਾਲਨ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮੈਟਰੋ ਪ੍ਰਣਾਲੀ

ਇਸ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਨੂੰ 2 ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਜਦੋਂ 1969 ਵਿੱਚ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1971 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਮਾਸਟਰ ਪਲਾਨ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਉੱਤਰ-ਦੱਖਣ ਗਲਿਆਰਿਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ ਨੂੰ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਲਾਈਨਾਂ ਸਨ ਦਮਦਮ-ਟੋਲੀਗੰਗੇ, ਬਿਧਾਨਨਗਰ-ਰਾਮਰਾਜਤਲਾ ਅਤੇ ਦਕਸ਼ਿਨੇਸ਼ਵਰ-ਠਾਕੁਰਪੁਕੁਰ। ਆਵਾਜਾਈ ਅਧਿਐਨਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ, ਦਮਦਮ-ਟੋਲੀਗੰਜ ਲਾਂਘੇ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 29 ਦਸੰਬਰ, 1972 ਨੂੰ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। 24 ਅਕਤੂਬਰ 1984 ਨੂੰ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮੈਟਰੋ ਲਾਈਨ, ਐਸਪਲੇਨੇਡ ਅਤੇ ਭਵਾਨੀਪੁਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲਗਭਗ 1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਹਿੱਸਾ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਗਲਿਆਰੇ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕੁਝ ਵਿਸਤਾਰ ਵੀ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਸ ਲਾਂਘੇ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ 2010 ਵਿੱਚ ਨਿਊ ਗਾਰੀਆ ਤੱਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅੱਜ ਇਹ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 5 ਲੱਖ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪੂਰਬ-ਪੱਛਮ ਗਲਿਆਰਾ

ਕੋਲਕਾਤਾ ਮੈਟਰੋ ਲਾਈਨ 2 ਜਾਂ ਪੂਰਬੀ-ਪੱਛਮੀ ਕੋਰੀਡੋਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੋਲਕਾਤਾ ਮੈਟਰੋ ਦੀ ਇੱਕ ਤੇਜ਼ ਆਵਾਜਾਈ ਲਾਈਨ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸਾਲਟ ਲੇਕ ਅਤੇ ਫੂਲਬਾਗਾਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਭਾਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਆਖਰਕਾਰ ਹੁਗਲੀ ਨਦੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਜਾ ਕੇ ਤੇਘੋਰੀਆ ਨੂੰ ਹਾਵਡ਼ਾ ਨਾਲ ਜੋਡ਼ੇਗਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਤੇਘੋਰੀਆ (ਹਲਦੀਰਾਮ) ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਹਾਵਡ਼ਾ ਮੈਦਾਨ ਤੱਕ 17 ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੋਣਗੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 11 ਐਲੀਵੇਟਿਡ ਹੋਣਗੇ ਅਤੇ 6 ਭੂਮੀਗਤ ਹੋਣਗੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਕੁੱਲ ਦੂਰੀ 22 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਵਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਯਾਤਰੀ ਰੇਲਵੇ ਅਤੇ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੇ ਰੇਲਵੇ ਟਰਮੀਨਲਾਂ (ਹਾਵਡ਼ਾ ਅਤੇ ਸਿਆਲਦਾਹ) ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਵਪਾਰਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ (ਬੀ. ਬੀ. ਡੀ. ਬਾਗ ਅਤੇ ਸਾਲਟ ਲੇਕ ਸੈਕਟਰ 5) ਨਾਲ ਜੋਡ਼ੇਗਾ। ਲਾਈਨ 2 ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਡੂੰਘੀ ਮੈਟਰੋ ਸ਼ਾਫਟ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅੰਡਰਵਾਟਰ ਮੈਟਰੋ ਸੁਰੰਗ ਹੈ। ਸਾਲਟ ਲੇਕ ਸੈਕਟਰ 5 ਅਤੇ ਸਾਲਟ ਲੇਕ ਸਟੇਡੀਅਮ ਦਰਮਿਆਨ ਪਹਿਲੇ ਪਡ਼ਾਅ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੇਂਦਰੀ ਰੇਲ ਮੰਤਰੀ ਪਿਊਸ਼ ਗੋਯਲ ਨੇ 13 ਫਰਵਰੀ 2020 ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਸੇਵਾਵਾਂ 14 ਫਰਵਰੀ 2020 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।

ਮਾਸਟਰ ਪਲਾਨ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ 1971 ਵਿੱਚ ਲਾਂਘੇ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਪਰ ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨੇ ਪੂਰਬੀ-ਪੱਛਮੀ ਮੈਟਰੋ ਗਲਿਆਰੇ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ, ਜੋ ਹਾਵਡ਼ਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਸਿਟੀ ਆਫ ਸਾਲਟ ਲੇਕ ਨਾਲ ਜੋਡ਼ੇਗਾ। ਜਨਵਰੀ 2004 ਵਿੱਚ, ਪੈਸੀਫਿਕ ਕੰਸਲਟੈਂਟ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਗਰੁੱਪ ਨੇ ਲਾਈਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਵਹਾਰਕਤਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਰੂਟ ਅਤੇ ਟਿਊਬਲਰ ਢਾਂਚੇ ਹੁਗਲੀ ਨਦੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਹੋਣ।

ਕੋਲਕਾਤਾ ਮੈਟਰੋ ਰੇਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਲਿਮਟਿਡ (ਕੇ. ਐੱਮ. ਆਰ. ਸੀ.) ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਇਸ ਲਾਈਨ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ 2009 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕੇ. ਐੱਮ. ਆਰ. ਸੀ. ਦੇ ਅੱਠ ਡਾਇਰੈਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰ-ਚਾਰ ਰਾਜ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਲਾਗਤ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ (30 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ), ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲਾ (25 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ) ਅਤੇ ਜਪਾਨ ਬੈਂਕ ਫਾਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਕੋਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ (ਜੇ. ਬੀ. ਆਈ. ਸੀ.) (45 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ) ਵਿਚਕਾਰ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਰ ਸਾਲ 2011 ਤੱਕ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਵੇਸ਼ ਨਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਾ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਅਤੇ ਜਪਾਨ ਬੈਂਕ ਫਾਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਕੋਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ (ਜੇ. ਬੀ. ਆਈ. ਸੀ.) ਕੋਲ ਗਿਆ।

ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਲਾਗਤ 50 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮੌਜੂਦਾ ਲਾਗਤ ਵਧ ਕੇ 80 ਬਿਲੀਅਨ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਪਰ ਵੱਡੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜ਼ਮੀਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਝੁੱਗੀ ਝੌਂਪਡ਼ੀ ਦੇ ਪੁਨਰਗਠਨ ਅਤੇ ਰੂਟ ਅਲਾਈਨਮੈਂਟ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਹੋ ਗਈ। ਪੂਰਬੀ-ਪੱਛਮੀ ਲਾਂਘੇ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ 2012 ਤੱਕ ਚਾਲੂ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਸੀ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ 2015 ਤੱਕ ਪਿੱਛੇ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਹੁਣ ਚਾਰ ਪਡ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਪਹਿਲਾ ਪਡ਼ਾਅ, ਸਾਲਟ ਲੇਕ ਸੈਕਟਰ 5 ਤੋਂ ਸਾਲਟ ਲੇਕ ਸਟੇਡੀਅਮ ਤੱਕ, 13 ਫਰਵਰੀ 2020 ਨੂੰ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਦੂਜਾ ਪਡ਼ਾਅ, ਫੂਲਬਾਗਾਨ ਲਈ 4 ਅਕਤੂਬਰ 2020 ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ, ਜੋ 5 ਅਕਤੂਬਰ 2020 ਤੋਂ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹੈ। ਸਿਆਲਦਾਹ ਤੱਕ ਤੀਜਾ ਪਡ਼ਾਅ ਹੁਣ 2022 ਤੱਕ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤਮ ਪਡ਼ਾਅ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਟਿਊਬਲਰ ਸੁਰੰਗਾਂ ਰਾਹੀਂ ਯਾਤਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਸਾਲ 2023 ਤੱਕ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।

ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਡਰਵਾਟਰ ਮੈਟਰੋ ਸਿਸਟਮ

ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਜਲਦੀ ਹੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅੰਡਰ ਰਿਵਰ ਮੈਟਰੋ ਸੁਰੰਗ ਹੋਵੇਗੀ। ਦੋਵੇਂ ਸੁਰੰਗਾਂ ਪਟਡ਼ੀਆਂ ਵਿਛਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਨ। ਹੁਣ ਉਡੀਕ ਕੁੱਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਕੋਲਕਾਤਾ ਮੈਟਰੋ ਉਤਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮੈਟਰੋ ਰੇਲਗੱਡੀ ਕਿਸੇ ਨਦੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਚੱਲੇਗੀ। ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੁਗਲੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਇੱਕ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਕੋਲਕਾਤਾ ਅੰਡਰਵਾਟਰ ਮੈਟਰੋ ਧਰਤੀ ਦੇ ਆਮ ਪੱਧਰ ਤੋਂ 33 ਮੀਟਰ ਹੇਠਾਂ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ ਸਭ ਤੋਂ ਡੂੰਘੀ ਹੈ ਬਲਕਿ ਪਾਣੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮੈਟਰੋ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਮੈਟਰੋ ਦੇ ਏ. ਸੀ. ਰੈਕ ਵਿੱਚ ਨਾ ਸਿਰਫ ਪਾਣੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਨਦੀ ਸੁਰੰਗ ਰਾਹੀਂ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਜੀਵਨ ਭਰ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੋਵੇਗਾ ਬਲਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਅਸਤ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਉੱਤੇ ਉਤਰਨਾ ਵੀ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦਿਨ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਚਾਲੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਪਾਣੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਦੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ 30 ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਪੂਰਬ-ਪੱਛਮ ਮੈਟਰੋ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਮੈਟਰੋ ਰੇਲਗੱਡੀ 80 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟੇ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਨਾਲ 520 ਮੀਟਰ ਸੁਰੰਗ ਰਾਹੀਂ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰੇਗੀ। ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨਦੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਇੰਨੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਦਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਨਾਗਰਿਕ ਢਾਂਚਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਨਦੀ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸੁਰੰਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ। ਇੱਕ ਸੁਰੰਗ ਬੋਰਿੰਗ ਮਸ਼ੀਨ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਇਹ ਰਿਕਾਰਡ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸੰਭਵ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਹਵਾਦਾਰੀ ਪੱਖੇ, ਉੱਪਰ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਨਮੀ ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਦੇ ਯਤਨ ਨਿਰੰਤਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੋਲਕਾਤਾ ਮੈਟਰੋ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਅਜਿਹੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨਾਲ ਹਾਵਡ਼ਾ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿਰਾਸਤੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅੰਡਰਵਾਟਰ ਸੁਰੰਗ ਬਣ ਕੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਜਲਦੀ ਹੀ ਕੋਲਕਾਤਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੋਵੇਗਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰਾਮ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਵਾਰੀ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਉੱਤੇ ਜੈੱਟ ਸੈਟਿੰਗ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਪੂਰਨ ਸਦਭਾਵਨਾ ਹੋਵੇਗੀ।

ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵੇਰਵੇ

ਸਾਲ 2021 ਵਿੱਚ ਨੋਆਪਾਰਾ ਤੋਂ ਦਕਸ਼ਿਨੇਸ਼ਵਰ ਤੱਕ ਉੱਤਰ-ਦੱਖਣ ਮੈਟਰੋ ਮਾਰਗ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਨਾਲ, ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮੈਟਰੋ ਗਲਿਆਰਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭੀਡ਼ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ।

ਲਾਈਨ 1 ਲਈ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨਿਰਮਾਣ ਕੱਟ ਅਤੇ ਕਵਰ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਧੀ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਸੁਰੰਗ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਈਸਟ-ਵੈਸਟ ਮੈਟਰੋ ਕੋਰੀਡੋਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੰਡਰਵਾਟਰ ਸੁਰੰਗ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਇਹ ਸੈਕਸ਼ਨ ਸਾਰੀਆਂ ਲੋਡ਼ੀਂਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਾਵਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੋਵੇਗਾ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਲਈ ਸੁਰੰਗਾਂ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸਾਰੀ ਦਾ 80 ਫੀਸਦੀ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਸਾਲ 2008 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਉੱਦਮ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਮੈਟਰੋ ਰੇਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਲਿਮਟਿਡ (ਕੇ. ਐੱਮ. ਆਰ. ਸੀ. ਐੱਲ.), ਕੋਲਕਾਤਾ ਮੈਟਰੋ ਦੇ ਪੂਰਬ-ਪੱਛਮ ਕੋਰੀਡੋਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੁਲਾਈ 2019 ਵਿੱਚ, ਇਸ ਨੇ ਮੈਟਰੋ ਲਾਈਨ 2 ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਮੈਟਰੋ ਰੇਲਵੇ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਕੇ. ਐੱਮ. ਆਰ. ਸੀ. ਐੱਲ. ਦੇ ਨਾਲ ਕੋਲਕਾਤਾ ਮੈਟਰੋ ਦਾ ਮਾਲਕ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਕ ਹੈ। ਮੈਟਰੋ ਰੇਲਵੇ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਾਰਜ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਮੈਟਰੋ ਲਾਈਨਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਵੀ ਕਰੇਗੀ।

ਮੈਟਰੋ ਰੂਟ

ਮਾਰਚ 2022 ਵਿੱਚ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਮੈਟਰੋ ਰੇਲਵੇ ਨੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਡ਼ਾਵਾਂ ਤਹਿਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੈਟਰੋ ਗਲਿਆਰਿਆਂ ਅਤੇ ਨਵੀਆਂ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਮੈਟਰੋ ਲਾਈਨਾਂ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੰਗ ਕੋਡ ਸੌਂਪੇ।

ਕੋਲਕਾਤਾ ਮੈਟਰੋ ਲਾਈਨ 1 (ਬਲੂ ਲਾਈਨ)

ਕੋਲਕਾਤਾ ਮੈਟਰੋ ਦੀ ਲਾਈਨ 1 ਉੱਤਰ-ਦੱਖਣ ਮੈਟਰੋ ਲਾਈਨ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਨੀਲੀ ਰੇਖਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰੂਟ ਵਿੱਚ 15 ਭੂਮੀਗਤ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ 26 ਸਟੇਸ਼ਨ, ਸਤਹ ਉੱਤੇ ਦੋ ਸਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ 9 ਐਲੀਵੇਟਿਡ ਸਟੇਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਕਵੀ ਸੁਭਾਸ਼ ਤੋਂ ਦਕਸ਼ਿਨੇਸ਼ਵਰ ਤੱਕ ਲਗਭਗ 32 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੈਅ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਮੈਟਰੋ ਲਾਈਨ ਜੋ ਕਿ ਅਕਤੂਬਰ 24, 1984 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, 3.4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਜੋ ਐਸਪਲੇਨੇਡ ਨੂੰ ਭਵਾਨੀਪੁਰ (ਹੁਣ ਨੇਤਾਜੀ ਭਵਨ) ਨਾਲ ਜੋਡ਼ਦਾ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਸੈਕਸ਼ਨ ਖੋਲ੍ਹੇ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟੋਲੀਗੰਜ ਮੈਟਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਨਿਊ ਗਰੀਆ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੱਕ ਇੱਕ ਐਲੀਵੇਟਿਡ ਰੂਟ ਦੇ ਨਾਲ। ਸਾਲ 2013 ਵਿੱਚ, ਇਸ ਲਾਈਨ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਡਮ ਡਮ ਸਟੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਨੋਆਪਾਰਾ ਨਾਲ ਜੋਡ਼ਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਸੈਕਸ਼ਨ ਨਾਲ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਰਵਰੀ 2021 ਵਿੱਚ, ਨੋਆਪਾਰਾ ਤੋਂ ਦਕਸ਼ਿਨੇਸ਼ਵਰ ਤੱਕ ਚਾਰ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਸੈਕਸ਼ਨ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹੋ ਗਿਆ।

ਕੋਲਕਾਤਾ ਮੈਟਰੋ ਲਾਈਨ 2 (ਗ੍ਰੀਨ ਲਾਈਨ)

ਕੋਲਕਾਤਾ ਮੈਟਰੋ ਲਾਈਨ 2 ਰੂਟ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 17 ਸਟੇਸ਼ਨ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 11 ਐਲੀਵੇਟਿਡ ਸਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਛੇ ਭੂਮੀਗਤ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹਨ ਜੋ 22 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਸਾਲਟ ਲੇਕ ਸੈਕਟਰ 5 ਤੋਂ ਸਾਲਟ ਲੇਕ ਸਟੇਡੀਅਮ ਤੱਕ ਪੂਰਬੀ ਪੱਛਮੀ ਮੈਟਰੋ ਗਲਿਆਰੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪਡ਼ਾਅ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਫੂਲਬਾਗਾਨ ਮੈਟਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨ ਪੂਰਬੀ ਪੱਛਮੀ ਮੈਟਰੋ ਰੂਟ ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਭੂਮੀਗਤ ਮੈਟਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨ ਸੀ।

ਪਾਣੀ ਹੇਠ ਸੁਰੰਗ

2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੇ ਪੂਰਬੀ-ਪੱਛਮੀ ਮੈਟਰੋ ਗਲਿਆਰੇ ਵਿੱਚ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਐਲੀਵੇਟਿਡ ਰੂਟ ਅਤੇ 1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਭੂਮੀਗਤ ਸੈਕਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਸ 1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚੋਂ 520 ਮੀਟਰ ਹੁਗਲੀ ਨਦੀ ਦੇ ਤਲ ਹੇਠ ਹੋਵੇਗਾ। ਕੋਲਕਾਤਾ ਅਤੇ ਹਾਵਡ਼ਾ ਦੇ ਜੁਡ਼ਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅੰਡਰਵਾਟਰ ਸੁਰੰਗ ਦੁਆਰਾ ਜੋਡ਼ਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਜੋ ਕਿ ਹੁਗਲੀ ਨਦੀ ਦੇ ਤਲ ਤੋਂ 33 ਮੀਟਰ ਹੇਠਾਂ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਗ੍ਰੀਨ ਲਾਈਨ ਆਖਰਕਾਰ ਹਾਵਡ਼ਾ ਨੂੰ ਤੇਘੋਰੀਆ ਨਾਲ ਜੋਡ਼ੇਗੀ।

ਕੋਲਕਾਤਾ ਮੈਟਰੋ ਲਾਈਨ 3 (ਪਰਪਲ ਲਾਈਨ)

ਕੋਲਕਾਤਾ ਮੈਟਰੋ ਦੀ ਲਾਈਨ 3 ਨਿਰਮਾਣ ਅਧੀਨ ਹੈ। ਇਹ ਰੂਟ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਜੋਕਾ ਮੈਟਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੈਅ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਐਸਪਲੇਨੇਡ ਨੂੰ ਜੋਡ਼ੇਗਾ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਵਾਲੀ ਰੇਲ ਵਿਕਾਸ ਨਿਗਮ ਲਿਮਟਿਡ (ਆਰ. ਵੀ. ਐੱਨ. ਐੱਲ.) ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।

ਕੋਲਕਾਤਾ ਮੈਟਰੋ ਲਾਈਨ 4 (ਯੈਲੋ ਲਾਈਨ)

ਲਾਈਨ 4 ਜਾਂ ਯੈਲੋ ਲਾਈਨ ਉੱਤਰੀ 24 ਪਰਗਨਾ ਵਿੱਚ ਨੋਆਪਾਡ਼ਾ ਅਤੇ ਬਾਰਾਸਾਤ ਨੂੰ ਜੋਡ਼ੇਗੀ। ਇਹ ਕੋਲਕਾਤਾ ਮੈਟਰੋ ਰੂਟ, ਜੋ ਕਿ ਨਿਰਮਾਣ ਅਧੀਨ ਹੈ, ਲਗਭਗ 16.8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਹੋਵੇਗਾ।

ਕੋਲਕਾਤਾ ਮੈਟਰੋ ਲਾਈਨ 5 (ਪਿੰਕ ਲਾਈਨ)

ਕੋਲਕਾਤਾ ਮੈਟਰੋ ਦੇ ਪਿੰਕ ਲਾਈਨ ਰੂਟ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਬਾਰਾਨਗਰ ਨੂੰ ਬੈਰਕਪੁਰ ਨਾਲ ਜੋਡ਼ਨ ਲਈ ਇੱਕ 12.5-ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਮੈਟਰੋ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।

ਕੋਲਕਾਤਾ ਮੈਟਰੋ ਲਾਈਨ 6 (ਔਰੇਂਜ ਲਾਈਨ)

ਕੋਲਕਾਤਾ ਮੈਟਰੋ ਦਾ ਇਹ ਰੂਟ ਸਾਲਟ ਲੇਕ ਅਤੇ ਨਿਊ ਟਾਊਨ ਦੇ ਦੋ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਨਿਊ ਗਡ਼ਿਆ ਨੂੰ ਨੇਤਾਜੀ ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਨਾਲ ਜੋਡ਼ੇਗਾ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਟਰੋ ਲਾਈਨ 6 ਕੋਲਕਾਤਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਤੱਕ ਅਸਾਨ ਪਹੁੰਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗੀ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ।

ਟਾਈਮਲਾਈਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਘਟਨਾਵਾਂ

ਕੋਲਕਾਤਾ ਮੈਟਰੋ ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਅਪਡੇਟਸ

ਕੋਲਕਾਤਾ ਮੈਟਰੋ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੀ ਯੋਜਨਾ 2026 ਤੱਕ 100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੈਅ ਕਰਨ ਦੀ ਹੈ। ਕੋਲਕਾਤਾ ਮੈਟਰੋ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੇ ਅਗਲੇ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਜੋਕਾ ਤੋਂ ਐਸਪਲੇਨੇਡ ਅਤੇ ਨਿਊ ਗਰੀਆ ਤੋਂ ਕੋਲਕਾਤਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੇ ਭਾਗਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪਡ਼ਾਅ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਿਆਲਦਾਹ ਸੈਕਸ਼ਨ ਅਪ੍ਰੈਲ 2022 ਵਿੱਚ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।

ਕੋਲਕਾਤਾ ਈਸਟ-ਵੈਸਟ ਮੈਟਰੋ ਕੋਰੀਡੋਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪਡ਼ਾਅ ਸਾਲਟ ਲੇਕ ਦੇ ਸੈਕਟਰ 5 ਨੂੰ, ਜੋ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਆਈ. ਟੀ. ਹੱਬ ਹੈ, ਸਾਲਟ ਲੇਕ ਸਟੇਡੀਅਮ ਨਾਲ ਜੋਡ਼ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਛੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ-ਸੈਕਟਰ 5, ਕਰੁਣਾਮੋਈ, ਸੈਂਟਰਲ ਪਾਰਕ, ਸਿਟੀ ਸੈਂਟਰ, ਬੰਗਾਲ ਕੈਮੀਕਲ ਅਤੇ ਸਾਲਟ ਲੇਕ ਸਟੇਡੀਅਮ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਜੋਡ਼ਨ ਵਾਲੀਆਂ ਵਪਾਰਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਲਗਭਗ ਚਾਰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਮੈਟਰੋ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਗਲਿਆਰਾ 24 ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਰਿਹਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 15 ਭੂਮੀਗਤ ਹਨ, ਜੋ ਨੋਆਪਾਰਾ ਤੋਂ ਕਵੀ ਸੁਭਾਸ਼ ਤੱਕ 27.3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਮਾਮੂਲੀ ਦੂਰੀ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਕੋਲਕਾਤਾ ਮੈਟਰੋ ਦਾ ਪੂਰਬ-ਪੱਛਮ ਗਲਿਆਰਾ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਮੈਟਰੋ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਹੁਗਲੀ ਨਦੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਚੱਲਣਗੀਆਂ। ਮੈਟਰੋ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ, ਜੋ ਕਿ ਜੂਨ 2021 ਤੱਕ ਪੂਰਾ ਹੋਣਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਇੱਕ ਬੇਮਿਸਾਲ ਝਟਕੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਸੁਰੰਗ-ਬੋਰਿੰਗ ਮਸ਼ੀਨ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬੌਬਾਜ਼ਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਡਿੱਗ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਕਈ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਹਾਦਸੇ ਨੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਾਲ ਦੀ ਦੇਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਹੁਣ 2022 ਦੀ ਸਮਾਂ ਸੀਮਾ ਉੱਤੇ ਹੈ।

ਕੋਲਕਾਤਾ ਮੈਟਰੋ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਹੋਰ ਚੱਲ ਰਹੇ ਰੇਲਵੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਲਈ 1,542 ਕਰੋਡ਼ ਰੁਪਏ ਦੀ ਬਜਟ ਗ੍ਰਾਂਟ ਅਲਾਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਨਵਾਂ ਗਰੀਆ-ਐੱਨਐੱਸਸੀਬੀਆਈ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਲਿੰਕ (ਲਾਈਨ-6), ਜੋ ਕਿ ਜੂਨ 2021 ਤੱਕ ਪੂਰਾ ਹੋਣਾ ਹੈ, (ਨਵੀਂ ਸਮਾਂ ਸੀਮਾ ਜੁਲਾਈ, 2022) ਨੂੰ 328 ਕਰੋਡ਼ ਰੁਪਏ ਅਲਾਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਨੋਆਪਾਡ਼ਾ-ਬਾਰਾਸਾਤ ਲਾਈਨ ਨੂੰ 200 ਕਰੋਡ਼ ਰੁਪਏ ਦੀ ਗ੍ਰਾਂਟ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਬੇਹਾਲਾ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਉਪਨਗਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਨਾਲ ਜੋਡ਼ਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਹੋਰ 2020-21-ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਜੋਕਾ-ਬੀਬੀਡੀ ਬੈਗ ਮਾਰਗ ਲਈ 99 ਕਰੋਡ਼ ਰੁਪਏ ਅਤੇ ਬੈਰਕਪੁਰ-ਬਾਰਾਨਗਰ ਅਤੇ ਦੱਖਨੀਸ਼ਵਰ ਹਿੱਸੇ ਲਈ 10 ਕਰੋਡ਼ ਰੁਪਏ ਅਲਾਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।

ਸਿੱਟਾ

ਕੋਲਕਾਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਕਲਕੱਤਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ, ਦੂਜਿਆਂ ਲਈ ਮਹਿਲਾਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇੱਕ ਵਾਕਾਂਸ਼ ਦੀ ਸੀਮਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਸ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਨੂੰ ਫਡ਼ਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ।

ਹੁਗਲੀ ਨਦੀ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ, ਕਲਕੱਤਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਪਿੰਡ ਕਾਲੀਕਾਟਾ, ਸੁਤਾਨੁਤੀ ਅਤੇ ਗੋਵਿੰਦਾਪੁਰ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਉਸ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਨ ਜੋ ਖੁਦ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਜਾਗੀਰ ਸਾਬਰਨਾ ਰਾਏ ਚੌਧਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਕੋਲ ਸੀ। ਅਧਿਕਾਰ 1698 ਵਿੱਚ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹ 1772 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਵਧਿਆ ਅਤੇ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਪਡ਼੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਬਾਬੂ ਵਰਗ ਦਾ ਉਭਾਰ ਹੋਇਆ। ਕਲਕੱਤਾ ਸਮਾਜਿਕ-ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਮੋਹਰੀ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਬੰਗਾਲ ਪੁਨਰਜਾਗਰਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਲਕੱਤਾ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਧਾਰਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਸੰਨ 1905 ਵਿੱਚ ਫਿਰਕੂ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਵੰਡ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਵਿਆਪਕ ਜਨਤਕ ਅੰਦੋਲਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਸਤਾਂ (ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਅੰਦੋਲਨ) ਦਾ ਬਾਈਕਾਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਇਸ ਤੱਥ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਕਿ ਕਲਕੱਤਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਕਿਨਾਰੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਸੀ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੇ 1911 ਵਿੱਚ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਕਾਰਨ ਕਲਕੱਤਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਮਹੱਤਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ, ਇਹ 1947 ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੱਕ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਰਧਾਰਕ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਤਰੱਕੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮਾਰਗ ਦਰਸ਼ਕ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਸਾਖਰਤਾ ਪਰਿਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਸਿੱਖਿਆ, ਫਿਲਮ, ਥੀਏਟਰ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਲਕੱਤਾ ਨੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣੀ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ ਹੈ। ਸੰਨ 2001 ਵਿੱਚ, ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਨਾਮ ਦਾ ਬੰਗਾਲੀ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।

ਅੱਜ ਇਹ ਇੱਕ ਸੰਪੰਨ ਮਹਾਂਨਗਰ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 185 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 10 ਲੱਖ ਨਿਵਾਸੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕੋਲਕਾਤਾ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਖੇਤਰ 1750 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਲ 2006 ਵਿੱਚ 157 ਡਾਕ ਖੇਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 11 ਲੱਖ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦਾ 13ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦਾ 18ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਮੂਹ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ 72 ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ 527 ਕਸਬੇ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕੋਲਕਾਤਾ ਮਹਾਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਉਪਨਗਰੀਏ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ 24-ਪਰਗਨਾ, ਦੱਖਣੀ 24-ਪਰਗਨਾ, ਹਾਵਡ਼ਾ, ਹੁਗਲੀ ਅਤੇ ਨਾਦੀਆ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।