गाझियाबाद (मेट्रो रेल न्यूज): गाझियाबाद विकास प्राधिकरण (जी. डी. ए.) शहरभर निओ मेट्रोचे तीन मार्ग सुरू करण्याची तयारी करत आहे. अलीकडेच, महाराष्ट्र मेट्रो रेल कॉर्पोरेशनचे (एम. एम. आर. सी.) कार्यकारी संचालक अनूप अग्रवाल यांनी वैशाली ते मोहन नगर या पहिल्या मार्गाची, नोएडा सेक्टर 62 ते साहिबाबाद रॅपिड स्टेशनपर्यंतच्या दुसऱ्या मार्गाची आणि हिंडन रिव्हर बँक मेट्रो स्टेशन ते राजनगर विस्तारापर्यंतच्या तिसऱ्या मार्गाची तपासणी केली.
एम. एम. आर. सी. ने केलेल्या प्राथमिक तपासणीनंतर सुचवलेले तीन मार्ग निओ मेट्रोच्या कामकाजासाठी योग्य असल्याचे आढळून आले आहे. एम. एम. आर. सी. ने या आठवड्यात जी. डी. ए. कडे तपासणीचा प्राथमिक निकाल सादर केल्यानंतर प्रकल्प कसा पुढे नेला जावा यावर गाझियाबाद विकास प्राधिकरण आता चर्चा करेल.
मेट्रो निओ म्हणजे काय
मेट्रोच्या विकासासाठी मोठ्या भांडवलाची आवश्यकता असते. मेट्रो रेल्वेच्या लक्षणीय भांडवली खर्चाच्या पैलूमुळे मेट्रोलाईट आणि मेट्रोनिओ हे पारंपरिक मेट्रो रेल्वेचे पर्याय म्हणून उदयास आले आहेत. मेट्रोनिओ म्हणून ओळखल्या जाणार्या रबर-थकलेल्या इलेक्ट्रिक कोचसाठीचे मानक तपशील, जे रस्त्यावरील स्लॅबवर चालते आणि एका ओव्हरहेड ट्रॅक्शन सिस्टमद्वारे चालते, ते नोव्हेंबर 2020 मध्ये सादर करण्यात आले.
Get the Daily Metro & Rail Brief
Join 125,000+ metro and rail professionals. Project updates, new tenders and contract awards from across India, in your inbox every day.
आरामदायी, सुविधा, सुरक्षितता, नियमितता, विश्वासार्हता आणि पर्यावरण स्नेहीपणा या बाबतीत, ते पारंपारिक मेट्रो प्रणालीप्रमाणेच अनुभव आणि प्रवासाची सहजता प्रदान करते. हे श्रेणी-2 शहरांसाठी योग्य आहे आणि पारंपारिक मेट्रो प्रणालीच्या सुमारे 25 टक्के खर्चाने बांधले जाऊ शकते.
मेट्रोनिओचा स्वस्त भांडवली खर्च, इतर गोष्टींबरोबरच, त्याचा कमी एक्सल लोड (10 टन), खूपच हलकी नागरी रचना, ट्रॅक आणि सिग्नलिंगची अनुपस्थिती, खुल्या आणि सरळ स्टेशनची रचना आणि कमी पॉवर रेटेड विद्युत उपकरणांची आवश्यकता याला कारणीभूत आहे.
देशातील पहिला मेट्रो निओ प्रकल्प हा महाराष्ट्रातील 32 किमी लांबीचा नाशिक मेट्रो निओ प्रकल्प आहे. द्वि-मार्गिका प्रकल्पाला मार्च 2021 मध्ये मंत्रिमंडळाची मंजुरी मिळाली आणि तो चार वर्षांत पूर्ण होणे अपेक्षित आहे. अशाच प्रकारे दिल्ली मेट्रो रेल कॉर्पोरेशन (डी. एम. आर. सी.) किर्तीनगर आणि द्वारका दरम्यान निओ मेट्रो सुरू करण्याची तयारी करत आहे.
रोपवेच्या तुलनेत स्वस्त
गाझियाबाद विकास प्राधिकरणाने गेल्या वर्षी जुलैमध्ये वैशाली-मोहन नगर रोपवे प्रकल्प प्रस्तावित केला होता. वैशाली ते मोहन नगर या 1 कि. मी. लांबीच्या रोपवे प्रकल्पासाठी अंदाजे 450 कोटी रुपये खर्च अपेक्षित आहे; तथापि, निओ मेट्रो प्रकल्पाद्वारे हे अंतर केवळ 416 कोटी रुपयांना पार केले जाऊ शकते. एम. एम. आर. सी. चा प्राथमिक अहवाल प्रसिद्ध झाल्यानंतर खर्चाची परिस्थिती स्पष्ट होईल. कमी खर्चामुळे प्रकल्प पूर्ण करणे जी. डी. ए. ला सोपे जाईल.
गेल्या चार महिन्यांपासून ट्रान्स हिंडन भागातील रहिवासी जी. डी. ए. च्या रोपवे प्रकल्पाला विरोध करत आहेत. सध्या सुरू असलेल्या धरणे आंदोलनाच्या संयोगाने रोपवेच्या विरोधात आवाज उठवण्यासाठी लोक सोशल मीडिया आणि इतर वाहिन्यांचा वापर करत आहेत.
अशा परिस्थितीत निओ मेट्रो प्रकल्प पुढे ढकलून जनतेचे आंदोलन संपवण्याचेही प्रयत्न केले जात आहेत.
पहिल्या दोन प्रकल्पांना प्राधान्य
जीडीएचे मुख्य अभियंता राकेश कुमार गुप्ता यांच्या म्हणण्यानुसार, एम. एम. आर. सी. च्या प्राथमिक मूल्यांकनात प्रकल्पाच्या खर्चाचा तपशीलही असेल. प्राथमिक अहवालाचा आढावा घेतल्यानंतर, तपशीलवार प्रकल्प अहवाल (डी. पी. आर.) तयार करण्याचे काम सुरू होईल.
वैशाली ते मोहन नगर हा पहिला मार्ग आणि नोएडा सेक्टर-62 ते साहिबाबाद जलद रेल्वे स्थानक हा दुसरा मार्ग जी. डी. ए. ला प्राधान्याने हवा आहे.
प्रकल्पाला मंजुरी मिळाल्यास राज्यात मेट्रो, मेट्रोलाईट आणि मेट्रोनिओ रेल्वे प्रणाली असतील. राज्यात लखनौ, गाझियाबाद, नोएडा, ग्रेटर नोएडा आणि कानपूर येथे आधीच मेट्रोचे जाळे कार्यरत आहे. राज्य सरकार आग्रा, गोरखपूर, वाराणसी, मेरठ, बरेली, झाशी आणि प्रयागराजपर्यंत सेवा विस्तारण्यावर काम करत आहे. आग्रा येथे हा प्रकल्प पूर्ण होण्याच्या मार्गावर आहे.
याव्यतिरिक्त, उत्तर प्रदेश मेट्रो रेलने गोरखपूर मेट्रोलाईट प्रस्तावित केले आहे. हा प्रकल्प केंद्रीय मंत्रिमंडळाच्या मंजुरीच्या प्रतीक्षेत असल्याचा दावा अधिकृत सूत्रांनी केला आहे.