मेट्रो रेल न्यूजने चेन्नई मेट्रो रेल कॉर्पोरेशन लिमिटेडचे (सीएमआरएल) व्यवस्थापकीय संचालक थिरू एम. ए. सिद्दीकी यांची ईमेलद्वारे मुलाखत घेतली. या मुलाखतीत श्री. सिद्दीकी यांनी चेन्नई मेट्रो फेज 2 प्रकल्पाच्या अलीकडील विकासाबद्दल भाष्य केले.
श्री. सिद्दीकी हे 1995च्या तुकडीतील तामिळनाडू संवर्गातील आय. ए. एस. अधिकारी आहेत. त्यांनी तामिळनाडू सरकार आणि भारत सरकारमध्ये विविध पदांवर काम केले आहे. त्यांनी विरुधुनगर जिल्ह्यातील शिवकाशी येथे उपजिल्हाधिकारी म्हणून काम केले आणि त्यानंतर 1998 मध्ये सरकारचे अवर सचिव म्हणून वित्त विभागात रुजू झाले आणि 1999 ते 2002 पर्यंत अर्थ विभागात उपसचिव म्हणून काम केले आणि राज्य सरकारचे अंदाजपत्रक अधिकारी म्हणून काम केले. 2002 ते 2004 दरम्यान त्यांनी धर्मपुरी जिल्ह्याचे आणि 2006 ते 2007 दरम्यान शिवगंगा जिल्ह्याचे जिल्हाधिकारी म्हणून काम पाहिले. त्यांनी 2004 ते 2006 या दोन वर्षांसाठी संग्रहालय संचालक आणि 2014 ते 2017 या तीन वर्षांसाठी अभिलेखागार आयुक्तपद भूषवले.
भारत सरकारमध्ये सिद्दीकीने @आयडी1 मध्ये एक वर्ष खर्च विभागात संचालक म्हणून काम केले आणि 2009 ते 2014 दरम्यान पाच वर्षे गृह आणि वित्त या दोन प्रमुख मंत्रालयांमध्ये काम केले. त्यांनी इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी, मद्रास येथून इलेक्ट्रॉनिक्स अँड कम्युनिकेशन्स इंजिनिअरिंगमध्ये टेक्नॉलॉजीमध्ये पदवी घेतली आहे. एम. ए. सिद्दीकी यांची 12 जून 2022 रोजी चेन्नई मेट्रो रेल लिमिटेड (सीएमआरएल) चे व्यवस्थापकीय संचालक म्हणून नियुक्ती करण्यात आली आहे. तोपर्यंत ते महसूल प्रशासनाचे आयुक्त होते.
संपादित केलेले उतारे येथे आहेतः -
The weekly brief metro & rail professionals read.
अलीकडेच घेण्यात आलेल्या चेन्नई मेट्रोच्या दोन नवीन स्थानकांच्या प्रवेश लेखापरीक्षणाचे परिणाम काय आहेत? मेट्रो व्यवस्थेसाठी असे लेखापरीक्षण किती महत्त्वाचे आहे आणि आवश्यक प्रतिसाद यंत्रणा काय असावी?
पहिल्या टप्प्यातील आणि पहिल्या टप्प्यातील विस्ताराच्या सर्व 32 कार्यरत मेट्रो स्थानकांचे प्रवेश लेखापरीक्षण एका स्वयंसेवी संस्थेने केले आणि अहवाल सी. एम. आर. एल. कडे सादर केले जातात. वरील अहवाल आणि तपासणी यादी 2016 मध्ये एम. ओ. एच. यू. ए. ने जारी केलेल्या सुसंगत मार्गदर्शक तत्त्वांच्या आधारे तयार केली आहे. पहिला टप्पा आणि पहिला टप्पा विस्तार मेट्रो स्थानके 1998 साली सी. पी. डब्ल्यू. डी. ने जारी केलेल्या आधीच्या मार्गदर्शक तत्त्वांच्या आधारे बांधण्यात आली होती. तथापि, लेखापरीक्षण तपासणी यादीच्या आधारे, सी. एम. आर. एल. उतार सुधारणा, समर्पित पार्किंग, हँड्रेल सुधारणा, स्पर्शक्षम मजल्यावरील मांडणीमध्ये सुधारणा, चिन्हे, तिकीट काऊंटर कमी करणे, शारीरिकदृष्ट्या अपंग शौचालयांमधील बदल इ. सारख्या गहाळ सुविधांची अंमलबजावणी करण्याच्या प्रक्रियेत आहे.
एम. डी. यांनी दोन स्थानकांवरील (एस. टी. थॉमस माउंट आणि अरुम्बक्कम) वरील कामांच्या प्रगतीला भेट दिली आणि कामे चांगल्या प्रकारे सुरू आहेत. सर्व दुसऱ्या टप्प्यातील स्थानकांची रचना 2016 च्या मार्गदर्शक तत्त्वांच्या आधारे केली जात आहे.
सार्वजनिक वित्त, धोरण निर्मिती आणि सार्वजनिक प्रशासनातील दीर्घकाळापासून मिळवलेल्या कौशल्याने तुम्ही एम. डी. सी. एम. आर. एल. म्हणून नवीन जबाबदारी कशी घेत आहात? तुमचे तात्काळ प्राधान्यक्रम आणि योजना काय आहेत?
तात्काळ प्राधान्यक्रम खालीलप्रमाणे आहेतः
- सातत्यपूर्ण परिचालन नफा सुनिश्चित करण्यासाठी प्रवासी संख्या वाढवणे
- प्रवाशांच्या अखंड अनुभवासाठी आणि प्रवाशांची संख्या वाढवण्यासाठी आंतरमॉडल आणि शेवटच्या मैलाच्या जोडणीसाठी उपाययोजना करा.
- नॉन-फेअर बॉक्स महसुलाचा शोध घेणे, ज्यामध्ये सी. एम. आर. एल. ने या आघाडीवर प्रचंड क्षमता ओळखली आहे.
- सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, एकाच वेळी हाती घेण्यात आलेला सर्वात मोठा मेट्रो प्रकल्प मानला जाणारा दुसरा टप्पा वेळेवर पूर्ण होणे सुनिश्चित करणे. वेळेवर पूर्ण केल्याने प्रकल्पाचा खर्च कमी होईल आणि चेन्नई शहरांना वाहतुकीचे उपाय लवकर मिळतील.
चेन्नई मेट्रोमधील पायाभूत सुविधा आणि प्रणालींच्या विकासाबाबत अधिकृत विधान काय आहे? हे सर्व विभागांसाठी राष्ट्रीय इमारत संहिता 2005 नुसार आहे का?
होय. पहिल्या आणि दुसऱ्या टप्प्यातील विस्तारातील सर्व मेट्रो प्रणाली एन. बी. सी. 2005 आणि एन. एफ. पी. ए. 130 वर आधारित आहेत. दुसऱ्या टप्प्यात, सर्व प्रणालींची रचना एन. बी. सी. 2016 आणि एन. एफ. पी. ए. 130 वर आधारित केली जात आहे. सर्व अग्नि आणि जीवन सुरक्षा आवश्यकता आणि इतर मानके एन. बी. सी. 2016/एन. एफ. पी. ए. 130 वर आधारित आहेत.
दुसऱ्या टप्प्यातील कामांची स्थिती काय आहे? टप्प्याच्या अनेक विभागांवर काम करून अंतिम मुदत गाठण्याची तुमची योजना कशी आहे? प्रकल्पाला होणारा विलंब आणि खर्चात होणारी वाढ यासाठी सामान्यतः जबाबदार असलेल्या सामान्य समस्यांसाठी धोरण काय असेल?
दुसऱ्या टप्प्यात 60 कंत्राटी पॅकेज आहेत. 19 नागरी कंत्राटी पॅकेज आहेत आणि 41 ट्रॅक आणि सिस्टीम्स आहेत.
कंत्राटी पुरस्काराची स्थितीः
- नागरी पॅकेजः 12 नागरी पॅकेज देण्यात येतात आणि कामे प्रगतीपथावर आहेत. 1 नागरी पॅकेजसाठी बोली उघडली गेली आहे आणि ती अद्याप देण्यात आलेली नाही. उर्वरित 6 पॅकेजसाठी निविदा प्रक्रिया सुरू आहे.
- ट्रॅक पॅकेजः 2 ट्रॅक पॅकेज देण्यात आले आहेत आणि कामे प्रगतीपथावर आहेत. उर्वरित 3 पॅकेजसाठी निविदा प्रक्रिया सुरू आहे.
- प्रणाली पॅकेजः 2 पॅकेज दिले जातात. 34 पॅकेजेसची निविदा शिल्लक प्रक्रिया सुरू आहे.
नोव्हेंबर 2025 पासून टप्प्याटप्प्याने दुसऱ्या टप्प्याचे काम सुरू करण्याचे नियोजन आहे. दुसरा टप्पा डिसेंबर 2027 पर्यंत पूर्णपणे कार्यान्वित होईल.
| स्टेज | किमी | आरओडी | |
| टप्पा 1 | 15.5 | नोव्हेंबर-25 | |
| टप्पा 2 | 33.0 | फेब्रुवारी-26 | |
| टप्पा 3 | 26.0 | 26 ऑगस्ट | |
| टप्पा 4 | 11.7 | 27 जानेवारी | |
| टप्पा 5 | 11.0 | जून-27 | |
| टप्पा 6 | 19.9 | डिसेंबर-27 |
सी. एम. आर. एल. प्रकल्प देखरेखीसाठी पी. एम. आय. एस. (प्रकल्प देखरेख माहिती प्रणाली) नावाचे टूल विकसित आणि अंमलात आणत आहे. कंत्राट देण्यास होणारा विलंब, भूसंपादनास होणारा विलंब, इतर भागधारकांकडून परवानगी/एन. ओ. सी., सुविधा वळवण्यात होणारा विलंब, वाहतूक वळवण्यात येणारा विलंब इत्यादींवर बारकाईने लक्ष ठेवले जात आहे आणि वेळेवर उपाययोजना केल्या जात आहेत.
ज्या ओ. एम. आर. रेषेवर सरकार अधिकाधिक भर देत आहे, ती किती महत्त्वाची आहे? गर्दीच्या वेळी रस्ता वाहतुकीतील प्रवाशांना प्रस्तावित मार्ग कशा प्रकारे मदत करेल?
ओ. एम. आर. हा चेन्नईचा आय. टी. मार्गिका महामार्ग आहे, ज्यामध्ये अनेक आय. टी. केंद्रे आहेत. दुसऱ्या टप्प्यातील कॉरिडॉर 3 चा काही भाग ओ. एम. आर. च्या बाजूने नियोजित आहे. संपूर्ण चेन्नई शहरात पसरलेले अनेक लोक या रस्त्यावरुन त्यांच्या कामाच्या ठिकाणी जात असल्याने या रस्त्यावरील वाहतूक मोठ्या प्रमाणात आहे. संपूर्ण दुसरा टप्पा कार्यान्वित झाल्यानंतर (ओ. एम. आर. मार्गासह) चेन्नईच्या कोणत्याही भागातील लोक मेट्रोने त्यांच्या कामाच्या ठिकाणी जाऊ शकतात. पुढे, सी. एम. आर. एल. वायडक्टच्या खाली ओ. एम. आर. च्या बाजूच्या स्थानकांशी जोडणारा उंच पादचारी मार्ग बांधण्याची योजना आखत आहे, ज्यामुळे विविध माहिती तंत्रज्ञान केंद्रांना थेट संपर्क साधता येईल. या सुविधेचा वापर करून लोक रस्त्यावर न जाता त्यांच्या कामावर जाऊ शकतात.
चेन्नई मेट्रोच्या विविध टप्प्यांसाठी विस्तार योजना काय आहेत? चेन्नईच्या वायव्येकडील दाट लोकवस्तीच्या मोठ्या भागातील वाहतुकीच्या समस्यांचे निराकरण करण्यासाठी तुम्ही कोणत्या मार्गांनी योजना आखत आहात?
अंमलबजावणी सुरू असलेल्या दुसऱ्या टप्प्याव्यतिरिक्त, विमानतळ ते किलमबक्कम नवीन बस स्थानकापर्यंत मेट्रो मार्गाच्या विस्तारासाठीचा डी. पी. आर. (तपशीलवार प्रकल्प अहवाल) प्रगत टप्प्यात आहे. याव्यतिरिक्त, सी. एम. आर. एल. खालील ओळींसाठी तपशीलवार व्यवहार्यता अहवाल तयार करण्याच्या प्रक्रियेत आहे.
- श्रीपेरंबुदूरला जाणारा पूनमल्ली बायपास
- कोयम्बेडू/तिरुमंगलम ते अवडी मार्गे मोगप्पैर आणि अंबत्तूर
- सिरसेरी ते केलंबक्कम
- केलंबक्कम ते किलंबक्कम
मोगप्पेअर आणि अंबत्तूर मार्गे कोयंबेडू ते अवडी मार्ग दाट लोकवस्ती असलेल्या वायव्य चेन्नईच्या वाहतुकीच्या समस्यांचे निराकरण करेल.
बऱ्याच काळापासून प्रलंबित असलेल्या एम. आर. टी. एस. च्या सी. एम. आर. एल. मध्ये विलीनीकरणाची स्थिती काय आहे? मुख्य अडथळे कोणते आहेत? विलीनीकरणामुळे शहरातील लोकांना कशा प्रकारे मदत आणि फायदा होईल?
एम. आर. टी. एस. चे सी. एम. आर. एल. मध्ये विलीनीकरण करण्यावर रेल्वे आणि सी. एम. आर. एल. ने तत्वतः सहमती दर्शवली आहे. एम. आर. टी. एस. सी. एम. आर. एल. कडे सुपूर्द करण्यापूर्वी चेन्नई समुद्रकिनारा आणि उद्यानादरम्यान एक अतिरिक्त मार्ग (चौथा मार्ग) बांधण्याची रेल्वेची इच्छा आहे. वरील गोष्टींसाठी भूसंपादन सुरू आहे. दोघांच्या विलीनीकरणाची रणनीती आखली जात आहे. एस. टी. थॉमस माउंट स्टेशन हे मेट्रो आणि एम. आर. टी. एस. दरम्यानचे सामायिक अदलाबदल स्थानक असल्याने एम. आर. टी. एस. मार्ग मेट्रो व्यवस्थेचा अविभाज्य भाग बनेल आणि चेन्नईच्या सर्व भागातील लोकांना त्याचा फायदा होईल.
एक यशस्वी आणि अनुभवी तंत्रज्ञ म्हणून मेट्रो आणि रेल्वे उद्योगात प्रवेश करू इच्छिणाऱ्या तरुणांना तुमचा काय संदेश असेल? आपल्या वाचकांसाठी काही संदेश?
मेट्रो जगातील सर्वोत्तम तंत्रज्ञानाचा वापर करत आहे, उदाहरणार्थ दुसऱ्या टप्प्यातील नागरी बांधकामात, भूमिगत आणि उंच अशा दोन्ही ठिकाणी. विद्यमान मार्गिकांच्या खाली भूमिगत बोगद्याचे काम आव्हानात्मक आहे आणि त्यासाठी कौशल्याची आवश्यकता आहे. एलिवेटेड बांधकामाच्या बाबतीत, आम्ही संतुलित कॅन्टिलीव्हर बांधकाम पद्धतीवर 4 क्रमांकाचे स्पॅन तयार करीत आहोत, प्रत्येक 100 मीटर पसरलेले आहे आणि तेही तीक्ष्ण वक्रांसह. रस्त्यावरील वाहतूक आणि त्याखालील दोन मेट्रो मार्गिका धोक्यात न आणता अत्यंत सुरक्षा मानकांसह काम पूर्ण करावे लागेल.
त्याचप्रमाणे, दुसऱ्या टप्प्यात सी. एम. आर. एल. विश्वासार्हता आणि गाड्यांची वारंवारता वाढवण्यासाठी अधिक प्रगत सी. बी. टी. सी. संकेत तंत्रज्ञानाचा वापर करत आहे.
या गाड्या सुरक्षितता आणि आरामदायीतेसाठी नवीनतम मानकांनुसार बांधल्या आहेत.
त्यामुळे, मेट्रोमध्ये सामील होणाऱ्या अभियंत्यांच्या तरुण पिढीला मेट्रो संघटनेत भरपूर संधी आणि करिअरच्या संधी आहेत.