ઝાંખી
શહેર માટે ઉપનગરીય રેલ પ્રણાલીની દરખાસ્ત કરવામાં આવી છે જેથી લોકો ઉપગ્રહ નગરોમાં રહી શકે અને આરામથી મુસાફરી કરી શકે, જેનાથી શહેરી માળખાગત સુવિધાઓ પરનો તાણ ઓછો થાય. દિલ્હી મેટ્રો બોર્ડે 2003માં આ યોજનાની કલ્પના કરી હતી. દિલ્હી મેટ્રો રેલ કોર્પોરેશને ઓક્ટોબર 2005માં ગુજરાત ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ડેવલપમેન્ટ બોર્ડ (જીઆઇડીબી) સમક્ષ વિગતવાર પ્રોજેક્ટ સમીક્ષા રજૂ કરી હતી. જી. આઈ. ડી. બી. એ તેને ચકાસણી માટે રાઈટ્સને મોકલી દીધી હતી. આ પ્રોજેક્ટને 2009માં મંજૂરી આપવામાં આવી હતી પરંતુ તેનો અમલ થઈ શક્યો ન હતો. વાઇબ્રન્ટ ગુજરાત ગ્લોબલ ઇન્વેસ્ટર્સ સમિટ 2015 દરમિયાન અમદાવાદમાં ઉપનગરીય રેલવે વ્યવસ્થા માટે રેલ વિકાસ નિગમ લિમિટેડ સાથે એમઓયુ પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા. પાછળથી 2016ના કેન્દ્રીય રેલ બજેટમાં જાહેરાત કરવામાં આવી હતી કે આ પ્રોજેક્ટ હાલની સુવિધાઓનું આધુનિકીકરણ અને એકીકરણ કરીને અમદાવાદમાંથી પસાર થતા ભારતીય રેલવેના માર્ગના અધિકારનો લાભ ઉઠાવશે. અમદાવાદ ઉપનગરીય રેલવે માટે બે કોરિડોરનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છેઃ બરેલી-અમદાવાદ જંક્શન-કલોલ (43.49 કિ. મી.) ખાતે સૂચિત સ્ટોપેજ સાથે કોરિડોર 1 જેમાં ગેરાતપુર, વટવા, મણિનગર, સાબરમતી, ચાંદખેડા, ખોડિયાર અને સૈજ સેરથા રોડ પર સ્ટોપ્સ છે અને કોરિડોર 2 જેમાં અમદાવાદ જંક્શન-નરોડા (9.47 કિ. મી.) ખાતે સ્ટોપ્સ સાથે અસરવા, અમદાવાદ એરપોર્ટ, સૈજપુર અને સરદારગ્રામ ખાતે સ્ટોપ્સ છે.
શહેરની શહેરી પરિવહન સમસ્યાનું સમાધાન શોધવા માટે ગુજરાત ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ડેવલપમેન્ટ બોર્ડ (GIDB) દ્વારા અમદાવાદ શહેર માટે શરૂ કરવામાં આવેલા IPTS (ઇન્ટિગ્રેટેડ પબ્લિક ટ્રાન્સપોર્ટ સિસ્ટમ) અભ્યાસના પરિણામે, GIDBએ 2003માં દિલ્હી મેટ્રો રેલ કોર્પોરેશન (DMRC) અને RITES દ્વારા અમદાવાદ માટે પ્રાદેશિક રેલ સિસ્ટમ માટે વિગતવાર પ્રોજેક્ટ રિપોર્ટ (DPIR) તૈયાર કરવાની શરૂઆત કરી હતી. તેનો ઉદ્દેશ લોકોને ઉપનગરીય રેલ-આધારિત પરિવહન વ્યવસ્થા દ્વારા કામ કરવાની તક મળે તે સુનિશ્ચિત કરીને અમદાવાદની સેટેલાઇટ ટાઉનશીપમાં રહેવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવાનો છે. આ પ્રોજેક્ટ હાલની રેલવે સુવિધાઓનો ઉપયોગ કરીને વ્યસ્ત સમય દરમિયાન દર 10 મિનિટે એક ટ્રેનના સંચાલન આવર્તન સાથે 1.5-2 કિ. મી. પર અલગ ટ્રેક અને ઉપનગરીય ટ્રેન સ્ટેશનો બનાવવાની યોજના ધરાવે છે. પ્રાદેશિક રેલ પ્રણાલીના ભાગરૂપે નીચેની રેલવે અસ્કયામતોમાં સુધારો કરવાનો ઈરાદો છેઃ
કોરિડોર 1: બરેજડી-અમદાવાદ જંકશન-કલોલ જંકશન (43.49 કિમી)
Get the Daily Metro & Rail Brief
Join 125,000+ metro and rail professionals. Project updates, new tenders and contract awards from across India, in your inbox every day.
કોરિડોર 2: અમદાવાદ જંકશન-નરોડા (9.47 કિમી)
સારાંશ
ડીએમઆરસીએ ઓક્ટોબર 2005માં ડી. પી. આર. રજૂ કરી હતી. વિગતવાર પ્રોજેક્ટ અહેવાલને પગલે, રેલવે મંત્રાલયે જાહેર-ખાનગી ભાગીદારી (પીપીપી) દ્વારા પ્રોજેક્ટની પ્રાપ્તિ માટે ચર્ચા શરૂ કરી હતી. રેલવે બોર્ડની ભલામણ મુજબ 2009માં આર. આઈ. ટી. ઈ. એસ. દ્વારા ડી. પી. આર. નું પુનઃમૂલ્યાંકન કરવામાં આવ્યું હતું અને રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું. સરકારના નિર્ણયને અનુસરીને, વધુ નાના શહેરોને પ્રાદેશિક રેલ વ્યવસ્થા સાથે જોડવાની સદ્ધરતા તપાસવામાં આવી રહી છે અને અભ્યાસ હેઠળ છે. કુલ 288 કિલોમીટરની લંબાઈ ધરાવતા વિસ્તૃત કોરિડોર નીચે મુજબ છેઃ
- કાલોલ-કડી (20 કિમી)
- કડી-કટોસન રોડ (18 કિમી)
- કટોસન રોડ-વિરમગામ (38 કિમી)
- અમદાવાદ જંકશન-સાણંદ (29 કિમી)
- સાણંદ-વિરમગામ (36 કિમી)
- કલોલ-મેહસાણા (42 કિમી)
- નરોડા-પ્રાંતીજ (57 કિમી)
- બરેજાદી-મેહમેદાબાદ (12 કિમી)
- મહેમદાબાદ-આનંદ (36 કિમી)
હાલની સ્થિતિ
એસ. પી. વી. ની રચના માટે રેલવે મંત્રાલય સાથે ચર્ચા ચાલી રહી છે.