ਦਿੱਲੀ (ਮੈਟਰੋ ਰੇਲ ਨਿਊਜ਼): ਕੇਂਦਰੀ ਆਵਾਸ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਮਾਮਲੇ ਮੰਤਰੀ (ਐੱਮਓਐੱਚਯੂਏ), ਸ਼੍ਰੀ ਮਨੋਹਰ ਲਾਲ ਖੱਟਰ ਨੇ ਵੀਰਵਾਰ (21 ਅਗਸਤ) ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਲਈ ਮਾਸਟਰ ਪਲਾਨ (ਐੱਮਪੀਡੀ) 2047 ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ, ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਥਿਰਤਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਕਈ ਹੋਰ ਐਲਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਵਿੱਚ 279 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਨੈੱਟਵਰਕ ਅਤੇ 6 ਨਵੇਂ ਆਰ. ਆਰ. ਟੀ. ਐੱਸ. ਨੈੱਟਵਰਕ ਜੋਡ਼ਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ।

ਇਸ ਵੇਲੇ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 2.40 ਕਰੋਡ਼ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਜੋ 2047 ਤੱਕ ਵਧ ਕੇ 3.20 ਕਰੋਡ਼ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਮਾਸਟਰ ਪਲਾਨ 80 ਲੱਖ ਨਵੇਂ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਲਈ ਬਿਹਤਰ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਅਤੇ ਸੰਪਰਕ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਭੀਡ਼ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੇ ਹੱਲਾਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ।

ਇਸ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਮੈਟਰੋ, ਆਰ. ਆਰ. ਟੀ. ਐੱਸ., ਟ੍ਰਾਂਜਿਟ ਓਰੀਐਂਟਡ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ (ਟੀ. ਓ. ਡੀ.), ਮਲਟੀ-ਮਾਡਲ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਹੱਬ (ਐੱਮ. ਐੱਮ. ਟੀ. ਐੱਚ.) ਅਤੇ ਐੱਮ. ਪੀ. ਡੀ. 2047 ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਘੋਸ਼ਣਾਵਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੀ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਦੇ ਮੋਰਚੇ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਾਂਗੇ।

ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋਃ 2047 ਤੱਕ 695 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਮੈਟਰੋ ਨੈੱਟਵਰਕ

ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਦਾ ਨੈੱਟਵਰਕ 2047 ਤੱਕ ਮੌਜੂਦਾ 416 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ 695 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਕਰਨ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਕੁੱਲ 279 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਮੈਟਰੋ ਨੈੱਟਵਰਕ ਜੁਡ਼ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੋਨਿਆਂ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਟਰੋ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਹੋਵੇਗਾ।

ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਨੈੱਟਵਰਕ 416 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (ਰੈਪਿਡ ਰੇਲ ਤੋਂ ਸਾਈਬਰ ਸਿਟੀ ਅਤੇ ਨੋਇਡਾ ਮੈਟਰੋ ਸਮੇਤ) ਹੈ। ਚੌਥੇ ਅਤੇ ਪੰਜਵੇਂ ਪਡ਼ਾਅ (ਏ) ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਇਸ ਵੇਲੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੰਜਵੇਂ ਪਡ਼ਾਅ (ਬੀ) ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਦਿਨ ਦੇ ਹਰ ਸਮੇਂ ਮੈਟਰੋ ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਲਿਆਉਣ ਲਈ 24 ਘੰਟੇ ਮੈਟਰੋ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

7 ਆਰ. ਆਰ. ਟੀ. ਐੱਸ. ਅਤੇ 3 ਐੱਚ. ਐੱਸ. ਆਰ. ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਮੁਡ਼ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ

ਰੀਜਨਲ ਰੈਪਿਡ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ਿਟ ਸਿਸਟਮ (ਆਰ. ਆਰ. ਟੀ. ਐੱਸ.) ਅਤੇ ਹਾਈ ਸਪੀਡ ਰੇਲ (ਐੱਚ. ਐੱਸ. ਆਰ.) ਖੇਤਰੀ ਸੰਪਰਕ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਮੁਡ਼ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਐੱਨਸੀਆਰ ਖੇਤਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਐੱਮ. ਪੀ. ਡੀ. ਵਿੱਚ, ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਆਰ. ਆਰ. ਟੀ. ਐੱਸ. ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੂੰ 7 ਲਾਈਨਾਂ ਤੱਕ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਅਤੇ 2047 ਤੱਕ ਛੇ ਨਵੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਤੇਜ਼ ਰਫਤਾਰ ਰੇਲ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਐੱਮ. ਪੀ. ਡੀ. 2047 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਜੋਡ਼ਨ ਵਾਲੇ ਤਿੰਨ ਐੱਚ. ਐੱਸ. ਆਰ. ਰੂਟਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਰਸਤੇ ਹਨਃ

• ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਵਾਰਾਣਸੀ
• ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ
• ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ/ਚੰਡੀਗਡ਼੍ਹ

ਟ੍ਰਾਂਜਿਟ ਓਰੀਐਂਟਡ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ (ਟੀਓਡੀ)

ਟ੍ਰਾਂਜਿਟ ਓਰੀਐਂਟਡ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ (ਟੀ. ਓ. ਡੀ.) ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਮੈਟਰੋ ਗਲਿਆਰਿਆਂ ਅਤੇ ਆਰ. ਆਰ. ਟੀ. ਐੱਸ. ਨੈੱਟਵਰਕ ਅਤੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ। ਟੀਓਡੀ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਨਾਲ ਜੋਡ਼ਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਟੀ. ਓ. ਡੀ. ਮੈਟਰੋ ਅਤੇ ਆਰ. ਆਰ. ਟੀ. ਐੱਸ. ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਲਈ ਗੈਰ-ਕਿਰਾਇਆ ਬਾਕਸ ਮਾਲੀਏ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਸਥਿਰਤਾ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਐੱਮਪੀਡੀ 2047 ਯੋਜਨਾ ਅਗਲੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਟੀਓਡੀ ਉੱਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਵਿਕਾਸ ਅਥਾਰਟੀ (ਡੀ. ਡੀ. ਏ.) ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਟੀ. ਓ. ਡੀ. ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਲਾਗੂ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਇਹ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਅਸਾਨ ਬਣਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਭੀਡ਼ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗਾ। ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਟੀਓਡੀ ਜ਼ੋਨਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਬਾਰੇ ਨਿਯਮ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।

ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਰਾਹੀਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈਃ

ਟੀ. ਓ. ਡੀ. ਯੋਜਨਾ ਮੈਟਰੋ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਆਰ. ਆਰ. ਟੀ. ਐੱਸ. ਨੂੰ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਖੇਤਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਏਗੀ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਪੂਰੇ ਗਲਿਆਰੇ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਲਈ ਨਵੇਂ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਕਰੇਗਾ। ਇਹ ਮੈਟਰੋ ਅਤੇ ਆਰ. ਆਰ. ਟੀ. ਐੱਸ. ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰੇਗਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਲਈ ਗਲਿਆਰੇ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਅਣਵਰਤੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਸਰਵੋਤਮ ਵਰਤੋਂ ਹੋਵੇਗੀ।

ਮਲਟੀ-ਮਾਡਲ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਹੱਬ (ਐੱਮਐੱਮਟੀਐੱਚ)

ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਾਧਨਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਸੰਪਰਕ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਤਿੰਨ ਮਲਟੀ-ਮਾਡਲ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਹੱਬ (ਐੱਮ. ਐੱਮ. ਟੀ. ਐੱਚ.) ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਹੈ। ਇਹ ਐੱਮਐੱਮਟੀਐੱਚ ਹਨਃ

ਇਹ ਸਥਾਨ ਰੇਲਵੇ, ਮੈਟਰੋ, ਆਰ. ਆਰ. ਟੀ. ਐੱਸ., ਆਈ. ਐੱਸ. ਬੀ. ਟੀ., ਐੱਚ. ਐੱਸ. ਆਰ. ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ ਸਾਧਨਾਂ ਨੂੰ ਜੋਡ਼ਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਜਾਣਗੇ। ਰਣਨੀਤਕ ਮਹੱਤਤਾ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, ਉਹ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਜਾਣਗੇ।

ਇਹ ਵੀ ਪਡ਼੍ਹੋਃ ਭਾਰਤ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈਃ 80ਵੇਂ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਿਵਸ 'ਤੇ ਰੇਲਵੇ, ਮੈਟਰੋ ਅਤੇ ਆਰ. ਆਰ. ਟੀ. ਐੱਸ. ਦੇ ਮੀਲ ਪੱਥਰਾਂ' ਤੇ ਮੁਡ਼ ਵਿਚਾਰ