ਜਾਣ-ਪਛਾਣ
ਆਗਰਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੇਖੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਸਾਲ 60 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੈਲਾਨੀ ਇਸ ਦੇ ਯੂਨੈਸਕੋ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਥਾਨਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਜ ਮਹਿਲ, ਆਗਰਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਫਤਿਹਪੁਰ ਸੀਕਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਦਬਾਅ ਦਾ ਵੀ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 1 ਮਿਲੀਅਨ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਘਣਤਾ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਆਗਰਾ ਹੁਣ ਲਗਾਤਾਰ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਭੀਡ਼, ਮਾਡ਼ੀ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਡੀਜ਼ਲ ਬੱਸਾਂ, ਆਟੋ-ਰਿਕਸ਼ਾ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਵਾਹਨਾਂ' ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਆਗਰਾ ਮੈਟਰੋ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਉੱਭਰਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਬਲਕਿ ਇੱਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਨਾਲ ਜੁਡ਼ਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਮਹੱਤਵ ਵੀ ਹੈ। ਆਗਰਾ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਨ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਉੱਤੇ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੀ ਜਾਂਚ ਅਧੀਨ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਹ ਲੇਖ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਪਡ਼ਾਅ ਤੋਂ ਅੰਸ਼ਕ ਸੰਚਾਲਨ ਤੱਕ ਆਗਰਾ ਮੈਟਰੋ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਸਾਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਗਤੀ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਉੱਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੈਟਰੋ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਈ ਵਪਾਰਕ ਮਾਮਲੇ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਆਗਰਾ ਮੈਟਰੋ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਃ ਡੀ. ਪੀ. ਆਰ. ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਤੱਕ
ਆਗਰਾ ਮੈਟਰੋ ਦਾ ਸੰਕਲਪ 2016 ਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਰਾਈਟਸ ਨੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਰਿਪੋਰਟ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਅਧੀਨਗੀ ਤੋਂ ਉਸਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੱਕ ਦਾ ਰਾਹ ਨਿਰਵਿਘਨ ਸੀ। ਸਤੰਬਰ 2017 ਵਿੱਚ, ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਡੀ. ਪੀ. ਆਰ. ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਨਵੀਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਮੈਟਰੋ ਰੇਲ ਨੀਤੀ 2017 ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇੱਕ ਸੋਧੀ ਹੋਈ ਡੀ. ਪੀ. ਆਰ. ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਆਖਰਕਾਰ ਫਰਵਰੀ 2019 ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸੇ ਸਾਲ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੁਆਰਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
The weekly brief metro & rail professionals read.
ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਉਸਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ। ਤਾਜ ਟ੍ਰੈਪੇਜ਼ੀਅਮ ਜ਼ੋਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਗਰਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਇੱਕ 10,400 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਤੋਡ਼ਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ, ਤਾਜ ਟ੍ਰੈਪੇਜ਼ੀਅਮ ਜ਼ੋਨ ਅਥਾਰਟੀ, ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਰਵੇਖਣ, ਜੰਗਲਾਤ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮਾਰਕ ਅਥਾਰਟੀ ਤੋਂ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਸੀ। ਇਹ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀਆਂ ਜਨਵਰੀ 2020 ਤੱਕ ਲੰਬਿਤ ਸਨ। ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਜੁਲਾਈ 2020 ਵਿੱਚ 11 ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਰਤੀਆ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯੂ. ਪੀ. ਐੱਮ. ਆਰ. ਸੀ. ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੌਰਾਨ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋਡ਼ ਸੀ।
ਸਾਰੇ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਿਰਮਾਣ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ 7 ਦਸੰਬਰ 2020 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਨੇ ਵਰਚੁਅਲੀ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਮੈਟਰੋ ਰੇਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਲਿਮਟਿਡ (ਯੂ. ਪੀ. ਐੱਮ. ਆਰ. ਸੀ. ਐੱਲ.) ਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਂਝਾ ਉੱਦਮ ਹੈ, ਜੋ ਲਖਨਊ ਮੈਟਰੋ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਨਪੁਰ ਮੈਟਰੋ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਆਗਰਾ ਵਿੱਚ ਮੈਟਰੋ ਨੈੱਟਵਰਕਃ ਦੋ ਗਲਿਆਰੇ, ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ
ਆਗਰਾ ਮੈਟਰੋ ਪਡ਼ਾਅ 1 ਵਿੱਚ ਦੋ ਗਲਿਆਰੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ 27 ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁੱਲ 29.4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ, ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਜੋਡ਼ਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਕੋਰੀਡੋਰ 1-ਯੈਲੋ ਲਾਈਨਃ ਸਿਕੰਦਰਾ ਤੋਂ ਤਾਜ ਈਸਟ ਗੇਟ
| ਵੇਰਵੇ | ਜਾਣਕਾਰੀ |
| ਲੰਬਾਈ | 14.25 ਕਿਲੋਮੀਟਰ |
| ਕਿਸਮ | ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਚਾ (6.569 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਅਤੇ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ' ਤੇ ਭੂਮੀਗਤ (7.681 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) |
| ਸਟੇਸ਼ਨ | 14 (6 ਐਲੀਵੇਟਿਡ, 7 ਭੂਮੀਗਤ, 1 ਇੰਟਰਚੇਂਜ) |
| ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਮ | ਸਿਕੰਦਰਾ, ਗੁਰੂ ਕਾ ਤਾਲ, ਆਈ. ਐੱਸ. ਬੀ. ਟੀ., ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨਗਰ, ਆਰ. ਬੀ. ਐੱਸ. ਕਾਲਜ, ਰਾਜਾ ਕੀ ਮੰਡੀ, ਸੇਂਟ ਜੌਹਨਜ਼ (ਆਗਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ), ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ, ਮਨਕਾਮੇਸ਼ਵਰ (ਜਾਮਾ ਮਸਜਿਦ), ਆਗਰਾ ਫੋਰਟ, ਤਾਜ ਮਹਿਲ (ਪੁਰਾਣੀ ਮੰਡੀ), ਫਤਿਹਾਬਾਦ ਰੋਡ, ਬਸਾਈ, ਤਾਜ ਈਸਟ ਗੇਟ |
| ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਭਾਗ | ਤਾਜ ਈਸਟ ਗੇਟ ਤੋਂ 6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ, 6 ਸਟੇਸ਼ਨ (ਮਾਰਚ 6, 2024 ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ) |
| ਅਨੁਮਾਨਤ ਲਾਗਤ | 8,379 ਕਰੋਡ਼ ਰੁਪਏ |
| ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਟੀਚਾ | ਜੂਨ 2026 |
ਕੋਰੀਡੋਰ 2 ਬਲੂ ਲਾਈਨਃ ਆਗਰਾ ਕੈਂਟ ਤੋਂ ਕਾਲਿੰਦੀ ਵਿਹਾਰ
| ਵੇਰਵੇ | ਜਾਣਕਾਰੀ |
| ਲੰਬਾਈ | 15.4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ |
| ਕਿਸਮ | ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਚਾ |
| ਸਟੇਸ਼ਨ | 15 |
| ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਮ | ਆਗਰਾ ਛਾਉਣੀ, ਸੁਲਤਾਨਪੁਰਾ, ਸਦਰ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਪ੍ਰਤਾਪ ਪੁਰਾ, ਕੁਲੈਕਟਰ ਦਫ਼ਤਰ, ਸੁਭਾਸ਼ ਪਾਰਕ, ਸੇਂਟ ਜੌਹਨਜ਼ ਕਾਲਜ, ਹਰੀਪਰ੍ਵਤ ਚੌਰਾਹਾ, ਸੰਜੇ ਪਲੇਸ, ਐੱਮ. ਜੀ. ਰੋਡ, ਸੁਲਤਾਨਗੰਜ ਕਰਾਸਿੰਗ, ਕਮਲਾ ਨਗਰ, ਰਾਮ ਬਾਗ, ਆਗਰਾ ਮੰਡੀ, ਕਾਲਿੰਦੀ ਵਿਹਾਰ |
| ਅਨੁਮਾਨਤ ਲਾਗਤ | 4,520 ਕਰੋਡ਼ ਰੁਪਏ |
| ਸਥਿਤੀ | ਨਿਰਮਾਣ ਅਧੀਨ |
| ਤਰਜੀਹ ਭਾਗ ਟੀਚਾ | ਆਗਰਾ ਕੈਂਟ ਤੋਂ ਆਗਰਾ ਕਾਲਜ ਦਸੰਬਰ 2026 |
| ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਟੀਚਾ | ਜੂਨ 2027 |
ਉਸਾਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਗਤੀਃ ਜਿੱਥੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖਡ਼੍ਹੀਆਂ ਹਨ
ਯੈਲੋ ਲਾਈਨ ਦੇ ਤਰਜੀਹੀ ਗਲਿਆਰੇ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਨੇ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਛੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਤਾਜ ਈਸਟ ਗੇਟ ਤੋਂ ਮਨਕਾਮੇਸ਼ਵਰ ਤੱਕ 6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਚੀਜ਼ ਨੇ ਇਸ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਬਣਾਇਆ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਲਕਿ ਡਿਲਿਵਰੀ ਦੀ ਗਤੀ ਸੀ। ਭੂਮੀਗਤ ਭਾਗ ਸਿਰਫ 23 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਸੁਰੰਗ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਉਦਘਾਟਨ ਦੀ ਮਿਤੀ ਤੋਂ 11 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਸੰਚਾਲਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ, ਤਰਜੀਹੀ ਲਾਂਘੇ ਨੇ 17 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਲਿਆਇਆ।
ਲਾਈਨ 1 ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਗਤੀ
- ਆਈ. ਐੱਸ. ਬੀ. ਟੀ.-ਮੰਕਮੇਸ਼ਵਰ ਸਟ੍ਰੇਚ 'ਤੇ ਟਰਾਇਲ ਰਨ
ਕੌਰੀਡੋਰ 1 ਦੀ ਪ੍ਰਗਤੀ 2025 ਅਤੇ 2026 ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਈ. ਐੱਸ. ਬੀ. ਟੀ. ਅਤੇ ਮਨਕਾਮੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅਪਲਾਈਨ ਉੱਤੇ ਟਰਾਇਲ ਰਨ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਸ ਸੈਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਐੱਸ. ਐੱਨ. ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ, ਆਗਰਾ ਕਾਲਜ, ਰਾਜਾ ਕੀ ਮੰਡੀ ਅਤੇ ਆਰ. ਬੀ. ਐੱਸ. ਕਾਲਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
- ਖੰਡਾਰੀ ਰੈਂਪ ਤੱਕ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਏ ਸਿਵਲ ਕੰਮ
ਆਰ. ਬੀ. ਐੱਸ. ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਖੰਡਾਰੀ ਰੈਂਪ ਵਿਚਕਾਰ ਨਿਰਮਾਣ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
- ਅੰਤਿਮ ਪਡ਼ਾਅ ਦੇ ਟੀਚੇ ਜੂਨ 2026 ਨੂੰ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ
ਕੋਰੀਡੋਰ 1 ਦਾ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਾ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਪਡ਼ਾਅ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਜੂਨ 2026 ਤੱਕ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
ਲਾਈਨ 2 ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਗਤੀ
- ਪਾਇਰ ਅਤੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ
ਕੋਰੀਡੋਰ 2 ਉੱਤੇ 14 ਐਲੀਵੇਟਿਡ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਖੰਭਿਆਂ ਅਤੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਢਾਂਚਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
- ਤਰਜੀਹ ਭਾਗ ਦਸੰਬਰ 2026 ਲਈ ਤਹਿ ਕੀਤਾ ਗਿਆ
ਆਗਰਾ ਕੈਂਟ ਅਤੇ ਆਗਰਾ ਕਾਲਜ ਦਰਮਿਆਨ ਤਰਜੀਹੀ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਦਸੰਬਰ 2026 ਤੱਕ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ।
- ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਅਗਸਤ ਅਤੇ ਨਵੰਬਰ 2026 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਣਾਈ ਗਈ
ਅਗਸਤ ਅਤੇ ਨਵੰਬਰ 2026 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤਰਜੀਹ ਵਾਲੇ ਭਾਗ ਉੱਤੇ ਟੈਸਟਿੰਗ ਅਤੇ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਹੈ।
- ਜੂਨ 2027 ਲਈ ਪੂਰੇ ਗਲਿਆਰੇ ਦਾ ਟੀਚਾ
ਪੂਰੇ ਗਲਿਆਰੇ 2 ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਟੀਚਾ ਹੁਣ ਜੂਨ 2027 ਤੱਕ ਹੈ।
ਵਿੱਤੀ ਢਾਂਚੇ
ਆਗਰਾ ਮੈਟਰੋ ਪਡ਼ਾਅ 1 ਦੀ ਕੁੱਲ ਅਨੁਮਾਨਤ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲਾਗਤ 12,899 ਕਰੋਡ਼ ਰੁਪਏ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇਕੁਇਟੀ ਅਤੇ ਬਹੁਪੱਖੀ ਵਿੱਤ ਪੋਸ਼ਣ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਰਾਹੀਂ ਫੰਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਮੈਟਰੋ ਰੇਲ ਨੀਤੀ 2017 ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਇਕੁਇਟੀ ਪੱਖ ਤੋਂ ਬਰਾਬਰ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਯੂਰਪੀਅਨ ਇਨਵੈਸਟਮੈਂਟ ਬੈਂਕ ਤੋਂ ਦਸੰਬਰ 2021 ਵਿੱਚ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ 450 ਮਿਲੀਅਨ ਯੂਰੋ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਵਿੱਤੀ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
ਆਗਰਾ ਮੈਟਰੋ ਦੀ ਰੀਜੈਨਰੇਟਿਵ ਬ੍ਰੇਕਿੰਗ ਨੇ ਸਾਲਾਨਾ ਲਾਗਤ ਬੱਚਤ ਵਿੱਚ 5 ਮਿਲੀਅਨ ਰੁਪਏ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ
ਆਗਰਾ ਮੈਟਰੋ ਨੇ ਪੁਨਰਜਨਮ ਬ੍ਰੇਕਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਮਾਪਣਯੋਗ ਵਿੱਤੀ ਲਾਭ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰੇਕਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਨੈੱਟਵਰਕ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਆਗਰਾ ਵਿੱਚ ਤੈਨਾਤ ਸਿਸਟਮ ਆਈ. ਜੀ. ਬੀ. ਟੀ. ਅਧਾਰਤ ਇਨਵਰਟਰ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸੇਚੇਰੋਨ ਐੱਸ. ਏ. ਦੁਆਰਾ ਸਪਲਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਇਸ ਐਨਰਜੀ ਨੂੰ ਮੈਟਰੋ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾਂ ਵਿਆਪਕ ਗਰਿੱਡ ਰਾਹੀਂ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮੁਡ਼ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ।
ਸੰਚਾਲਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਕਡ਼ੇ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਇਨਵਰਟਰ ਯੂਨਿਟ ਨੇ ਆਗਰਾ ਮੈਟਰੋ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਲਾਗਤ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 50 ਲੱਖ ਰੁਪਏ (ਯੂ. ਐੱਸ. ਡੀ. 58,000) ਦੀ ਬਚਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਇਨਵਰਟਰ-ਟ੍ਰਾਂਸਫਾਰਮਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਈ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਭੁਗਤਾਨ ਦੀ ਮਿਆਦ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ 30 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੋਂ $1.4 ਮਿਲੀਅਨ ਦੀ ਕੁੱਲ ਸ਼ੁੱਧ ਵਾਪਸੀ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਇਸ ਪੈਮਾਨੇ ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲਈ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਸਥਿਰਤਾ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਚਿੰਤਾ ਹੈ, ਇਹ ਅੰਕਡ਼ੇ ਬੇਡ਼ੇ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਦੀ ਕੁੱਲ ਲਾਗਤ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਰਥਕ ਯੋਗਦਾਨ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ
ਆਗਰਾ ਮੈਟਰੋ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਏਕੀਕਰਣ
ਆਗਰਾ ਮੈਟਰੋ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਲੱਖਣ ਵਪਾਰਕ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਰੀਡ਼੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਰੂਟ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੱਧਮ ਆਕਾਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹੋਰ ਮੈਟਰੋ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਅਤੇ ਆਗਰਾ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪੈਮਾਨੇ ਉੱਤੇ ਯੂਨੈਸਕੋ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਥਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਧੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਸੰਪਰਕ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਅਤੇ ਆਗਰਾ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਖੇ ਯੈਲੋ ਲਾਈਨ ਦੇ ਭੂਮੀਗਤ ਸਟੇਸ਼ਨ ਮੈਟਰੋ ਨੂੰ ਆਗਰਾ ਕੈਂਟ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਜਾਂ ਆਈ. ਐੱਸ. ਬੀ. ਟੀ. 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ, ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਨ ਮੁਕਤ ਆਖਰੀ ਮੀਲ ਹੱਲ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੂਰੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਨਾ 60 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੈਲਾਨੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਅੰਕਡ਼ਾ ਜੋ ਕਿ ਮੈਟਰੋ ਸਵਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਮੂਲੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ, ਅਰਥਪੂਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਰਾਏ-ਬਾਕਸ ਦੇ ਮਾਲੀਏ ਨੂੰ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਿਕਾਸ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਮੈਟਰੋ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਗਰਾ ਮੈਟਰੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਗਲਿਆਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਫਤਿਹਾਬਾਦ ਰੋਡ, ਸਿਕੰਦਰਾ ਅਤੇ ਕੋਰੀਡੋਰ 2 ਦੇ ਐੱਮ. ਜੀ. ਰੋਡ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਅਤੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਨੇਡ਼ੇ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿਵੈਲਪਰਾਂ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵਧੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਵਧੀ ਹੈ। ਮੈਟਰੋ ਦੇ ਪੂਰੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵੱਲ ਵਧਣ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਕੰਦਰਾ ਅਤੇ ਆਗਰਾ ਕੈਂਟ ਕੈਚਮੈਂਟ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਤਰੱਕੀ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ
ਨਿਰਮਾਣ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮੈਟਰੋ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਪਡ਼ਾਅ ਨਾਲ ਸੰਚਾਲਨ, ਰੱਖ-ਰਖਾਅ, ਸਟੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਚੂਨ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਤਰ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਸੰਜੇ ਪਲੇਸ, ਐੱਮ. ਜੀ. ਰੋਡ, ਕੁਲੈਕਟਰ ਦਫ਼ਤਰ ਅਤੇ ਆਈ. ਐੱਸ. ਬੀ. ਟੀ. ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਪਾਰਕ ਸਥਾਨਾਂ ਨਾਲ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੀ ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਇਸ ਨੂੰ ਆਗਰਾ ਦੀ ਕੰਮਕਾਜੀ ਆਬਾਦੀ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਵਹਾਰਕ ਯਾਤਰੀ ਹੱਲ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਸਿਰਫ ਇਸ ਦੇ ਸੈਲਾਨੀ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ।
ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ
ਮੈਟਰੋ ਦਾ ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਮਾਮਲਾ ਆਗਰਾ ਦੇ ਵਿਲੱਖਣ ਪ੍ਰਸੰਗ ਤੋਂ ਅਟੁੱਟ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਹੈ, ਅਤੇ ਤਾਜ ਟ੍ਰੈਪੇਜ਼ੀਅਮ ਜ਼ੋਨ ਦੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਇਹ ਵੀ ਇੱਥੇ ਮੈਟਰੋ ਦੇ ਇੰਨੇ ਮਹੱਤਵ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਆਗਰਾ ਦੀਆਂ ਨਿੱਜੀ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਮੈਟਰੋ ਆਵਾਜਾਈ ਵੱਲ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਮਾਪਣਯੋਗ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਵੇਗਾ, ਜੋ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਦੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸੰਚਾਲਨ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਜੋ ਅਣਸੁਲਝੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ
ਰਾਈਡਰਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰਕਤਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ
ਆਗਰਾ ਮੈਟਰੋ ਦੀ ਡੀ. ਪੀ. ਆਰ. ਨੇ 2024 ਤੱਕ 5.7 ਲੱਖ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਵਾਰੀ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਹੈ, ਜੋ 2041 ਤੱਕ ਵਧ ਕੇ 8.7 ਲੱਖ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਵਧੇਰੇ ਮਾਮੂਲੀ ਹੈ; 6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਤਰਜੀਹੀ ਗਲਿਆਰੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 17 ਲੱਖ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਲਿਆਇਆ, ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਲਗਭਗ 1 ਲੱਖ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਔਸਤ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕ ਬਣਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈਃ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਭਾਗ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੇ ਸਿਰਫ 5ਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਜਾਂ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜੋਡ਼ਦਾ ਜੋ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਨੂੰ ਵਧਾਏਗਾ।
ਇਹ ਵਿਆਪਕ ਸਵਾਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਠਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਮੱਧਮ ਆਕਾਰ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਹਿਰ ਮੈਟਰੋ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਉਣ ਲਈ ਲੋਡ਼ੀਂਦੀ ਸਵਾਰੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਾਲ 2022 ਵਿੱਚ ਸੰਸਦੀ ਸਥਾਈ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਮੈਟਰੋ ਨੈੱਟਵਰਕ ਘਾਟੇ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਜੈਪੁਰ ਮੈਟਰੋ ਦਾ ਤਜਰਬਾ, ਜੋ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇੱਕ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਗਲਿਆਰੇ ਉੱਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਲਗਭਗ 55,000 ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਗਰਾ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਵਧਾਨੀ ਸੰਦਰਭ ਅਤੇ ਇੱਕ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਨੇਡ਼ੇ-ਮਿਆਦ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਰਾਸਤੀ ਉਸਾਰੀ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ
ਆਗਰਾ ਵਿੱਚ ਮੈਟਰੋ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਬਣਾਉਣਾ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਬਣਾਉਣ ਵਰਗਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕੋਰੀਡੋਰ 1 ਦਾ ਰਸਤਾ 12 ਵਿਰਾਸਤੀ ਸਮਾਰਕਾਂ ਦੀ ਨੇਡ਼ਤਾ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰ ਅਲਾਈਨਮੈਂਟ ਦੇ 100 ਮੀਟਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਆਗਰਾ ਕਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਜਾਮਾ ਮਸਜਿਦ ਦੇ ਨੇਡ਼ੇ ਭੂਮੀਗਤ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਹਰ ਪਡ਼ਾਅ ਲਈ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਨਿਗਰਾਨੀ, ਕੰਬਣੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਦੀ ਲੋਡ਼ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹਨ; ਇਹ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਹਰ ਪਡ਼ਾਅ ਵਿੱਚ ਲਾਗਤ, ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਗਤ ਗੁੰਝਲਤਾ ਨੂੰ ਜੋਡ਼ਦੀਆਂ ਹਨ।
ਆਖਰੀ-ਮਾਈਲ ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ
ਤਾਜ ਈਸਟ ਗੇਟ 'ਤੇ ਮੈਟਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੋਟਲਾਂ, ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਜਾਂ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਕੋਈ ਅੱਗੇ ਦਾ ਸੰਪਰਕ ਪ੍ਰਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਕਾਰਨ, ਇਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਆਪਣੀ ਸਾਰਥਕਤਾ ਗੁਆ ਦੇਵੇਗਾ। ਇਹ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਯਾਤਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈਃ ਕੋਰੀਡੋਰ 2 ਦੀ ਐੱਮ. ਜੀ. ਰੋਡ ਅਲਾਈਨਮੈਂਟ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਫੀਡਰ ਬੱਸ ਨੈੱਟਵਰਕ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰੇਗੀ। ਡੀ. ਪੀ. ਆਰ. ਵਿੱਚ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ, ਬੀ. ਆਰ. ਟੀ. ਸਟਾਪਾਂ ਅਤੇ ਬੱਸਾਂ ਦੇ ਫੀਡਰ ਨੈੱਟਵਰਕ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ ਨਾਲ ਮਲਟੀਮੋਡਲ ਏਕੀਕਰਣ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਏਜੰਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਾਲਮੇਲ ਅਤੇ ਮੈਟਰੋ ਤੋਂ ਪਰੇ ਨਿਰੰਤਰ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ।
ਵਿੱਤੀ ਸਥਿਰਤਾ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੈਟਰੋ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਗਰਾ ਮੈਟਰੋ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਰਾਏ ਦੇ ਬਕਸੇ ਦੇ ਮਾਲੀਏ ਤੋਂ ਸੰਚਾਲਨ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। 12,899 ਕਰੋਡ਼ ਰੁਪਏ ਦੀ ਕੁੱਲ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲਾਗਤ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਵਾਰੀ ਅਧਾਰ ਜੋ ਕਿ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਦੇ ਨਾਲ, ਵਿੱਤੀ ਪਾਡ਼ੇ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਕਿਰਾਇਆ ਬਾਕਸ ਮਾਲੀਆ ਧਾਰਾਵਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ, ਵਪਾਰਕ ਸਪੇਸ ਲੀਜ਼ਿੰਗ, ਆਵਾਜਾਈ-ਅਧਾਰਤ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਮੁੱਲ ਕੈਪਚਰ ਵਿੱਤ ਰਾਹੀਂ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੋਏਗੀ। ਯੂ. ਪੀ. ਐੱਮ. ਆਰ. ਸੀ. ਐੱਲ. ਨੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਡੀ. ਪੀ. ਆਰ. ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਮਾਲੀਆ ਰਣਨੀਤੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਆਵਾਜਾਈ-ਮੁਖੀ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਤਬਾਦਲੇ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਿੱਟਾ
ਆਗਰਾ ਮੈਟਰੋ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਹੈ ਜੋ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੇ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਸ਼ਹਿਰ ਲਈ ਉਮੀਦਾਂ ਦਾ ਭਾਰ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ, ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਸਮਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੈਟਰੋ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਲਈ ਹੈ। ਅਸਾਧਾਰਣ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤੀ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇਸ ਦੀ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਪ੍ਰਗਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ।
ਫਿਰ ਵੀ ਜੋ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਵਿਚਕਾਰ ਕਾਫ਼ੀ ਦੂਰੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਪੂਰਾ 29.4-ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਨੈੱਟਵਰਕ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਵਿਵਹਾਰਕ ਉਤਪਾਦ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਗਰਾ ਮੈਟਰੋ ਨੂੰ ਇੱਕ ਯਾਤਰੀ ਹੱਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਕੀਮਤ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਅੱਧਾ ਨੈੱਟਵਰਕ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਰਾਈਡਰਸ਼ਿਪ ਵਾਲੀਅਮ ਜਾਂ ਆਰਥਿਕ ਗੁਣਕ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਜੋ ਨਿਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਅਗਲੇ ਦੋ ਸਾਲ ਅਹਿਮ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕੋਰੀਡੋਰ 1 ਜੂਨ 2026 ਤੱਕ ਸਿਕੰਦਰਾ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਰੀਡੋਰ 2 ਜੂਨ 2027 ਤੱਕ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਗਰਾ ਮੈਟਰੋ ਇੱਕ ਦਿਲਚਸਪ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਤੋਂ ਇੱਕ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ-ਪੱਧਰੀ ਆਵਾਜਾਈ ਨੈੱਟਵਰਕ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇਗੀ। ਜੇ ਇਹ ਪਰਿਵਰਤਨ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਵਹਾਰਕ ਤੇਜ਼ ਆਵਾਜਾਈ ਮਾਡਲ ਸਥਾਪਤ ਕਰੇਗੀ। ਇਹ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਯਾਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਅਧਾਰ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਆਧੁਨਿਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਸਪੁਰਦਗੀ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਰਾਸਤ ਸੰਭਾਲ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇਗਾ।
ਇਹ ਵੀ ਪਡ਼੍ਹੋਃ ਬੰਗਲੁਰੂ ਨੇ ਓਲਡ ਮਦਰਾਸ ਰੋਡ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸਿਟੀ ਨੂੰ ਜੋਡ਼ਨ ਵਾਲੇ 852 ਕਰੋਡ਼ ਰੁਪਏ ਦੇ ਐਲੀਵੇਟਿਡ ਕੋਰੀਡੋਰ ਲਈ ਟੈਂਡਰ ਮੰਗੇ