कोलकाता (मेट्रो रेल न्यूज): भारतातील पहिला पाण्याखालील नदी बोगदा जवळजवळ तयार आहे. पूर्व-पश्चिम मार्गिकेचा एक भाग म्हणून, कोलकाता मेट्रो रेल कॉर्पोरेशनने (के. एम. आर. सी. एल.) रेल्वे मार्ग टाकण्यासाठी हुगळी नदीच्या खाली बोगदे खोदले आहेत.
16.6-किमी-लांबीच्या पूर्व-पश्चिम पट्ट्यापैकी 520 मीटर नदीपात्राखाली असेल. बोगदे बांधणे ही एक अभियांत्रिकी कामगिरी आहे. हे बोगदे नदीपात्राच्या 33 मीटरपेक्षा जास्त खाली बांधले गेले आहेत आणि ते कोलकात्याला हावडाला जोडतील. पाण्याचा एकही थेंब बोगद्यात प्रवेश करू शकत नाही हे सर्वात मोठे आव्हान होते.
520 मीटर लांबीचा बोगदा पार करण्यासाठी लागणारा वेळ सुमारे 60 सेकंदांचा असेल. नदी ओलांडण्यासाठी फेरीचा वापर करण्यासाठी 20 मिनिटे लागतात. आणि जर तुम्ही वाहतूक कोंडीमध्ये अडकले असाल तर हावडा पूल ओलांडण्यास तास लागू शकतात.
मेट्रो बोगद्यात इतर अनेक चमत्कार आहेत. ही रचना प्रत्यक्षात 1.4 मीटर रुंद असलेल्या रिंग्जपासून बनलेली आहे. एक विशेष गॅस्केट तयार करण्यात आला आहे जो पाण्याच्या संपर्कात आल्यास पाच पटीने फुगेल. जर कधी बोगद्यात पाणी शिरले तर पुरेशी खबरदारीची पावले उचलण्यात आली आहेत.
Get the Daily Metro & Rail Brief
Join 125,000+ metro and rail professionals. Project updates, new tenders and contract awards from across India, in your inbox every day.
भारतातील कोणत्याही नदीखालील हा पहिला मोठा बोगदा आहे. काही महिन्यांत येथे मेट्रो धावू लागेल. येथे गंगेची रुंदी 500 मीटर आहे आणि बोगदा गंगेच्या खाली 13 मीटर आहे. या बोगद्याचा व्यास 5.8 मीटर आहे, असे के. एम. आर. सी. एल. चे मुख्य अभियंता (नागरी) बी. देवांजी यांनी सांगितले.
सुरक्षेच्या मुद्द्यावर बोलताना देवांजी म्हणालेः बोगदा काँक्रीटचा बनलेला आहे आणि आम्ही संपूर्ण काँक्रीट आणले आहे आणि ते येथे ठेवले आहे. या काँक्रीटच्या दरम्यान हायड्रोफिलिक गॅस्केट ठेवले जातात जेणेकरून कोणत्याही परिस्थितीत बोगद्याच्या आत पाणी आले तर गॅस्केट उघडतील. बोगद्यात पाणी जाऊ नये यासाठी येथे चार टप्प्यांच्या सुरक्षिततेचा वापर केला जातो.
हा संपूर्ण पट्टा अतिशय सुरळीतपणे बांधला जावा यासाठी दररोज सुमारे 150 ट्रक चिखल बाहेर काढण्यात आला आहे. नियोजित तारखेपर्यंत बोगदे पूर्ण करण्यासाठी 1,000 पेक्षा जास्त कामगारांनी 24x7 अथक परिश्रम घेतले. मग आपत्कालीन परिस्थिती उद्भवल्यास काय? पदपथ बांधण्यात आले आहेत आणि पुरेसे फायर अलार्म बसवण्यात आले आहेत. अहोरात्र कर्तव्यावर असलेले अग्निशमन कर्मचारी ज्या मार्गाने जात आहेत त्या मार्गाशी प्रवाशांची सुटका करण्याच्या मार्गाची टक्कर होऊ नये, यासाठी अग्निशमन दलाच्या गाड्या सहजपणे आत प्रवेश करतील.
इतर अनेक आव्हाने समोर आली आहेत. या प्रकल्पाचा खर्च वाढत आहे आणि 2021 मध्ये लोक संपूर्ण मेट्रो प्रणालीचा वापर करू शकतील तोपर्यंत तो 8,500 कोटी रुपयांपर्यंत पोहोचण्याची शक्यता आहे. या जुळ्या बोगद्यांमुळे गाड्यांची वाहतूकही सुलभ होईल, कारण कोणत्याही पिंटशिवाय दोन गाड्या एकमेकांना ओलांडतील.
बांधकाम स्थळी जुनी इमारत अबाधित ठेवणे हे के. एम. आर. सी. एल. समोरील एक आव्हान होते. ब्रिटिश काळातील शतकानुशतके जुन्या इमारतींनी हा परिसर विखुरलेला आहे. या इमारतींच्या पायाभरणीचे रक्षण करावे लागले जेणेकरून त्या कोसळणार नाहीत.
खबरदारीचा उपाय म्हणून, बांधकाम सुरू होण्यापूर्वी अनेक इमारती रिकाम्या करण्यात आल्या आणि 500 हून अधिक लोकांना तात्पुरते स्थलांतरीत करून हॉटेलमध्ये ठेवण्यात आले.
1,000-विषम कामगारांसाठीही हे एक मोठे आव्हान होते. बोगद्यांमध्ये तापमान क्वचितच 50 अंश सेल्सिअसच्या खाली जाते, ज्यामुळे परिसर खूप गरम आणि असह्य होतो. ऑक्सिजन पुरवठ्याचीही समस्या होती.
कोलकाता आणि हावडाच्या लोकांची प्रतीक्षा लवकरच संपणार आहे. देशातील सर्वात व्यस्त स्थानकांपैकी एक असलेले हावडा रेल्वे स्थानक आणि पूर्वेकडील महानगर यांच्यातील अखंड संपर्कामुळे प्रवासाचा वेळ वाचण्यास मदत होईल.