दिल्ली (मेट्रो रेल न्यूज): रेल्वे मंत्रालयाने केंद्रीय मंत्रिमंडळाला दिलेल्या प्रस्तावानुसार, भारत 2030 पर्यंत ताशी 350 किमी वेगाने धावणारी स्वतःची बुलेट ट्रेन विकसित करेल. भारताच्या प्रस्तावित रेल्वेगाडीला जपानच्या पुढील पिढीच्या ई10 मालिकेतील शिंकान्सेनप्रमाणेच वेगवान श्रेणीत आणण्याची योजना आहे, ज्याचे जपानही त्याच काळात उत्पादन सुरू करण्याची योजना आखत आहे.
भारताच्या वेगवान रेल्वे कार्यक्रमातील हे दुसरे पाऊल आहे. पहिली पायरी म्हणजे बी28 नावाची ताशी 280 किमी वेगाने धावणारी गाडी, जी आधीच बांधली जात आहे. ताशी 350 कि. मी. वेगाने धावणाऱ्या या गाडीला बी35 असे म्हणतात.
भारतातील पहिली स्वदेशी बुलेट ट्रेन
बी28 ही भारतातील पहिली स्वदेशी बनावटीची बुलेट ट्रेन असेल. बेंगळुरू येथील सरकारी मालकीची कंपनी बी. ई. एम. एल. लिमिटेड आणि चेन्नईतील इंटिग्रल कोच फॅक्टरी (आय. सी. एफ.) मिळून हे विकसित करणार आहे. बी28 चा डिझाइन वेग ताशी 280 किमी आहे, परंतु जेव्हा सेवा सुरू होतील तेव्हा ती सुरुवातीला ताशी 249 किमी वेगाने धावेल. यापैकी 47 गाड्यांसाठी बी. ई. एम. एल. ला कंत्राट मिळाले आहे. 2027 च्या पहिल्या तिमाहीत चाचणीसाठी दोन नमुने तयार होणे अपेक्षित आहे.
बी35 ही अधिक प्रगत गाडी असेल, तिचा ताशी 350 कि. मी. चा रचना वेग मुंबई-अहमदाबाद बुलेट ट्रेन कॉरिडॉरच्या उच्च रचना गतीशी जुळतो. भारताच्या पहिल्या बुलेट ट्रेन प्रकल्पाचे व्यवस्थापन करणाऱ्या नॅशनल हाय स्पीड रेल कॉर्पोरेशन लिमिटेडने (एन. एच. एस. आर. सी. एल.) 350 किमी प्रतितास वेगाने धावणारी रेल्वे तयार करण्याच्या रेल्वे उत्पादकांच्या क्षमतेचे मूल्यांकन आधीच सुरू केले आहे. 350 कि. मी. प्रतितास वेगाने धावणारी ही गाडी भारताच्या उच्च-गती रेल्वे जाळ्यासाठी निर्धारित केलेल्या सर्वोच्च रचनेच्या वेगाशी जुळेल. भविष्यातील उच्च-गती रेल्वे मार्गिकांसाठी बी35 प्रस्तावित आहे. बी35 ही देशभरात सुमारे 4,000 कि. मी. चा प्रवास करणाऱ्या सात अतिरिक्त हाय-स्पीड रेल्वे मार्गिकांच्या गटासाठी प्रमाणित रेल्वेगाडी बनण्याचा हेतू आहे.
The weekly brief metro & rail professionals read.
जपानची पुढील पिढीची ई10 बुलेट ट्रेन
ईस्ट जपान रेल्वे कंपनीने (जे. आर. ईस्ट) बांधलेली जपानची ई10 मालिका ही त्याच्या प्रसिद्ध शिंकान्सेन बुलेट ट्रेन कुटुंबातील पुढील मॉडेल आहे. तो अजूनही विकसित होत आहे आणि 2030 मध्ये त्याचे उत्पादन सुरू होणार आहे. एकदा उपलब्ध झाल्यावर मुंबई-अहमदाबाद मार्गिकेसाठी ई 10 चा विचार केला जाऊ शकतो, परंतु 2030 च्या सुरुवातीलाच, कारण त्यापूर्वी रेल्वे तयार होणार नाही.
2027 साठी बी28 बुलेट ट्रेन, 2020 साठी बी35 लक्ष्य
दोन्ही बुलेट ट्रेन कार्यक्रम समान कालमर्यादेत पण वेगवेगळ्या टप्प्यांवर पुढे जात आहेत. भारताचा बी28 कार्यक्रम आधीच सुरू आहे, बी28 प्रोटोटाइपचे उत्पादन सुरू आहे आणि 2027 साठी चाचण्या नियोजित आहेत. बी35 चे लक्ष्य 2030 पर्यंत आहे आणि त्याचा विकास अद्याप क्षमता-मूल्यांकनाच्या टप्प्यावर आहे. जपान 2030 मध्ये त्याच्या ई 10 बुलेट ट्रेनचे उत्पादन सुरू करण्याची योजना आखत आहे, तर इकॉनॉमिक टाइम्सने दिलेल्या वृत्तानुसार 2034 पर्यंत गाड्या सेवा सुरू करण्याची अपेक्षा आहे.
क्रमवारीत देखील फरक आहे. भारताच्या स्वतःच्या बी28 गाड्यांचा वापर करून 2027 मध्ये मुंबई-अहमदाबाद मार्गिका प्रथम उघडली जाईल, कारण ई10 चे उत्पादन 2030 च्या दशकाच्या सुरुवातीपर्यंत सुरू होणार नाही. जपानच्या गाड्या नंतर कॉरिडॉरमध्ये सामील होतील. परिणामी, भारताचा स्वदेशी कार्यक्रम ई 10 च्या विकासाच्या कालमर्यादेमुळे उरलेली दरी भरून काढतो, तर जपानची सर्वात नवीन रेल्वेगाडी प्रकल्पाच्या दीर्घकालीन योजनेचा भाग आहे.
जोडणीपासून ते रचनेपर्यंत
508 कि. मी. लांबीच्या मुंबई-अहमदाबाद हायस्पीड रेल्वे कॉरिडॉरला केंद्रीय मंत्रिमंडळाने त्याच्या सुधारित खर्चासाठी मंजुरी दिली आहे. सुरत आणि बिलीमोरा दरम्यानचा पहिला विभाग 2027 मध्ये सुरू होण्याची अपेक्षा आहे. ऑगस्ट 2027 मध्ये सुरत-वापी मार्गावर बी28 बुलेट ट्रेनचे परिचालन सुरू करण्याची रेल्वेची योजना आहे.
जर प्रकल्प नियोजित योजनेनुसार पुढे गेला, तर हा विभाग भारताच्या बी28ला त्याचे पहिले व्यावसायिक प्रक्षेपण देऊ शकेल. उर्वरित विभाग टप्प्याटप्प्याने उघडण्याची सरकारची योजना आहे. या टप्प्याटप्प्याने सुरू होण्यामुळे 2030 पर्यंत बी 35 कार्यक्रमांतर्गत ताशी 350 किमी वेगाने धावणाऱ्या गाड्या विकसित करण्याच्या भारताच्या योजनांना देखील पाठबळ मिळेल.
हेही वाचाः नवीन मार्गिकांसमोर स्वदेशी बुलेट ट्रेन आणि मंजुरीसाठी संसदीय समितीचा जोर