दिल्ली (मेट्रो रेल न्यूज): अलीकडेच इराणने 730 किमी लांबीचा चाबहार-झाहेदान रेल्वे मार्ग पूर्ण केल्याची घोषणा केली आहे. द इकॉनॉमिक टाइम्सने दिलेल्या वृत्तानुसार, 730 कि. मी. लांबीच्या रेल्वे मार्गामुळे भारताला अफगाणिस्तान, मध्य आशिया आणि पूर्व रशियाच्या काही भागांमध्ये सहज पोहोचता येईल अशी अपेक्षा आहे. या रेल्वे मार्गाचे बांधकाम अनेक वर्षांपासून सुरू होते आणि तीन ते चार महिन्यांत तो पूर्णपणे कार्यान्वित होणे अपेक्षित आहे.
चाबहार-झाहेदान रेल्वे मार्ग कार्यान्वित होण्याच्या दिशेने
या प्रकल्पात मार्गावरील नागरी आणि रेल्वेच्या मोठ्या पायाभूत सुविधांचा समावेश आहे. मुख्य वैशिष्ट्यांमध्ये हे समाविष्ट आहेः
- प्रकल्पासाठी नोंदवल्याप्रमाणे संबंधित दुव्यांसह 730 कि. मी. रेल्वे
- 33 स्थानके
- 39 बोगदे
- 201 पूल आणि प्रमुख क्रॉसिंग संरचना
- व्यावसायिक व्यवहारांपूर्वी अंतिम तयारी आणि सुरक्षा तपासणी
इराणी अधिकाऱ्यांनी पूर्ण ऑपरेशन सुरू करण्यासाठी अंतिम तयारी सुरू केली आहे. तथापि, आवश्यक चाचण्या पूर्ण होईपर्यंत ट्रेन प्रवाशांना घेऊन जाऊ शकणार नाही, कारण केवळ रुळांचे काम पूर्ण करणे सेवा सुरू करण्यासाठी पुरेसे नाही.
भारतासाठी रेल्वे जोडणी का महत्त्वाची आहे
या मार्गाचे धोरणात्मक महत्त्व चाबहार बंदराशी जवळून जोडलेले आहे, जिथे भारताने शाहिद बेहेश्ती टर्मिनल विकसित करण्यासाठी आणि चालवण्यासाठी गुंतवणूक केली आहे. रेल्वे जोडणीमुळे हिंद महासागर आणि अफगाणिस्तान आणि मध्य आशियातील भूपरिवेष्टित बाजारपेठेदरम्यान मालवाहतुकीचे प्रवेशद्वार म्हणून बंदराची भूमिका बळकट होऊ शकते.
The weekly brief metro & rail professionals read.
मध्य आशियाबरोबर व्यापारी संबंध विकसित करण्याच्या भारताच्या व्यापक प्रयत्नांना देखील यामुळे पाठबळ मिळू शकेल. अफगाणिस्तान आणि मध्य आशियाई देशांना सेवा देणाऱ्या जाळ्यांसह झाहेदानच्या पलीकडे रेल्वे जोडणी किती कार्यक्षमतेने एकत्रित केली जाते यावर या मार्गाचे दीर्घकालीन मूल्य अवलंबून असेल.
चाबहार बंदराचे हक्क हा एक महत्त्वाचा मुद्दा आहे
विकासाच्या मार्गावर असलेल्या चाबहार बंदरात नवी दिल्लीच्या सहभागावर भारत आणि इराण यांच्यात चर्चा सुरू आहे. इराणचे अध्यक्ष मसूद पेझेश्कियन यांनी नवी दिल्लीत या महिन्यात झालेल्या ब्रिक्स शिखर परिषदेसाठी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांची भेट घेतली तेव्हा हा मुद्दा उपस्थित करण्यात आला. 11 सप्टेंबर रोजी मोदी आणि पेझेश्कियन यांनी पश्चिम आशियातील द्विपक्षीय संबंध आणि घडामोडींवर चर्चा करण्यासाठी भेट घेतली.
ई. टी. ने उद्धृत केलेल्या आधीच्या वृत्तानुसार, अमेरिकेचे निर्बंध हटवल्यास भारतात परत येण्याच्या परिचालन अधिकारांच्या कायदेशीर तरतुदींसह स्थानिक इराणी बंदर प्राधिकरण चाबहारचे व्यवस्थापन करू शकेल अशा व्यवस्थेवरही भारत चर्चा करत आहे. मे 2024 मध्ये इंडिया पोर्ट्स ग्लोबल लिमिटेड आणि इराणच्या पोर्ट्स अँड मेरीटाइम ऑर्गनायझेशनने 10 वर्षांच्या करारावर स्वाक्षऱ्या केल्या. चाबहार येथील शाहीद बेहेश्ती टर्मिनलचा विकास आणि संचालन करण्यासाठी करारावर स्वाक्षऱ्या करण्यात आल्या.
येत्या काही महिन्यांत पूर्ण कामकाज अपेक्षित
जरी इराणने रेल्वे मार्ग पूर्ण झाल्याची घोषणा केली असली तरी हा प्रकल्प अद्याप पूर्ण क्षमतेच्या कामकाजाच्या टप्प्यावर नाही. अधिकारी सध्या अंतिम सुरक्षा तपासणी आणि इतर तयारी करत आहेत. इकॉनॉमिक टाइम्सच्या वृत्तानुसार, तीन ते चार महिन्यांत पूर्ण कामकाज अपेक्षित आहे.
त्यामुळे हा विकास पायाभूत सुविधांचा एक महत्त्वाचा टप्पा आहे, परंतु भारत-मध्य आशिया व्यापारावर त्याचा परिणाम नियमित सेवा सुरू होण्यावर आणि कार्यक्षम पुढील रेल्वे आणि बंदर जोडण्यांच्या उपलब्धतेवर अवलंबून असेल.
हेही वाचाः भारतीय रेल्वेने चार राज्यांमध्ये ₹736 कोटी रुपयांच्या चार प्रकल्पांना मंजुरी दिली