આવાસ અને શહેરી બાબતોના મંત્રાલય (એમ. ઓ. એચ. યુ. એ.), ભારત સરકારે તાજેતરમાં ભારતના વિવિધ નાના શહેરોમાં લાઇટ અર્બન રેલ ટ્રાન્ઝિટ સિસ્ટમ 'મેટ્રોલાઇટ' ટ્રેનની માનક વિશિષ્ટતાઓ બહાર પાડી છે. તમે અનુક્રમણિકાના અંતે આપેલી લિંક પરથી મેટ્રોલાઇટ માટે મૂળ પ્રમાણભૂત વિશિષ્ટતાઓ (નીતિ પરિપત્ર અને માર્ગદર્શિકા) ડાઉનલોડ કરી શકો છો.
લાઇટ અર્બન રેલ ટ્રાન્ઝિટ સિસ્ટમ "મેટ્રોલાઇટ" ની પ્રમાણભૂત વિશિષ્ટતાઓ
1. પરિચય
હાલમાં વિકસાવવામાં આવી રહેલી મેટ્રો રેલ વ્યવસ્થા ઉચ્ચ ક્ષમતાની છે, જે ખૂબ જ વધુ સવારી અને પીક અવર પીક ડાયરેક્શન ટ્રાફિક (PHPDT) ધરાવતા મોટા શહેરો માટે જરૂરી છે. દેશમાં મેટ્રો રેલની સફળતાને જોતા, સવારોની ઓછી સંખ્યા ધરાવતા અન્ય કેટલાક શહેરો પણ રેલ આધારિત માસ રેપિડ ટ્રાન્ઝિટ સિસ્ટમ માટે મહત્વાકાંક્ષી છે, જેને "મેટ્રોલાઇટ" નામની લાઇટ અર્બન રેલ ટ્રાન્ઝિટ સિસ્ટમ દ્વારા ખૂબ ઓછા ખર્ચે ઓછી ક્ષમતા સાથે પૂર્ણ કરી શકાય છે. 'મેટ્રોલાઈટ' ઉચ્ચ ક્ષમતા ધરાવતી મેટ્રો માટે ફીડર સિસ્ટમ તરીકે પણ કામ કરશે. ઓછા મૂડી ખર્ચ ઉપરાંત, મેટ્રોલાઇટના સંચાલન અને જાળવણી ખર્ચ પણ સિસ્ટમને વધુ વ્યવહારુ બનાવશે.
2. પ્રમાણભૂત વિશિષ્ટતાઓ
2.1 નાગરિક માળખું
2.1.1 એટ ગ્રેડ મેટ્રો લાઇટ સિસ્ટમઃ
(ક) શક્ય હોય ત્યાં સુધી, નાગરિક બાંધકામ ખર્ચ અને સમય ઘટાડવા માટે એ-ગ્રેડ સંરેખણનું આયોજન કરવાની જરૂર છે. (ખ) આ પ્રણાલીમાં માર્ગ ટ્રાફિકને મેટ્રો લાઇટ સિસ્ટમ સાથે અલગ પાડતો એક સમર્પિત માર્ગ હોવો જોઈએ.) માર્ગ ટ્રાફિક સાથે અલગ પાડવા માટે, નેટવર્કની બંને બાજુએ સતત આધારસ્તંભ/વાડ પૂરી પાડી શકાય છે. (ઘ) રસ્તાની વાસ્તવિક જગ્યા ઘટાડવા માટે ઉપર અને નીચેની લાઇન માટે વૈકલ્પિક રીતે આશ્રય પ્લેટફોર્મનું આયોજન કરવામાં આવશે. આ યોજનામાં, રસ્તાની પહોળાઈ ઓછામાં ઓછી 8. એસ. એમ. ઇ. હોવી જોઈએ) ઉપર અને નીચે બંને લાઇન માટે "એ. ટી. ગ્રેડ" સિસ્ટમ દ્વારા કબજે કરાયેલ રસ્તાની પહોળાઈ મેટ્રોલાઇટ આશ્રયસ્થાનની બહાર ઓછામાં ઓછી @<આઇ. ડી. 3> એમ. હોવી જોઈએ. જો રસ્તાની પહોળાઈ મંજૂરી ન આપે તો, માત્ર એક જ લાઇન ચોક્કસ રસ્તા પર પૂરી પાડી શકાય છે અને બીજી લાઇન સમાંતર રસ્તા પર પણ પૂરી પાડી શકાય છે. દા. ત.) એક જ લાઇન માટે "એ. ટી. ગ્રેડ" સિસ્ટમ દ્વારા કબજે કરાયેલ રસ્તાની પહોળાઈ આશ્રયસ્થાનની બહાર ઓછામાં ઓછી @<આઇ. ડી. 2> એમ. અને મેટ્રોલાઇટ આશ્રયસ્થાનની અંદર ઓછામાં ઓછી @<આઇ. ડી. 4> એમ. હોવી જોઈએ. વૈકલ્પિક રીતે, સમગ્ર માર્ગ પરિવહન માટે બંધ કરી શકાય છે અને માત્ર ટ્રેનને પદયાત્રીઓના પ્લાઝા સાથે ચલાવી શકાય છે. બાજુના ફૂટપાથ પરથી મુસાફરોની અવરજવર માટે પ્લેટફોર્મ, એમ) સંબંધિત મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનો બે સમાંતર રસ્તાઓ વચ્ચે મેટ્રોલાઇટ ટ્રેનોનું ઓછામાં ઓછું સિંગલ-ટ્રેક સંચાલન પ્રદાન કરવા માટે તમામ સંભવિત માર્ગોની ઓળખ કરશે. એન) રિંગ નેટવર્કનું આયોજન કરવામાં આવશે. આ સાધનોનું આયોજન પ્લેટફોર્મની નીચે ભૂગર્ભ કન્ટેનરમાં જરૂરી પ્રવેશ અને વેન્ટિલેશન સાથે કરવામાં આવશે. પી) એએફસી દરવાજા, પ્લેટફોર્મ સ્ક્રીન દરવાજા, એક્સ-રે સામાન સ્કેનર અને ડીએફએમડી મેટ્રોલાઇટ આશ્રયસ્થાનમાં સૂચવવામાં આવતા નથી. આનાથી મેટ્રોલાઇટ શેલ્ટર પ્લેટફોર્મમાં કોઈપણ સિગ્નલિંગ અને પીએસડી ઇક્વિપમેન્ટ રૂમ દૂર થઈ જશે, જે તેને બિન-હાજરી આશ્રયસ્થાન બનાવશે. ક્યૂ) મેટ્રોલાઇટ ટ્રેનની અંદર ટિકિટ વેલિડેટર્સ સ્થાપિત કરી શકાય છે અને એનસીએમસી/અન્ય ટિકિટિંગ સિસ્ટમ્સ સાથે આશ્રય કરી શકાય છે. આર) રેન્ડમ ચેકિંગ સાથે, સિસ્ટમમાં માન્ય ટિકિટ વિના મુસાફરો પર ભારે દંડ વસૂલવામાં આવશે. ઓ) રોડ ટ્રાફિક સિસ્ટમઃ-ઇન્ટિગ્રેટેડ રોડ અને રેલ સિગ્નલિંગ સિસ્ટમ મેટ્રોલાઇટ સિસ્ટમ માટે પ્રાથમિકતા સાથે પૂરી પાડવામાં આવશે. શિસ્ત લાગુ કરવા માટે ટ્રાફિક માર્શલોને શરૂઆતમાં ક્રોસિંગ પર તૈનાત કરી શકાય છે.
Get the Daily Metro & Rail Brief
Join 125,000+ metro and rail professionals. Project updates, new tenders and contract awards from across India, in your inbox every day.
2.1.2 એલિવેટેડ સ્ટેશનઃ
a) એલિવેટેડ મેટ્રોલાઇટ સિસ્ટમનું આયોજન ત્યારે જ કરવામાં આવશે જ્યારે એટ-ગ્રેડ સિસ્ટમ શક્ય ન હોય. b) મધ્યમાં રોડની જગ્યા પિયર્સ માટે મહત્તમ 2.2 m હોવી જોઈએ. c) પ્લેટફોર્મની પહોળાઈ 1.12 m બંને બાજુએ પ્રસ્તાવિત કરવામાં આવશે (NFPA 101). d) કોન્કોર્સની વિભાવનાને ટાળવામાં આવશે અને પેસેન્જર વિસ્તાર માટે માત્ર પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે. સ્ટેશન એક જ સ્તરના પ્લેટફોર્મ પર હશે, જેમાં રેલ તટબંધની નીચે અંડર-બ્રિજ (એફઓબી) હશે) અંડરબ્રિજ (એફઓબી) સુધી પહોંચવાની યોજના રસ્તા પર એક પ્રવેશ/બહાર નીકળવાના માર્ગ સાથે બનાવી શકાય છે. એફઓબીની વર્ટિકલ ક્લિઅરન્સ રોડ લેવલથી મહત્તમ 5.5 મીટર ઉપર હશે અને તેનો ઉપયોગ સામાન્ય લોકો માટે રોડ ક્રોસિંગ માટે કરવામાં આવશે. ટી) એલિવેટેડ સ્ટેશનનો વૈચારિક લેઆઉટ પરિશિષ્ટ-2 સાથે જોડાયેલ છે. જી) સ્ટેશન વિસ્તારને ભારે બંધ માળખાને બદલે વધુ કુદરતી પ્રકાશ અને કુદરતી વેન્ટિલેશન સાથે આયોજન કરી શકાય છે. એચ) એએફસી દરવાજા, પ્લેટફોર્મ સ્ક્રીન દરવાજા, એક્સ-રે સામાન સ્કેનર અને ડીએફએમડી મેટ્રોલાઇટ આશ્રયસ્થાનોમાં સૂચવવામાં આવતા નથી. આ સ્ટેશનના પ્લેટફોર્મ પરના કોઈપણ સિગ્નલિંગ અને પીએસડી ઇક્વિપમેન્ટ રૂમને દૂર કરશે, જે તેને બિન-હાજરી ધરાવતું સ્ટેશન બનાવશે. i) ટ્રેનની અંદર અને એન. સી. એમ. સી. ઓરથર ટિકિટિંગ સિસ્ટમ્સ સાથેના આશ્રયસ્થાનોમાં ટિકિટ વેલિડેટર્સ સ્થાપિત કરી શકાય છે. જે.) રેન્ડમ ચેકિંગ સાથે, સિસ્ટમમાં માન્ય ટિકિટ વિના મુસાફરો પર ભારે દંડ વસૂલવામાં આવશે.
2.1.3 ટ્રેકઃ
a) અપનાવવામાં આવનાર રેલ ગેજ 1435 મીમી પહોળાઈનું પ્રમાણભૂત ગેજ છે. b) 25 મીટર સુધીની ત્રિજ્યાના ટ્રેક વળાંક અપનાવવામાં આવશે. c) એલિવેટેડ વિભાગોમાં પ્રસ્તાવિત બેલાસ્ટ-લેસ ટ્રેક અને એટ-ગ્રેડ વિભાગો માટે રસ્તા પર એમ્બેડેડ ટ્રેક d) ક્રોસ-ઓવરના સંચાલન માટે છુપાયેલા પોઇન્ટ મશીનો એમ્બેડેડ ટ્રેકની નીચે પૂરા પાડવામાં આવશે.
2.2 રોલિંગ સ્ટોક
2.2.1 ટ્રેન રૂપરેખાંકનઃ
a) મહત્તમ 12T એક્સલ લોડ ધરાવતી મેટ્રોલાઇટ ટ્રેનો પેસેન્જર PHPDT ક્ષમતા માટે 2,000 થી 15,000. b સુધી અપનાવવામાં આવશે) એકમમાં ત્રણ બિન-વિભાજીત કોચ હશે જેની ઊંચાઈ લગભગ 300-350 mm હશે. એકમની લંબાઈ ઓછામાં ઓછી 33 એમ. સી. હોવી જોઈએ) 25 મીટર સુધીની ત્રિજ્યાના ટ્રેક વળાંક અપનાવવામાં આવે છે. તેથી, 2.65 મીટરની કારની બોડીની પહોળાઈને પ્રમાણભૂત પરિમાણ તરીકે અપનાવવાની છે. d) કારની માળખું સામગ્રી સ્ટેઈનલેસ સ્ટીલ અથવા એલ્યુમિનિયમની હોવી જોઈએ. e) ટ્રેનની ગોઠવણી 3 કાર એકમનું હશે. ટ્રેનના વધારાના ડબ્બાઓની સંખ્યા પ્રારંભિક ડિઝાઇન તબક્કામાં જ પી. એચ. પી. ડી. ટી. ના આધારે મેટ્રોલાઇટ ઓથોરિટી દ્વારા નક્કી કરી શકાય છે. એફ.) ટ્રેન 6 ટકાના ઢાળ સુધી સંપૂર્ણ ભાર મુસાફરોને વહન કરવામાં સક્ષમ હશે. વ્યક્તિગત મેટ્રો સત્તાવાળાઓ સ્થળની સ્થિતિના આધારે ઢાળની જરૂરિયાતો નક્કી કરી શકે છે કારણ કે મેટ્રોલાઇટ મુખ્યત્વે ગ્રેડ પર આયોજન કરવામાં આવે છે. દા. ત. 3-કોચ ટ્રેન એકમ માટે મુસાફરોની સંખ્યા 300 સુધી. @એડબ્લ્યુ 31 લોડિંગ શરતો. એચ) ટ્રેન એલિવેટેડ, ગ્રેડ અને ટનલ વિભાગોમાં મુસાફરી કરવા માટે સક્ષમ હશે. i) મોટરાઇઝેશન-3 બિન-વિભાજીત કોચના એકમ માટે ઓછામાં ઓછા 50 ટકા મોટરયુક્ત એક્સલ. જે) મહત્તમ કાર્યકારી ઝડપ 60 કિમી પ્રતિ કલાક છે. કે) ટ્રેનો માટે સલામતી પ્રમાણિત અવરોધ શોધ પ્રણાલીનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે.
2.2.2 ઇમરજન્સી ઇવેક્યુએશન સિસ્ટમ
ટ્રેનો માટે ખાલી કરાવવાનો પ્રકાર બંને ટ્રેકની વચ્ચે એક બાજુએ ખાલી કરાવવાનો છે.
2.2.3 જાળવણી/ડેપો સુવિધાઃ
ટ્રેનોના વળાંકની ઓછી ત્રિજ્યાને કારણે (25 મીટર), ડેપોનું કદ મેટ્રો-રેલવે ડેપો કરતાં નોંધપાત્ર રીતે ઓછું હશે.
2.3 ટ્રેક્શન સિસ્ટમ
અ) ટ્રેક્શન સિસ્ટમ 750 વી. ડી. સી. ઓવર-હેડ કેટેનરી સિસ્ટમ અથવા એમ્બેડેડ થર્ડ રેલ સિસ્ટમ હશે. બી. કેટેનરી ફ્રી ટેક્નોલોજીએ ટૂંકા પટ્ટામાં પણ પસંદગી કરી હશે જે હંમેશા એકદમ જરૂરી હતી. સી. સંબંધિત શહેરો મેટ્રોલાઇટ સિસ્ટમ માટે જરૂરી ડીસી સબ-સ્ટેશનોનું સ્થાન અને ઉપલબ્ધતા નક્કી કરશે.
2.4 સિગ્નલિંગ, ટેલિકોમ અને એએફસી સિસ્ટમોઃ
2.4.1 સંકેતઃ
અ) સીબીટીસી સિગ્નલિંગ અને ટ્રેન નિયંત્રણ હાંસલ કરવા માટેની ટેકનોલોજી હશે. સી. બી. ટી. સી. માધ્યમ ટ્રેન ટુ ઓ. સી. સી. રોલિંગ સ્ટોક ઇન્ફોર્મેશન ટ્રાન્સમિશન પૂરું પાડશે. બી.) માર્ગનો વિશિષ્ટ અધિકાર ધરાવતી મેટ્રોલાઇટ પ્રણાલીને સિગ્નલિંગ અને ટ્રેન નિયંત્રણ (સી. બી. ટી. સી. (જી. ઓ. એ. એલ.-માત્ર એ. ટી. પી.), એ. ટી. એસ. અને ઇન્ટરલોકિંગ) ના સંપૂર્ણ પૂરકની જરૂર પડશે કારણ કે મુખ્યત્વેઃ i) વધુ ઝડપને કારણે પાટા પરથી ઉતરાણ અટકાવવું, ખાસ કરીને જ્યારે તે એલિવેટેડ અને ગ્રેડ સેક્શન પર હોય. iii) રૂટ દિશા નિર્દેશો) જ્યારે વધુ સારી રીતે આગળ વધવાની જરૂરિયાતો/ગીચતા ઓછી થવાને કારણે એક વિભાગમાં એકથી વધુ ટ્રેન ચલાવવાની જરૂર હોય. c) સી. બી. ટી. સી. રસ્તાની બાજુના કેબલિંગની જરૂરિયાતોને ઘટાડવાની મંજૂરી આપશે. d) સી. બી. ટી. સી. સિસ્ટમને કેબ સિગ્નલિંગ સાથે પૂરી પાડવામાં આવશે અને તેને રોડ સિગ્નલો સાથે જોડવામાં આવશે. કોઈ પણ સંજોગોમાં, ઓન-બોર્ડ સિગ્નલિંગની નિષ્ફળતા હોવા છતાં, ઝડપ 25 કિમી પ્રતિ કલાક સુધી મર્યાદિત છે. સિગ્નલ માત્ર એક જ કેબમાં ઉપલબ્ધ રહેશે અને કેબિનની અંદર એક જ એટીસી કેબિનેટની અંદર બિનજરૂરીતા સાથે. એચ.) સીબીઆરસીના અમલીકરણનો ખર્ચ ઘટાડવા માટે, નીચેની બાબતો સૂચવવામાં આવી છેઃ-વિવિધ સ્ટેશનો પર ડિસ્ટ્રિબ્યુટેડ ઇન્ટરલોકિંગને બદલે, પોઇન્ટ/ક્રોસિંગ સ્ટેશનો પર ઑબ્જેક્ટ કંટ્રોલર્સ સાથે ઓસીસી ખાતે સેન્ટ્રલાઈઝ્ડ ઇન્ટરલોકિંગનું આયોજન કરવામાં આવશે.-સમગ્ર ટ્રેન માટે એક જ એટીપી એકમ રાખીને ઓન-બોર્ડ એટીપીની સંખ્યા ઘટાડવી.
2.4.2 ટેલિકોમઃ
(અ) સિસ્ટમ પ્લેટફોર્મમાં સીસીટીવી કેમેરાનો ઉપયોગ કરે છે અને ટેટ્રા રેડિયો દ્વારા સંચારની તાલીમ આપે છે.
2.4.3 એએફસી
એ) એએફસી દરવાજા, પ્લેટફોર્મ સ્ક્રીન દરવાજા, એક્સ-રે સામાન સ્કેનર અને ડીએફએમડી મેટ્રોલાઇટ આશ્રયસ્થાનોમાં સૂચવવામાં આવતા નથી. આ સ્ટેશન પ્લેટફોર્મ પરના કોઈપણ સિગ્નલિંગ અને પીએસડી ઇક્વિપમેન્ટ રૂમને દૂર કરશે જે તેને બિન-હાજરી ધરાવતું સ્ટેશન બનાવશે. બી.) ટ્રેનની અંદર અને એનસીએમસી/અન્ય ટિકિટિંગ સિસ્ટમ્સ સાથેના આશ્રયસ્થાનોમાં ટિકિટ વેલિડેટર્સ સ્થાપિત કરી શકાય છે. સી.) રેન્ડમ ચેકિંગ સાથે, સિસ્ટમમાં માન્ય ટિકિટ વિના મુસાફરો પર ભારે દંડ વસૂલવામાં આવશે.
3. સ્વદેશીકરણ
અ) મોટા જથ્થા માટે (ઉદાહરણ તરીકે 100થી વધુ કોચ), સંબંધિત મહાનગરો શક્ય હોય ત્યાં સુધી કોચનું સ્થાનિક ઉત્પાદન અને ચોક્કસ ઘટકોના સોર્સિંગને પ્રોત્સાહન આપવાની સંભાવના પર ધ્યાન આપી શકે છે. બી. પ્રણાલીના ઉપકરણો અને ટેકનોલોજી મોડ્યુલર હોવી જોઈએ જેથી સ્વદેશીકરણ શક્ય બને.
ખાસ નોંધઃ
- મેટ્રોલાઇટના ઉપરોક્ત વ્યાપક ધોરણો. જ્યાં જરૂરી હોય ત્યાં વિગતવાર અમલીકરણ સમયે મેટ્રો રેલ કંપનીઓ/અમલીકરણ એજન્સી દ્વારા ઉપરોક્ત ધોરણોની મર્યાદામાં થવું જોઈએ.
- ઉપરોક્ત ધોરણોમાંથી કોઈપણ વિચલન માટે આવાસ અને શહેરી બાબતોના મંત્રાલયની પૂર્વ મંજૂરીની જરૂર પડશે.
અહીંથી તમે ભારત સરકારના આવાસ અને શહેરી બાબતોના મંત્રાલય (એમ. ઓ. એચ. યુ. એ.) દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલ લાઇટ અર્બન રેલ ટ્રાન્ઝિટ સિસ્ટમ 'મેટ્રોલાઇટ' ની મૂળ પ્રમાણભૂત વિશિષ્ટતાઓ ડાઉનલોડ કરી શકો છો