
ભોપાલ વિશે
મધ્યપ્રદેશની રાજધાની ભોપાલને ભારતના 16મા સૌથી મોટા શહેર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે અને તે તેના સમૃદ્ધ ઇતિહાસ અને સાંસ્કૃતિક વિવિધતા માટે નોંધપાત્ર છે. 11મી સદી દરમિયાન પરમાર રાજા ભોજ દ્વારા સ્થાપિત, આ શહેર કુદરતી અને કૃત્રિમ તળાવોની વિશાળ શ્રેણીનું પ્રદર્શન કરે છે. મધ્ય પ્રદેશમાં એક મુખ્ય કેન્દ્ર તરીકે, ભોપાલ ભારતીય વિજ્ઞાન શિક્ષણ અને સંશોધન સંસ્થા (આઈઆઈએસઈઆર) અને મૌલાના આઝાદ રાષ્ટ્રીય પ્રૌદ્યોગિકી સંસ્થા (એમએએનઆઈટી) સહિત રાષ્ટ્રીય મહત્વની સંખ્યાબંધ સંશોધન અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓનું ઘર છે. વધુમાં, આ શહેર ઓટોમોબાઇલ ઉત્પાદન, કાપડ, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ અને વિદ્યુત ઉપકરણો જેવા ક્ષેત્રોને આવરી લેતા વિવિધ ઉદ્યોગોનું આયોજન કરે છે. ભોપાલ ભારતના સૌથી હરિયાળા શહેરોમાંનું એક છે, જે ટકાઉપણું માટે શહેરની પ્રતિબદ્ધતાને પ્રતિબિંબિત કરે છે.
શહેરી વિકાસ અને ભોપાલમાં મેટ્રો પરિવહનની માંગ
ભોપાલમાં છેલ્લા કેટલાક દાયકાઓમાં નોંધપાત્ર વૃદ્ધિ થઈ છે. આ વધતા શહેરીકરણને કારણે શહેરમાં કેટલાક મોટા પડકારો ઊભા થયા જેણે શહેરના હાલના પરિવહન માળખા પર ભારે દબાણ ઊભું કર્યું. શહેર દ્વારા સામનો કરવામાં આવતા કેટલાક મુખ્ય પડકારોનો નીચે ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છેઃ
- ઝડપી શહેરીકરણઃ ભોપાલમાં વસ્તીમાં સતત અને તીવ્ર વધારો જોવા મળ્યો છે, જે 1950માં 100,000 કરતા ઓછા રહેવાસીઓથી વધીને 2025 સુધીમાં 2.5 મિલિયનથી વધુ થઈ ગઈ છે. આ સંભવિત વૃદ્ધિએ શહેરના માળખાગત સુવિધાઓ, ખાસ કરીને પરિવહન માળખા પર દબાણ લાવવાનું શરૂ કર્યું. જેમ જેમ શહેરનું વિસ્તરણ ચાલુ રહ્યું તેમ તેમ વધુ કાર્યક્ષમ અને ટકાઉ પરિવહન ઉકેલની જરૂરિયાત તાકીદની બની ગઈ.

- વ્યક્તિગત વાહનો પર નિર્ભરતાઃ ભોપાલમાં ખાનગી વાહનો, ખાસ કરીને દ્વિચક્રી વાહનો અને કારની સંખ્યામાં નોંધપાત્ર વધારો જોવા મળ્યો છે. 25 ફેબ્રુઆરીના રોજ મધ્યપ્રદેશ વિધાનસભામાં પરિવહન વિભાગ દ્વારા આપવામાં આવેલા આંકડા અનુસાર ભોપાલમાં કુલ 1,507,613 વાહનો છે.
| વાહન | કુલ સંખ્યા |
| ટુ-વ્હીલર | 1,080,556 |
| ફોર-વ્હીલર | 290,272 |
| કુલ વાહનો | 1,507,613 |
પરિવહનના ખાનગી માધ્યમો પર આ વધતી નિર્ભરતા ટ્રાફિકની ભીડ, પ્રદૂષણ અને શહેરી માળખાગત સુવિધાઓ પર દબાણમાં વધારો કરે છે. મેટ્રો વ્યવસ્થા ખાનગી વાહનો પરની નિર્ભરતા ઘટાડીને ભીડ અને પ્રદૂષણને હળવું કરશે.
- ભોપાલમાં ટ્રાફિક જામઃ રસ્તાઓ પર ખાનગી વાહનોની ભારે સંખ્યાને કારણે ભોપાલ ખાસ કરીને પીક અવર્સ દરમિયાન ભારે ટ્રાફિક જામનો સામનો કરે છે. કાર્યક્ષમ જાહેર પરિવહનના અભાવે નાગરિકોને વ્યક્તિગત વાહનો પર ભારે આધાર રાખવાની ફરજ પડી હતી. મેટ્રો સિસ્ટમની શરૂઆતથી શહેરમાં ટ્રાફિકની ભીડ ઓછી થશે.
ભોપાલ મેટ્રોઃ ગીચતાથી જોડાણ સુધી
- મે 2013: ભોપાલ મેટ્રો પ્રોજેક્ટ માટે માસ્ટર પ્લાન તૈયાર કરવા માટે રોહિત એસોસિએટ્સ સિટીઝ એન્ડ રેલ્સ પ્રાઇવેટ લિમિટેડની નિમણૂક કરવામાં આવી હતી. માસ્ટર પ્લાનમાં ભોપાલ મેટ્રો માટે 6 કોરિડોર સાથે 105 કિમીના નેટવર્કની દરખાસ્ત કરવામાં આવી હતી, જેમાંથી પ્રથમ તબક્કા માટે લાઇન 2 અને 5ની ઓળખ કરવામાં આવી હતી.
- ડિસેમ્બર 2016: રાજ્ય સરકારે પ્રથમ તબક્કા માટે વિગતવાર પ્રોજેક્ટ રિપોર્ટ (ડી. પી. આર.) ને મંજૂરી આપી, જેમાં રૂટની લંબાઈ 27.90 કિમી આવરી લેવામાં આવી.
- ઓક્ટોબર 2018: કેન્દ્ર સરકારે 27.90 કિ. મી. ના રૂટ સાથે પ્રથમ તબક્કાની ડી. પી. આર. મંજૂર કરી
- જાન્યુઆરી 2019: ભોપાલ મેટ્રોના પ્રથમ તબક્કા માટે બાંધકામનું કામ સત્તાવાર રીતે શરૂ થયું.
- સપ્ટેમ્બર 2019: મધ્યપ્રદેશના મુખ્યમંત્રીએ ભોપાલ મેટ્રોની આધારશિલા રાખી અને પરમાર રાજા ભોજના સન્માનમાં તેનું નામ ભોજ મેટ્રો રાખ્યું.

ભોપાલ મેટ્રોઃ આધુનિક શહેરી પરિવહનનો માર્ગ મોકળો કર્યો
ઝાંખી
ભોપાલ મેટ્રો, જેને ભોજ મેટ્રો તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે ભોપાલ શહેર માટે નિર્માણાધીન માસ રેપિડ ટ્રાન્ઝિટ સિસ્ટમ (એમઆરટીએસ) છે. આ પ્રોજેક્ટનું સંચાલન અને સંચાલન મધ્યપ્રદેશ મેટ્રો રેલ કંપની લિમિટેડ (એમ. પી. એમ. આર. સી. એલ.) દ્વારા કરવામાં આવી રહ્યું છે. ભોપાલ મેટ્રોના પ્રથમ તબક્કામાં બે કોરિડોર છે, જેમાં કુલ 28 સ્ટેશનો છે. પ્રથમ તબક્કો વર્ષ 2027 સુધીમાં કાર્યરત થવાની ધારણા છે.
Get the Daily Metro & Rail Brief
Join 125,000+ metro and rail professionals. Project updates, new tenders and contract awards from across India, in your inbox every day.

| ભોપાલ મેટ્રો તબક્કો 1 | |||
|---|---|---|---|
| કોરિડોર | રૂટ | લંબાઈ | સ્ટેશનોની કુલ સંખ્યા |
| લાઇન-2 (ઓરેન્જ લાઇન) | કરોંડ સર્કલ-એઇમ્સ | 14.99 કિમી | 16 સ્ટેશનો |
| રેખા-5 (વાદળી રેખા) | ભાદભડા ચોક-રત્નાગીરી તિરાહા | 12.91 કિમી | 14 સ્ટેશનો |
ભોપાલ મેટ્રોની ભંડોળ વ્યવસ્થા
- ભોપાલ મેટ્રો પ્રોજેક્ટનો અંદાજિત ખર્ચ રૂ. 6941.40 કરોડ છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય એજન્સીઓ પાસેથી લોન
- આ પ્રોજેક્ટને ડિસેમ્બરમાં હસ્તાક્ષરિત યુરોપિયન ઇન્વેસ્ટમેન્ટ બેંક (EIB) પાસેથી 400 મિલિયન યુરોની લોન અને એશિયન ડેવલપમેન્ટ બેંક (ADB) પાસેથી સત્તાવાર વિકાસ સહાય (ODA) લોન દ્વારા ભંડોળ પૂરું પાડવામાં આવશે.
સરકાર તરફથી નાણાકીય સહાય
- નાણાકીય વર્ષ 2024માં કેન્દ્રીય આવાસ અને શહેરી બાબતોના મંત્રાલયે ભોપાલ મેટ્રો માટે 882 કરોડ રૂપિયાની મંજૂરી આપી હતી, જે ગયા વર્ષના બજેટ કરતાં 269 કરોડ રૂપિયા વધારે છે.
- અત્યાર સુધીમાં કેન્દ્ર સરકારે આ નાણાકીય વર્ષ સહિત ભોપાલ મેટ્રો માટે 2239 કરોડ રૂપિયાની ફાળવણી કરી છે.
ભોપાલ મેટ્રો પ્રોજેક્ટ માટે રોલિંગ સ્ટોક
- મે 2022માં આલ્સ્ટોમે એમ. પી. એમ. આર. સી. એલ. પાસેથી ભોપાલ મેટ્રોનો રોલિંગ સ્ટોક કરાર મેળવ્યો હતો. આ કરારમાં ભોપાલ મેટ્રો રેલ પ્રોજેક્ટ માટે 27 ટ્રેનસેટ (81 કોચ) નો પુરવઠો અને ઉત્પાદન સામેલ હતું.
- માર્ચ 2023માં આલ્સ્ટોમે ગુજરાતના સાવલીમાં ટ્રેન સેટનું ઉત્પાદન શરૂ કર્યું હતું. સપ્ટેમ્બર 2023માં આલ્સ્ટોમ દ્વારા સુભાષ નગર ડેપો ખાતે ભોપાલ મેટ્રો માટે 3 કોચવાળી ટ્રેન સેટની ડિલિવરી કરવામાં આવી હતી.

કી સ્પષ્ટીકરણ
| અધિકૃત સત્તાધિકારી | મધ્ય પ્રદેશ મેટ્રો રેલ કંપની લિમિટેડ (એમપીએમઆરસીએલ) |
| ઝડપ અને ટ્રેક | મહત્તમ ઝડપઃ 80 કિમી પ્રતિ કલાક |
| સરેરાશ ઝડપઃ 34 કિમી પ્રતિ કલાક | |
| ટ્રેક ગેજઃ સ્ટાન્ડર્ડ ગેજ-1435 મીમી | |
| વીજળીકરણ | 750 વી ડીસી ત્રીજી રેલ |
| સંકેત | સંચાર આધારિત ટ્રેન નિયંત્રણ (સીબીટીસી) |
| પ્રોજેક્ટ ખર્ચ | રૂ. 6941.40 કરોડ (અંદાજે) |
| અંદાજિત સવારી | 2.20 લાખ/દિવસ (2027) |

ઠેકેદારની યાદી
| કરાર | કોન્ટ્રાક્ટર |
| ભોપાલ મેટ્રોનો વિગતવાર પ્રોજેક્ટ રિપોર્ટ (DPIR) તૈયાર કરવો | રોહિત એસોસિએટ્સ સિટીઝ એન્ડ રેલ્સ પ્રાઇવેટ લિમિટેડ |
| પેકેજ-1: એઈમ્સથી સુભાષ નગર સુધી લાઇન-2ના 6.225 કિમીના વાયડક્ટનું નિર્માણ, જેમાં ડેપોમાં પ્રવેશ/નિકાસ વાયડક્ટનો સમાવેશ થાય છે. | દિલીપ બિલ્ડકન લિમિટેડ. |
| BH-04: ભોપાલ જંક્શન સ્ટેશન અને નાદરા બસ સ્ટેન્ડ પર 3.39 કિમી ભૂગર્ભ ટ્વીન ટનલ અને 2 ભૂગર્ભ સ્ટેશનોનું નિર્માણ. | કે. પી. આઈ. એલ.-ગુલેરમક જેવી |
| બી. એચ.-07: ડેપોમાં બેલેસ્ટેડ અને બેલેસ્ટલેસ ટ્રેક સાથે એલિવેટેડ અને અંડરગ્રાઉન્ડ વિભાગોમાં સ્ટાન્ડર્ડ ગેજનો બેલેસ્ટલેસ ટ્રેક (બી. એલ. ટી.) | લાર્સન એન્ડ ટુબ્રો (એલ એન્ડ ટી) |
| BH-IN-02: સિગ્નલ અને ટ્રેન નિયંત્રણ અને દૂરસંચાર પ્રણાલીઓ સહિત ભોપાલ મહાનગરો માટે 156 રોલિંગ સ્ટોક કાર | આલ્સ્ટોમ |
| બીએચ-05: બ્લુ લાઇનના વાયડક્ટ અને 13 એલિવેટેડ સ્ટેશનોનું નિર્માણ | એફકોન્સ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર |
| બી. એચ.-03: સુભાષ નગર-એશ બાગ રેમ્પ અને સિંધી કોલોની રેમ્પ-કરોંડ સર્કલ વચ્ચે એલિવેટેડ વાયડક્ટ અને 6 સ્ટેશનોનું નિર્માણ | યુઆરસી બાંધકામ (સૌથી ઓછી બોલી લગાવનાર) |
| બીએચ-06: સુભાષ નગર ડેપોનું નિર્માણ | કેઈસી-એસએએમ જેવી (સૌથી ઓછી બોલી લગાવનાર) |
| બીએચ-02: એઈમ્સ-સુભાષ નગર વચ્ચે લાઇન-2 પર 8 એલિવેટેડ સ્ટેશનોનું નિર્માણ | યુઆરસી બાંધકામ (સૌથી ઓછી બોલી લગાવનાર) |
| BH-IN-21: E & M માટે વિગતવાર ડિઝાઇન સલાહકાર યલો લાઇન પર IN-04 (5 એલિવેટેડ સ્ટેશનો) અને IN-O5 (7 ભૂગર્ભ સ્ટેશનો) પર કામ કરે છે | આયેસા ઇન્ડિયા (સૌથી ઓછી બોલી લગાવનાર) |
ભોપાલ મેટ્રો રૂટની માહિતી
| ઓપરેશનલ | 0 કિમી |
| બાંધકામ હેઠળ | 6.22 કિમી |
| મંજૂર કરાયેલ | 21.65 કિમી |
| પ્રસ્તાવિત | 77.13 કિમી |
ભોપાલ મેટ્રો ફેઝ 1 રૂટ
લાઇન-2 (ઓરેન્જ લાઇન): કરોંડ સર્કલ-એઈમ્સ
- લંબાઈઃ 14.99 કિમી
- પ્રકારઃ એલિવેટેડ અને અંડરગ્રાઉન્ડ
- સ્થિતિઃ એઇમ્સ અને સુભાષ નગર વચ્ચે 6.225 કિમીનું બાંધકામ ચાલી રહ્યું છે
- ડેપોઃ સુભાષ નગર અંડરપાસ (જિનસી)
- સ્ટેશનોની સંખ્યાઃ 16
- સ્ટેશનનાં નામ કરોંડ સ્ક્વેર, કૃષિ ઉપજ મંડી, ડી. આઈ. જી. બંગલો, સિંધી કોલોની, નંદરા બસ સ્ટેન્ડ, ભોપાલ જંક્શન, ઐશ બાગ ક્રોસિંગ, બોગડા પુલ (ઇન્ટરચેન્જ), સુભાષ નગર અંડરપાસ, કેન્દ્રીય વિદ્યાલય, ડી. બી. સિટી મોલ, સંગમ સિનેમા, રાણી કમલાપતિ રેલવે સ્ટેશન, હબીબગંજ નાકા, અલકાપુરી બસ સ્ટેન્ડ, એઈમ્સ
| ઓરેન્જ લાઇન ટનલ સેગમેન્ટ કાસ્ટિંગ પર તાજેતરનો વિકાસ શરૂ થયો માર્ચ 2025 માં, કલ્પતરુ પ્રોજેક્ટ્સ ઇન્ટરનેશનલ લિમિટેડ (કેપીઆઈએલ)-ગુલેરમક જેવીએ ઓરેન્જ લાઇનના ભૂગર્ભ પેકેજ બીએચ-04 માટે ટનલ રિંગ સેગમેન્ટ્સના પ્રથમ જથ્થાને કાસ્ટ કરવા માટે કોંક્રિટ રેડવાનું શરૂ કર્યું. આ ટનલ રિંગ સેગમેન્ટનો ઉપયોગ ટ્વીન ટનલના નિર્માણ માટે કરવામાં આવશે, જે પેકેજ બીએચ-04. 2 હેઠળ આવે છે. ટ્રાયલ રન માર્ચ 2025માં, એમ. પી. એમ. આર. સી. એલ. એ ભોપાલ મેટ્રો પ્રોજેક્ટના પ્રાયોરિટી કોરિડોર સાથે રાણી કમલાપતિથી એઇમ્સ સ્ટેશનો સુધી પ્રારંભિક ટ્રાયલ રન સફળતાપૂર્વક હાથ ધર્યું હતું. |
એલ. એલ. એલ. લાઇન-5 (બ્લુ લાઇન): ભડભડા સ્ક્વેર-રત્નાગિરી તિરાહા
- લંબાઈઃ 12.91 કિમી
- પ્રકારઃ ઉન્નત
- ડેપોઃ સુભાષ નગર અંડરપાસ (જિનસી)
- સ્ટેશનોની સંખ્યાઃ 14
- સ્ટેશનના નામ-ભડભડા ચૌરાહા, ડેપો ચૌરાહા, જવાહર ચોક, રોશનપુરા ચૌરાહા, કુશભાઉ ઠાકરે હોલ, પરેડ ગ્રાઉન્ડ, બોગડા પુલ (વિનિમય), પ્રભાત ચૌરાહા, ગોવિંદપુરા, ગોવિંદપુરા ઔદ્યોગિક વિસ્તાર, જેકે રોડ, ઇન્દ્રપુરી, પિપલાની અને રત્નાગિરી તિરાહા
| બ્લુ લાઇન 1 પર તાજેતરનો વિકાસ. બ્લુ લાઇન માટે એફકોન્સ કાસ્ટ ફર્સ્ટ સેગમેન્ટ જુલાઈમાં, એફકોન્સે બ્લુ લાઇનના પેકેજ બીએચ-05 માટે અન્ના નગર કાસ્ટિંગ યાર્ડ ખાતે સેગમેન્ટ્સની કાસ્ટિંગ શરૂ કરી હતી. એમ. પી. એમ. આર. સી. એલ. એ ડિસેમ્બર 2024માં એફકોન્સ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને 1006.74 કરોડ રૂપિયાનું પેકેજ બી. એચ.-05 આપ્યું હતું. |
સૂચિત માર્ગો
લાઇન-1 (ગ્રીન લાઇન): બૈરગઢ-અવધપુરી
- સ્ટેશનોની સંખ્યાઃ 24
- સ્ટેશનનાં નામોઃ બૈરાગઢ, બૈરાગઢ સ્ટેડિયમ, હેમુ કલાની, હાલા પુરા બસ સ્ટેન્ડ, લાલ ઘાટી સ્ક્વેર, ઇદગઢ હિલ્સ, કલેક્ટોરેટ, કેમ્બ્રિજ સ્કૂલ એમ. જી. હોસ્પિટલ, કર્ફ્યુ વાલી માતા મંદિર, કમલા પાર્ક, પોલિટેકનિક સ્ક્વેર, રોશનપુરા સ્ક્વેર, ટી. ટી. નગર સ્ટેડિયમ, માતા મંદિર, જૈન મંદિર, શારદા મંદિર, નૂતન કોલેજ, માનસરોવર કોમ્પ્લેક્સ (હબીબગંજ સ્ટેશન), ખુશાભાઉ ઠાકરે આઇએસબીટી, અન્ના નગર, કાર્મેલ કોન્વેન્ટ, પિપલાની ગુરુદ્વારા સ્ક્વેર, મહાત્મા ગાંધી સ્ક્વેર, અવધપુરી
લાઇન-3 (રેડ લાઇન): ભૌરી બાયપાસ (એનએચ 12 જંક્શન)-વસંત કુંજ બસ સ્ટોપ
- સ્ટેશનોની સંખ્યાઃ 24
- સ્ટેશનનાં નામ-ભૌરી બાયપાસ/એન. એચ. 12 જંક્શન, પીપેનેર વિલેજ (એરોસિટી), એરપોર્ટ રોડ, ગાંધીનગર, એરપોર્ટ તિરાહા, મનુભાન ટેકરી, લાલઘાટી સ્ક્વેર, ઇદગઢ હિલ્સ, કલેક્ટોરેટ, કેમ્બ્રિજ સ્કૂલ એમ. જી. હોસ્પિટલ, કર્ફ્યુ વાલી માતા મંદિર, કમલા પાર્ક, પોલિટેકનિક સ્ક્વેર, રોશનપુરા સ્ક્વેર, ટી. ટી. નગર સ્ટેડિયમ, માતા મંદિર, જૈન મંદિર, શારદા મંદિર, નૂતન કોલેજ, માનસરોવર કોમ્પ્લેક્સ (હબીબગંજ સ્ટેશન), હબીબગંજ નાકા, 10 નં. સ્ક્વેર, સાઈ બોર્ડ, વસંત કુંજ બસ સ્ટોપ.
લાઇન-4 (યલો લાઇન): અશોક ગાર્ડન ઓટો સ્ટેન્ડ-મધર ટેરેસા સ્કૂલ
- સ્ટેશનોની સંખ્યાઃ 21
- સ્ટેશનનાં નામોઃ અશોક ગાર્ડન ઓટો સ્ટેન્ડ, કૃષ્ણા કેમ્પસ, રેલવે સ્ટેશન, જુમેરાતી રોડ, કર્ફ્યુ વાલી માતા મંદિર, કમલા પાર્ક, પોલિટેકનિક સ્ક્વેર, રોશનપુરા સ્ક્વેર, ટી. ટી. નગર સ્ટેડિયમ, માતા મંદિર, એમ. એ. સી. ટી. સ્ક્વેર, પંચશીલ નગર બસ સ્ટોપ, એકાંત પાર્ક, સહાપુરા તળાવ, ભોજ યુનિવર્સિટી (ચુન્નાભટ્ટી), આઈ. આઈ. પી. એમ. સર્વધામ, માનસરોવર સ્કૂલ, સી. આઈ. ઊંચાઈ નયાપુરા બસ સ્ટોપ, સંસ્કાર મેરેજ ગાર્ડન, ભૈરાગઢ ચિચલી, મધર ટેરેસા સ્કૂલ
લાઇન-6 (બ્રાઉન લાઇન): હબીબગંજ નાકા-મંડીદીપ
- સ્ટેશનોની સંખ્યાઃ 12
- સ્ટેશનનાં નામોઃ હબીબગંજ નાકા, આરઆરએલ, બીયુ યુનિવર્સિટી, બાગસેવાનિયા બસ સ્ટોપ, આશિમા ધ લેક સિટી મોલ, શ્રી રામ કોલોની, સી 21 મોલ, સ્કોપ કોલેજ (ભરોપુર), પ્રાદેશિક 1/એનએચ-12, હરિગંગર નગર, પ્રાદેશિક 2, મંડીદીપ.
ભોપાલ મેટ્રો રેલ પ્રોજેક્ટ પર તાજેતરના વિકાસ
1. મધ્યપ્રદેશના મુખ્યમંત્રીએ ભોપાલ મેટ્રો પરિયોજનાનું નિરીક્ષણ કર્યું
- જુલાઈ 2025માં મધ્યપ્રદેશના મુખ્યમંત્રી મોહન યાદવે નિર્માણાધીન ભોપાલ મેટ્રો પ્રોજેક્ટનું નિરીક્ષણ કર્યું હતું. મુખ્યમંત્રી ત્રણ કોચવાળી મેટ્રો ટ્રેનમાં સવાર થયા અને સુભાષ નગરથી એઇમ્સ અને એઇમ્સથી રાણી કમલાપતિ સ્ટેશન સુધી ટ્રાયલ રન હાથ ધર્યું હતું.
- મુખ્યમંત્રીએ ઉલ્લેખ કર્યો હતો કે, "મેટ્રો રેલ સલામતી કમિશનર (સીએમઆરએસ) ટૂંક સમયમાં મેટ્રો કાર્યોનું નિરીક્ષણ કરશે. એકવાર સી. એમ. આર. એસ. મંજૂરી આપે તે પછી ભોપાલ મેટ્રોનો પ્રાથમિકતા ધરાવતો કોરિડોર જાહેર પરિવહન માટે ખોલવામાં આવશે.
2. આરડીએસઓએ રોલિંગ સ્ટોક માટે ઓસિલેશન અને ઇબીડી પરીક્ષણો પૂર્ણ કર્યા
- જુલાઈ 2025માં, રિસર્ચ ડિઝાઇન એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ ઓર્ગેનાઇઝેશને ભોપાલ મેટ્રોના રોલિંગ સ્ટોક માટે ઓસિલેશન અને ઇમર્જન્સી બ્રેકિંગ ડિસ્ટન્સ (ઇબીડી) પરીક્ષણો પૂર્ણ કર્યા, જે આલ્સ્ટોમ ઇન્ડિયા દ્વારા પૂરા પાડવામાં આવ્યા હતા. ટ્રાયલ જુલાઈ 9, 2025 થી જુલાઈ 21, 2025 ની સમયમર્યાદામાં હાથ ધરવામાં આવી હતી. આ પરીક્ષણો નગર મેટ્રો સ્ટેશન અને એઈમ્સ મેટ્રો સ્ટેશન વચ્ચે થયા હતા.

ભોપાલ મેટ્રો રેલ પ્રોજેક્ટની અસર
મુખ્ય સીમાચિહ્નો સાથે જોડાણ
- ભોપાલ મેટ્રો પ્રોજેક્ટ હબીબગંજ રેલવે સ્ટેશન, આઇએસબીટી, ડીબી મોલ, એઈમ્સ, યુનિવર્સિટીઓ અને મુખ્ય રહેણાંક ક્લસ્ટરો જેવા મહત્વપૂર્ણ સ્થળોને જોડીને શહેરની કનેક્ટિવિટીને મજબૂત કરવામાં નિર્ણાયક ભૂમિકા ભજવશે. મેટ્રો સિસ્ટમની સ્થાપનાથી રહેવાસીઓ વધુ સરળતાથી અને ઓછા સમયમાં શહેરના વિવિધ ભાગોમાં અવરજવર કરી શકશે. આ ઉન્નત ગતિશીલતા માત્ર દૈનિક અવરજવરને સરળ બનાવશે નહીં પરંતુ ભોપાલના લોકો માટે એકંદર સુલભતા અને સુવિધામાં પણ સુધારો કરશે.
ટ્રાફિક પેટર્નને બદલવું
- ભોપાલના ઝડપી વિકાસને કારણે ટ્રાફિકની ભીડમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે, મુખ્યત્વે રસ્તાઓ પર ખાનગી વાહનોની વધતી સંખ્યાને કારણે. ભોપાલ મેટ્રો પ્રોજેક્ટ ઝડપી, કાર્યક્ષમ અને વિશ્વસનીય જાહેર પરિવહન વ્યવસ્થા પ્રદાન કરશે જે લોકોને ખાનગી વાહનોમાંથી સામૂહિક પરિવહન તરફ સ્થળાંતર કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કરશે. કાર અને દ્વિચક્રી વાહનો પરની નિર્ભરતા ઘટાડીને, મેટ્રો માર્ગ નેટવર્ક પરનું દબાણ ઘટાડશે, શહેરમાં ટ્રાફિકની ભીડને ઘટાડશે.
સ્થાનિક અર્થતંત્રને પ્રોત્સાહન
- ભોપાલ મેટ્રો પ્રોજેક્ટ તેના નિર્માણ અને કામગીરીના તબક્કાઓ દરમિયાન રોજગારીનું સર્જન કરીને શહેરના આર્થિક વિકાસને વેગ આપશે. મેટ્રો સિસ્ટમની શરૂઆત વ્યવસાયો અને રોકાણોને આકર્ષિત કરશે. વધુમાં, મેટ્રો સ્ટેશનો નવા વ્યાપારી અને છૂટક કેન્દ્રો બનવાની અપેક્ષા છે, અને તેઓ રિયલ એસ્ટેટના વિકાસને પણ પ્રભાવિત કરશે.
સ્વચ્છ, હરિયાળી શહેરી ગતિશીલતા
- ભોપાલ મેટ્રો પરંપરાગત માર્ગ પરિવહનનો સ્વચ્છ અને પર્યાવરણને અનુકૂળ વિકલ્પ પ્રદાન કરીને ટકાઉ શહેરી ગતિશીલતાને પ્રોત્સાહન આપશે. ખાનગી વાહનો પરની નિર્ભરતા ઘટવાથી બળતણનો વપરાશ સીધો ઘટશે અને કાર્બન ડાયોક્સાઇડ જેવા હાનિકારક પ્રદૂષકોના ઉત્સર્જનમાં ઘટાડો થશે. આ પરિવર્તન હવાની ગુણવત્તામાં સુધારો કરશે અને રહેવાસીઓ માટે સ્વસ્થ વાતાવરણ ઊભું કરશે.
નિષ્કર્ષ
ભોપાલ મેટ્રો શહેરની પરિવહન વ્યવસ્થામાં સુધારો કરવા માટે બનાવવામાં આવી રહી છે. જેમ જેમ શહેરનું વિસ્તરણ ચાલુ રહેશે તેમ તેમ મેટ્રો ખાનગી વાહનો માટે એક વિશ્વસનીય વિકલ્પ પ્રદાન કરશે, જેમાં ટ્રાફિકની ભીડ અને વધતા પ્રદૂષણના સ્તર જેવા ગંભીર પડકારોનો સામનો કરવામાં આવશે. ભોપાલ મેટ્રો રેલ પ્રોજેક્ટના નિર્માણાધીન તબક્કા 1 માં બે કોરિડોરનો સમાવેશ થાય છે અને તે 2027 સુધીમાં કાર્યરત થવાની અપેક્ષા છે. આ પ્રોજેક્ટનો અંદાજિત ખર્ચ ₹6941.40 કરોડ રૂપિયા છે અને તેને કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારો બંને તરફથી ભંડોળ સાથે આંતરરાષ્ટ્રીય લોન દ્વારા ભંડોળ પૂરું પાડવામાં આવી રહ્યું છે. એકવાર પૂર્ણ થયા પછી, તે દરરોજ 2.20 લાખથી વધુ મુસાફરોને સેવા આપશે અને મુખ્ય રહેણાંક, વ્યાપારી અને સંસ્થાકીય કેન્દ્રોની પહોંચમાં સુધારો કરશે. આ પ્રોજેક્ટ ભવિષ્ય માટે ટકાઉ વિકાસ સુનિશ્ચિત કરતી વખતે માળખાગત સુવિધાઓને આગળ વધારવા પર ભોપાલનું ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.





