ਇੰਦੌਰ ਮੈਟਰੋਃ ਵਧ ਰਹੇ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਹੱਬ ਲਈ ਰਣਨੀਤਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ

ਜਾਣ-ਪਛਾਣ

ਇੰਦੌਰ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਜ ਦੇ ਵਪਾਰਕ, ਵਿਦਿਅਕ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਸ਼ਹਿਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ 553 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਉੱਤੇ ਮਾਲਵਾ ਪਠਾਰ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਇੰਦੌਰ ਸਰਸਵਤੀ ਅਤੇ ਖਾਨ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇੰਦੌਰ ਮੱਧ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਹਾਨਗਰ ਖੇਤਰ ਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਵਪਾਰਕ ਖੇਤਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤਰ (ਪੀਥਮਪੁਰ) ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਟੋਮੋਟਿਵ ਅਤੇ ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ ਨਿਰਮਾਣ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇੰਦੌਰ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਰਹੀ ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਮੈਟਰੋ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ

ਸਾਲ ਅਨੁਸਾਰ ਇੰਦੌਰ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ

ਇੰਦੌਰ ਦੀ ਮੈਟਰੋ ਖੇਤਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ 1950 ਤੋਂ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗ੍ਰਾਫ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। 1950 ਵਿੱਚ 200,000 ਤੋਂ ਘੱਟ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੇ ਮਾਮੂਲੀ ਅੰਕਡ਼ੇ ਤੋਂ, ਆਬਾਦੀ 2025 ਤੱਕ 30 ਲੱਖ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਤੇਜ਼ ਵਿਕਾਸ ਨੇ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੌਰਾਨ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ, ਸਡ਼ਕ ਨੈੱਟਵਰਕ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਬਾਅ ਪਾਇਆ ਹੈ।

ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਕਾਰਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਨਿੱਜੀ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਗੰਭੀਰ ਆਵਾਜਾਈ ਭੀਡ਼, ਆਉਣ-ਜਾਣ ਵਿੱਚ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਨ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਸ਼ਹਿਰ ਲਈ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ, ਉੱਚ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੀ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇੰਦੌਰ ਮੈਟਰੋਃ ਸ਼ਹਿਰੀ ਆਵਾਜਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਯੁੱਗ

ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ

ਇੰਦੌਰ ਮੈਟਰੋ ਇੱਕ ਨਿਰਮਾਣ ਅਧੀਨ ਮਾਸ ਰੈਪਿਡ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ਿਟ ਸਿਸਟਮ (ਐੱਮ. ਆਰ. ਟੀ. ਐੱਸ.) ਹੈ ਜੋ ਇੰਦੌਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਮੈਟਰੋ ਰੇਲ ਕੰਪਨੀ ਲਿਮਟਿਡ (ਐੱਮ. ਪੀ. ਐੱਮ. ਆਰ. ਸੀ. ਐੱਲ.) ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਇੰਦੌਰ ਮੈਟਰੋ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪਡ਼ਾਅ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੈਟਰੋ ਕੋਰੀਡੋਰ (ਯੈਲੋ ਲਾਈਨ) ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜੋ ਪਲਾਸੀਆ-ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ-ਰਾਜਵਾਡ਼ਾ-ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ-ਭਾਵਰਸਾਲਾ-ਐੱਮ. ਆਰ. 10-ਪਲਾਸੀਆ (ਰਿੰਗ ਲਾਈਨ) ਨੂੰ ਜੋਡ਼ਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ 31 ਮਈ ਨੂੰ ਇੰਦੌਰ ਮੈਟਰੋ ਦੇ ਸੁਪਰ ਤਰਜੀਹ ਗਲਿਆਰੇ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਇੰਦੌਰ ਮੈਟਰੋ ਦੀ ਯੈਲੋ ਲਾਈਨ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਸੁਪਰ ਤਰਜੀਹ ਕੋਰੀਡੋਰ 6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 5 ਸਟੇਸ਼ਨ ਹਨ।

• ਸਟੇਸ਼ਨਃ ਗਾਂਧੀ ਨਗਰ, ਸੁਪਰ ਕੋਰੀਡੋਰ 6, ਸੁਪਰ ਕੋਰੀਡੋਰ 5, ਸੁਪਰ ਕੋਰੀਡੋਰ 4, ਸੁਪਰ ਕੋਰੀਡੋਰ 3

ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ

• ਇੰਦੌਰ ਮੈਟਰੋ ਲਈ ਮਾਸਟਰ ਪਲਾਨ ਰੋਹਿਤ ਐਸੋਸੀਏਟਸ, ਸਿਟੀਜ਼ ਐਂਡ ਰੇਲਜ਼ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ 94 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਮੈਟਰੋ ਲਾਈਨਾਂ ਅਤੇ ਦੋ ਸਪਰਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਡ਼ਾਅ 1 ਲਈ, ਯੈਲੋ ਲਾਈਨ (ਲਾਈਨ-3), ਇੱਕ ਰਿੰਗ ਲਾਈਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

• ਪਹਿਲੇ ਪਡ਼ਾਅ ਲਈ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਰਿਪੋਰਟ (ਡੀ. ਪੀ. ਆਰ.) ਨੂੰ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦਸੰਬਰ 2016 ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਨੇ ਅਕਤੂਬਰ 2018 ਵਿੱਚ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।

• ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਸਤੰਬਰ 2019 ਵਿੱਚ ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਫਰਵਰੀ 2019 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ 2027 ਤੱਕ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।

ਕੁੰਜੀ ਨਿਰਧਾਰਨ

ਇੰਦੌਰ ਮੈਟਰੋ ਦੀ ਫੰਡਿੰਗ ਵਿਧੀ

ਇੰਦੌਰ ਮੈਟਰੋ ਰੇਲ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਬਰਾਬਰ ਇਕੁਇਟੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਬੈਂਕ (ਏ. ਡੀ. ਬੀ.) ਅਤੇ ਨਿਊ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਬੈਂਕ (ਐੱਨ. ਡੀ. ਬੀ.) ਤੋਂ ਲੋਨ ਵਜੋਂ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।

ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਕੁੱਲ ਲਾਗਤ $1,200 ਮਿਲੀਅਨ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ।

ਐੱਨ. ਡੀ. ਬੀ. 22.5 ਕਰੋਡ਼ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦਾ ਵਿੱਤ ਪੋਸ਼ਣ ਕਰੇਗਾ, ਜੋ ਕੁੱਲ ਅਨੁਮਾਨਤ ਲਾਗਤ ਦਾ% ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਸਹਿ-ਵਿੱਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਤਹਿਤ ਏਸ਼ੀਅਨ ਵਿਕਾਸ ਬੈਂਕ ਨਾਲ ਸਹਿ-ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇਣ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਹੈ।

ਇੰਦੌਰ ਮੈਟਰੋ ਲਈ ਰੋਲਿੰਗ ਸਟਾਕ

• ਮਈ 2022 ਵਿੱਚ, ਅਲਸਟੌਮ ਨੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਮੈਟਰੋ ਰੇਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਲਿਮਟਿਡ (ਐੱਮ. ਪੀ. ਐੱਮ. ਆਰ. ਸੀ. ਐੱਲ.) ਤੋਂ ਇੰਦੌਰ ਮੈਟਰੋ ਦੇ ਰੋਲਿੰਗ ਸਟਾਕ ਦਾ ਠੇਕਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਵਿੱਚ ਇੰਦੌਰ ਮੈਟਰੋ ਰੇਲ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲਈ 25 ਟ੍ਰੇਨ ਸੈੱਟਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 75 ਕੋਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

• ਮਾਰਚ 2023 ਵਿੱਚ, ਅਲਸਟੌਮ ਨੇ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਸਾਵਲੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਹੂਲਤ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਗਸਤ 2023 ਵਿੱਚ, ਅਲਸਟੌਮ ਨੇ ਇੰਦੌਰ ਮੈਟਰੋ ਲਈ ਤਿੰਨ ਕੋਚਾਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਟ੍ਰੇਨਸੈੱਟ ਦਿੱਤਾ।

• ਜੁਲਾਈ 2025 ਵਿੱਚ, ਅਲਸਟੌਮ ਨੇ ਇੰਦੌਰ ਮੈਟਰੋ ਰੇਲ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲਈ 15ਵਾਂ ਟ੍ਰੇਨਸੈੱਟ ਦਿੱਤਾ।

ਠੇਕੇਦਾਰ ਦੀ ਸੂਚੀ

ਇੰਦੌਰ ਮੈਟਰੋ ਰੂਟ ਦਾ ਵੇਰਵਾ

ਪਡ਼ਾਅ 1

ਯੈਲੋ ਲਾਈਨ (ਲਾਈਨ-3): ਪਲਾਸੀਆ-ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ-ਰਾਜਵਾਡ਼ਾ-ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ-ਭਾਵਰਸਾਲਾ-ਐੱਮ. ਆਰ. 10-ਪਲਾਸੀਆ (ਰਿੰਗ ਲਾਈਨ)

• ਲੰਬਾਈਃ 33.53 ਕਿਲੋਮੀਟਰ
• ਕਿਸਮਃ ਐਲੀਵੇਟਿਡ ਅਤੇ ਅੰਡਰਗਰਾਊਂਡ
• ਸਥਿਤੀਃ 16.217 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਗਾਂਧੀ ਨਗਰ-ਮੁਮਤਾਜ ਬਾਗ ਕਲੋਨੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਨਿਰਮਾਣ ਅਧੀਨ ਹੈ
• ਡਿਪੂਃ ਸੁਪਰ ਕੋਰੀਡੋਰ
• ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀਃ 29
• ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਮ-ਭਾਵਰਸਾਲਾ ਸਕੁਆਇਰ, ਐੱਮ. ਆਰ. 10 ਰੋਡ, ਆਈ. ਐੱਸ. ਬੀ. ਟੀ./ਐੱਮ. ਆਰ. 10 ਫਲਾਈਓਵਰ, ਚੰਦਰਗੁਪਤਾ ਸਕੁਆਇਰ, ਹੀਰਾ ਨਗਰ, ਬਾਪਟ ਸਕੁਆਇਰ, ਮੇਘਦੂਤ ਗਾਰਡਨ, ਵਿਜੈ ਨਗਰ ਸਕੁਆਇਰ, ਰੈਡੀਸਨ ਸਕੁਆਇਰ, ਮੁਮਤਾਜ ਬਾਗ ਕਲੋਨੀ, ਬੰਗਾਲੀ ਸਕੁਆਇਰ, ਪੱਤਰਕਰ ਕਲੋਨੀ, ਪਲਾਸਿਆ ਸਕੁਆਇਰ, ਇੰਦੌਰ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਰਾਜਵਾਡ਼ਾ ਪੈਲੇਸ, ਛੋਟਾ ਗਣਪਤੀ, ਬਡ਼ਾ ਗਣਪਤੀ, ਰਾਮਚੰਦਰ ਨਗਰ ਸਕੁਆਇਰ, ਬੀ. ਐੱਸ. ਐੱਫ./ਕਲਾਨੀ ਨਗਰ, ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ, ਗਾਂਧੀ ਨਗਰ ਨੈਨੋਦ, ਸੁਪਰ ਕੌਰੀਡੋਰ 6, ਸੁਪਰ ਕੌਰੀਡੋਰ 5, ਸੁਪਰ ਕੌਰੀਡੋਰ 4, ਸੁਪਰ ਕੌਰੀਡੋਰ 3, ਸੁਪਰ ਕੌਰੀਡੋਰ 2

ਇੰਦੌਰ ਮੈਟਰੋ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਲਾਈਨਾਂ

ਲਾਈਨ-1ਏਃ ਸ਼੍ਰੀ ਔਰੋਬਿੰਦੋ ਹਸਪਤਾਲ-ਕੁਲੈਕਟਰ ਦਫ਼ਤਰ-ਇੰਦੌਰ ਬਾਈਪਾਸ 1

• ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀਃ 18
• ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਮ-ਸ਼੍ਰੀ ਔਰੋਬਿੰਦੋ ਹਸਪਤਾਲ, ਭਾਵਰਸਾਲਾ ਚੌਕ, ਸਾਂਵਰ ਇੰਡਸਟ੍ਰੀਅਲ ਏਰੀਆ, ਗਣੇਸ਼ ਸ਼ਾਮ ਕਲੋਨੀ, ਬਨਗੰਗਾ, ਲਕਸ਼ਮੀਬਾਈ ਨਗਰ ਚੌਕ, ਮਾਰਾ ਮਾਤਾ ਚੌਕ, ਇਮਲੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਚੌਕ, ਰਾਜਵਾਡ਼ਾ ਪੈਲੇਸ, ਕੁਲੈਕਟਰ ਦਫ਼ਤਰ, ਇੰਦੌਰ ਇਚ੍ਛਾਪੁਰ ਰੇਲ ਕਰਾਸਿੰਗ, ਟਾਵਰ ਚੌਕ, ਭਾਵਰਕੁਆਂ ਚੌਕ, ਹੋਲਕਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ/ਆਈ. ਟੀ. ਪਾਰਕ, ਰਾਣੀ ਬਾਗ, ਲਿੰਬੋਡੀ, ਰਾਮਾਮੰਡਲ, ਇੰਦੌਰ ਬਾਈਪਾਸ 1

ਲਾਈਨ-1 ਬੀਃ ਸ਼੍ਰੀ ਔਰੋਬਿੰਦੋ ਹਸਪਤਾਲ-ਕੁਲੈਕਟਰ ਦਫ਼ਤਰ-ਖੇਤਰੀ ਪਾਰਕ (1 ਬੀ)

• ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀਃ 13
• ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਮ-ਸ੍ਰੀ ਔਰੋਬਿੰਦੋ ਹਸਪਤਾਲ, ਭਾਵਰਸਾਲਾ ਚੌਕ, ਸਾਂਵਰ ਸਨਅਤੀ ਖੇਤਰ, ਗਣੇਸ਼ ਸ਼ਾਮ ਕਲੋਨੀ, ਬਨਗੰਗਾ, ਲਕਸ਼ਮੀਬਾਈ ਨਗਰ ਚੌਕ, ਮਾਰਾ ਮਾਤਾ ਚੌਕ, ਇਮਲੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਚੌਕ, ਰਾਜਵਾਡ਼ਾ ਪੈਲੇਸ, ਕੁਲੈਕਟਰ ਦਫ਼ਤਰ, ਕੇਂਦਰੀ ਆਬਕਾਰੀ, ਚੋਇਥਰਾਮ, ਖੇਤਰੀ ਪਾਰਕ

ਲਾਈਨ-2: ਦੇਵਾਸ ਨਾਕਾ-ਜੂਨੀ ਇੰਦੌਰ-ਐਮ. ਐਚ. ਓ. ਡਬਲਯੂ

• ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀਃ 28
• ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਮ-ਦੇਵਾਸ ਨਾਕਾ, ਨਿਰੰਜਨਪੁਰ ਚੱਕਰ, ਅਰਾਨਿਆ ਨਗਰ, ਆਈ. ਡੀ. ਏ. ਪਾਰਕ, ਵਿਜੈ ਨਗਰ ਚੌਕ, ਭਾਮੋਰੀ, ਪਟਨੀ ਪੁਰਾ/ਸੇਂਟ ਜੋਸਫ ਚਰਚ, ਮਾਲਵਾ ਮਿੱਲ ਚੌਕ, ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਬ੍ਰਿਜ, ਇੰਦੌਰ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਜੂਨੀ ਇੰਦੌਰ, ਕੁਲੈਕਟਰ ਦਫ਼ਤਰ, ਮਹੂ ਨਾਕਾ, ਦੁਸ਼ਹਿਰਾ ਮੈਦਾਨ, ਅੰਨਾਪੁਰਨ ਮੰਦਰ, ਨਰਮਦਾ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ (ਰਿੰਗ ਰੋਡ), ਰਾਜਿੰਦਰ ਨਗਰ, ਰੇਤੀ ਮੰਡੀ, ਆਈ. ਪੀ. ਐੱਸ. ਅਕੈਡਮੀ, ਸ਼੍ਰਮਿਕ ਕਲੋਨੀ, ਇੰਦੌਰ ਬਾਈਪਾਸ-2, ਪਿਗਦੰਬਰ, ਉਮਰੀਆ, ਮਾਂ ਵੈਸ਼ਨੋਦੇਵੀ ਹਸਪਤਾਲ, ਹਰਨਿਆਖੇਡ਼ੀ/ਆਈ. ਆਈ. ਟੀ. ਇੰਦੌਰ, ਚਿਨਾਰੀ ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ, ਐੱਮ. ਐੱਚ. ਓ. ਡਬਲਿਊ

ਲਾਈਨ-4: ਐੱਮਆਰ9-ਇੰਦੌਰ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ-ਇੰਦੌਰ ਬਾਈਪਾਸ 4

• ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀਃ 16
• ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਮ-ਐੱਮ. ਆਰ. 9, ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ, ਲਾਹੀਆ ਕਲੋਨੀ, ਚੰਦਰਗੁਪਤਾ ਚੌਕ, ਸੁਕਲੀਆ, ਨੰਦਾ ਨਗਰ ਮੇਨ ਰੋਡ, ਮਜ਼ਦੂਰ ਮੈਦਾਨ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਬ੍ਰਿਜ, ਇੰਦੌਰ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਛਾਵਨੀ, ਸ਼੍ਰੀ ਅਗਰਸੇਨ ਮਹਾਰਾਜ ਚੌਕ, ਨਵਲਖਾ ਬੱਸ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਤੀਨ ਇਮਲੀ, ਬਾਬੁਲ ਨਗਰ, ਮੁਸਾਖੇਡ਼ੀ, ਇੰਦੌਰ ਬਾਈਪਾਸ 4

ਇੰਦੌਰ ਮੈਟਰੋ ਰੇਲ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਪ੍ਰਗਤੀ

1. ਐੱਮਪੀਐੱਮਆਰਸੀਐੱਲ ਦੇ ਐੱਮਡੀ ਨੇ ਟਰਾਲੀ ਟਰਾਇਲ ਕੀਤੇ

6 ਤੋਂ 7 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਮੈਟਰੋ ਦੇ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸ਼੍ਰੀ ਐੱਸ. ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਚੈਤੰਨਿਆ ਨੇ ਐੱਸ. ਸੀ.-02 ਤੋਂ ਮਾਲਵੀਆ ਨਗਰ ਤੱਕ ਟਰਾਲੀ ਟਰਾਇਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੰਦੌਰ ਮੈਟਰੋ ਗਾਂਧੀ ਨਗਰ ਡਿਪੂ ਅਤੇ ਤਰਜੀਹੀ ਗਲਿਆਰੇ ਵਿੱਚ ਸਾਈਟ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ।

ਇੰਦੌਰ ਮੈਟਰੋ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ

3. ਸੁਚਾਰੂ ਸ਼ਹਿਰੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਇੰਦੌਰ ਮੈਟਰੋ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਵਿੱਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਸਹੂਲਤਾਂ, ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਕੇਂਦਰਾਂ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਸਿੱਧੇ ਆਵਾਜਾਈ ਸੰਪਰਕ ਬਣਾ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਚ-ਮੰਗ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਢਾਂਚਾਗਤ ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ ਨੈੱਟਵਰਕ ਵਿੱਚ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਪੂਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਅਨੁਮਾਨਤ ਅਤੇ ਸਮੇਂ-ਕੁਸ਼ਲ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗੀ।

2. ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਭੀਡ਼ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨਾ ਇੰਦੌਰ ਮੈਟਰੋ ਦੇ ਸੁਪਰ ਤਰਜੀਹ ਗਲਿਆਰੇ ਦੇ ਚਾਲੂ ਹੋਣ ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਸਡ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਚੌਰਾਹੇ 'ਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਦਾ ਭਾਰ ਘੱਟ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਇੰਦੌਰ ਮੈਟਰੋ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਇੱਕ ਉੱਚ ਸਮਰੱਥਾ, ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਅਤੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਆਵਾਜਾਈ ਵਿਕਲਪ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਕੇ ਨਿਜੀ ਵਾਹਨਾਂ ਤੋਂ ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ ਵੱਲ ਮਾਡਲ ਤਬਦੀਲੀ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਡ਼ਕ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਧੇਰੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਆਵਾਜਾਈ ਵੰਡ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

3. ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਇੰਦੌਰ ਮੈਟਰੋ ਤੋਂ ਅੰਤਰ-ਸ਼ਹਿਰ ਸੰਪਰਕ ਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸਮੂਹਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਕੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਆਰਥਿਕ ਬਾਹਰੀਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨਾ ਸਿਰਫ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਨ ਦੌਰਾਨ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਸਿਰਜਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੇਗਾ ਬਲਕਿ ਮੈਟਰੋ ਗਲਿਆਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਵਾਜਾਈ-ਮੁਖੀ ਵਿਕਾਸ (ਟੀਓਡੀ) ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਵੀ ਦੇਵੇਗਾ, ਜੋ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ, ਪ੍ਰਚੂਨ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰੇਗਾ।

4. ਸਵਾਰੀਆਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ

• ਸੁਪਰ-ਤਰਜੀਹ ਗਲਿਆਰੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇੰਦੌਰ ਮੈਟਰੋ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲਈ ਸਵਾਰੀਆਂ ਦਾ ਪੱਧਰ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। 5.9 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲਾਂਘੇ ਨੇ ਜੂਨ 1, 2025 ਨੂੰ ਵਪਾਰਕ ਸੰਚਾਲਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ 26,803 ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਲਿਆਇਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, 1 ਜੁਲਾਈ ਤੱਕ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਵਾਰੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘਟ ਕੇ ਸਿਰਫ 680 ਰਹਿ ਗਈ, ਜੋ ਕਿ 97.46% ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਸਵਾਰੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗਿਰਾਵਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਸਿੱਟਾ

ਇੰਦੌਰ ਮੈਟਰੋ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਪਡ਼ਾਅ ਦੀ ਰੂਪ ਰੇਖਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਵਾਧੇ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਭੀਡ਼ ਦੁਆਰਾ ਦਰਪੇਸ਼ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਹੱਲ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਐੱਮ. ਪੀ. ਐੱਮ. ਆਰ. ਸੀ. ਐੱਲ. ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਿਤ ਇੰਦੌਰ ਮੈਟਰੋ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਦਮ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਪਡ਼ਾਅ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੈਟਰੋ ਕੋਰੀਡੋਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 33.53 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਮਈ 2025 ਵਿੱਚ ਇੰਦੌਰ ਮੈਟਰੋ ਦੇ ਸੁਪਰ ਤਰਜੀਹ ਗਲਿਆਰੇ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇੰਦੌਰ ਮੈਟਰੋ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਭੀਡ਼ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਵਾਰਾਂ ਦੇ ਉਤਰਾਅ-ਚਡ਼੍ਹਾਅ ਵਾਲੇ ਪੱਧਰ ਵਰਗੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਉੱਤੇ ਇੰਦੌਰ ਮੈਟਰੋ ਦੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਅਤੇ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਵੇਗਾ।