नवी दिल्ली (मेट्रो रेल्वे बातम्या): अलीकडेच केंद्रीय मंत्री एम. एल. खट्टरने जाहीर केले की दिल्ली मेट्रोमध्ये मोकळ्या हवेच्या जागेचा वापर करून निवासी इमारती बांधल्या जातील. या कल्पनेने प्रकल्पाच्या व्यवहार्यतेवर वाद निर्माण केला, ज्यात नागरी पायाभूत सुविधांवरील भार, पाणीपुरवठा आणि निचरा आणि ध्वनी प्रदूषण यासारख्या मुद्द्यांचा समावेश आहे, परंतु इतकेच मर्यादित नाही.
मागील लेखात, आम्ही योजनेचे आर्थिक आणि गृहनिर्माण फायदे शोधले. ही कल्पना मेट्रोसाठी विना-भाडे महसुलाचा स्रोत तयार करू शकते. याव्यतिरिक्त, हे शहरातील गृहनिर्माण समस्येवर उपाय प्रदान करू शकते. तथापि, हा अभ्यास प्रकल्पाच्या व्यवहार्यतेचे मूल्यांकन करेल आणि चीनमधील लिझीबा येथील मेट्रो स्थानक आणि गुजरातमधील गांधीनगर येथील रेल्वे स्थानकाच्या वरच्या हॉटेलसह जगभरातील पायाभूत सुविधा प्रकल्पांशी तुलना करेल.
मेट्रो स्थानकांच्या वर निवासी इमारती बांधण्याचे आव्हान
निवासी इमारती बांधण्याच्या योजनेत अनेक पायाभूत सुविधा आणि सामाजिक आव्हाने समाविष्ट आहेत. पाणीपुरवठा आणि सांडपाण्याच्या समस्यांसारख्या नागरी पायाभूत सुविधांचे बांधकाम ही प्राथमिक आव्हाने असतील. योजनेसह पुढे जाण्यापूर्वी दिल्ली विकास प्राधिकरणाला (डी. डी. ए.) या समस्या सोडवाव्या लागतील.
The weekly brief metro & rail professionals read.
पायाभूत सुविधांच्या समस्यांसह, या योजनेत ध्वनीची समस्या आणि गाड्यांद्वारे होणाऱ्या स्पंदनांसारख्या सामाजिक समस्या आहेत. स्थानकांवरील गाड्यांच्या हालचालींमुळे रहिवाशांना व्यत्यय येऊ शकतो. आवाज कमी करणे आणि निवासस्थानाचा अडथळा कमी करणे हे आव्हान असेल.
जगभरातील इतर ठिकाणी नवोन्मेष
- लिझीबा, चीन (थ्रू-बिल्डिंग मेट्रो स्टेशन)
चीनमधील चोंगकिंग येथील लिझीबा मोनोरेल स्थानक हे एक आधुनिक पायाभूत नवकल्पना आहे, जेथे या मार्गावरून जाणाऱ्या इमारतीमुळे प्रकल्पाला अडथळा निर्माण झाला तेव्हा मेट्रो मार्ग बांधण्यात आला होता. हे स्थानक आता जगभरात अभियांत्रिकी नावीन्यपूर्ण स्थापनेचे उदाहरण म्हणून काम करते. आवाज कमी करण्यासाठी गाडीवर विशेष साहित्य लावले जाते.
हा एक मोनोरेल प्रकल्प होता, त्यामुळे बांधकाम मेट्रो स्थानकापेक्षा खूप वेगळे आहे. तथापि, दिल्ली मेट्रोच्या निवासी प्रकल्पाची रचना करण्यासाठी प्रेरणा देऊ शकणारी एक युक्ती यातून दिसून येते. 19 मजली इमारतीमध्ये वरच्या मजल्यावरून 10 मजल्यांवर निवासी क्षेत्रे आहेत तर रेल्वे 6व्या ते 8व्या मजल्यावरून जाते.
- द लीला हॉटेल, गांधीनगर (रेल्वे स्थानकाच्या वरचे हॉटेल)
रेल्वे स्थानकाच्या वर हवाई जागा वापरण्याचे एक प्रमुख उदाहरण गुजरातमधील गांधीनगर येथे आहे जिथे रेल्वे स्थानकाच्या वर एक लक्झरी हॉटेल बांधले आहे. गांधीनगरमधील लीला हॉटेल हे गांधीनगर रेल्वे स्थानकाच्या वर बांधलेले आहे. या घोषणेदरम्यान, दिल्ली मेट्रो प्रकल्पासाठी एक आदर्श म्हणून या हॉटेलचा उल्लेखही खट्टरने केला.
दिल्ली मेट्रोच्या आकांक्षा बळकट करणाऱ्या अशाच प्रकारच्या प्रकल्पांचे हॉटेल त्याच देशात बांधले गेल्याचे उदाहरण देते. यातून प्रेरणा घेऊन दिल्ली मेट्रो सर्व पायाभूत सुविधा आणि सामाजिक समस्या सुनिश्चित करणारी अशीच रचना तयार करू शकते.
निष्कर्ष
निवासी पायाभूत सुविधा निर्माण करण्याच्या दिल्ली मेट्रोच्या आकांक्षा आर्थिक आणि शहरी गृहनिर्माण या दोन्ही पैलूंमध्ये एक फलदायी कल्पना असल्याचे दिसते. हे फायदे असूनही, ही कल्पना अनेक पायाभूत सुविधा आणि सामाजिक बाजूंनी आव्हानात्मक आहे. ही कल्पना अद्याप उदयोन्मुख टप्प्यात आहे, तथापि, ती मेट्रो व्यवस्थेतील मोठ्या संरचनात्मक बदलात उडी मारू शकते. पूर्वी, चीनमधील लिझीबा मोनोरेल आणि गुजरातमधील गांधीनगर रेल्वे स्थानक यासारख्या विविध प्रणालींनी अशा उपक्रमांचा शोध घेण्यासाठी नवीन आराखडे तयार केले.
हेही वाचाः दिल्ली मेट्रो गृहनिर्माण आणि महसुलासाठी स्थानकांच्या वर निवासी इमारती बांधणार